02:19 - 12/02/2017

Thiệt hại trong sản xuất, làm thế nào để “phòng thân”?

 

Thời gian qua, tại Hà Nội đã xảy ra vụ  900 con vịt của ông Lê Văn Cúc, ở cụm 1, xã Ngọc Tảo (Phúc Thọ, Hà Nội) bỗng lăn đùng ra chết; vài ngày sau, có thông tin thêm 2 hộ dân ở xã Phụng Thượng (cạnh xã Ngọc Tảo) phản ánh gần 600 con vịt bị chết sau khi ăn thóc, ngô mua  của chủ đại lý. Có trường hợp bạn đọc phản ánh, cà phê cháy rụi sau khi bón phân mua của cửa hàng… Những vụ việc đó khiến người trồng trọt, chăn nuôi hoang mang. Vậy trong trường hợp như thế, theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015 (có hiệu lực thi hành từ 01.01.2017) người trồng trọt, chăn nuôi có được bồi thường thiệt hại? Để bảo vệ quyền lợi của mình, người trồng trọt, chăn nuôi phải làm gì? Đó là nội dung cuộc trao đổi của phóng viên Tạp chí Nông Thôn Mới với luật sư Phạm Thị Bích Hảo (Giám đốc Công ty Luật Đức An, Hà Nội).

Thưa luật sư, sau khi vịt ăn thóc, ngô thì bị chết đã đủ cơ sở buộc chủ đại lý bồi thường cho người trồng trọt, chăn nuôi?

Trên thực tế, những vụ việc như thế xảy ra không ít. Không chỉ sau khi vật nuôi ăn thức ăn bị chết; mua phân bón, thuốc BVTV sau khi sử dụng cho cây trồng, cây bị chết mà còn có trường hợp mua giống lúa đến vụ lúa không trổ bông… hậu quả làm cho nông dân thiệt hại, còn người gây thiệt hại lại phủi tay. Do đó người  nông dân cần  trang bị cho mình kỹ năng cần thiết để bảo vệ quyền lợi của mình khi có rủi ro xảy ra.

Quay trở lại câu chuyện vịt chết mà bạn nêu trên. Vịt chết có nhiều nguyên nhân, có thể do dịch bệnh, do ngộ độc nguồn nước và cũng  không loại trừ nguyên nhân vịt ăn phải ngô, thóc bị nhiễm độc tố… Do vậy chỉ nhìn vào hiện tượng trên mà đã buộc chủ đại lý bán thức ăn chăn nuôi phải bồi thường cho người mua là chưa có cơ sở. Việc này cần phải có kết luận một cách khoa học của cơ quan chức năng.

Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại được quy định tại Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015. Khoản 3, điều luật này ghi rõ: “3. Trường hợp tài sản gây thiệt hại thì chủ sở hữu, người chiếm hữu tài sản phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại, trừ trường hợp thiệt hại phát sinh theo quy định tại khoản 2 Điều này.”

Như vậy, để có căn cứ xem xét trách nhiệm của chủ đại lý thì cơ quan chức năng có thẩm quyền phải tiến hành giám định nguyên nhân dẫn đến vịt chết. Nếu kết quả giám định kết luận rằng: Nguyên nhân vịt chết là do ăn ngô, thóc của đại lý thì mới có căn cứ để yêu cầu chủ đại lý bồi thường cho người chăn nuôi theo quy định nêu trên. Hay nói rộng ra, khi cây trồng, vật nuôi của người nông dân bị thiệt hại nếu cho rằng nguyên nhân thiệt hại này do sử dụng sản phẩm của cơ sở dịch vụ thì phải có kết luận giám định của cơ quan chức năng. Nếu kết luận giám định khẳng định nguyên nhân gây thiệt hại là do sử dụng sản phẩm đó thì cơ sở dịch vụ cung cấp sản phẩm phải bồi thường.

Trường hợp cơ quan chức năng kết luận nguyên nhân làm cho cây trồng, vật nuôi chết hoặc lúa không trổ bông… do sử dụng sản phẩm của cơ sở dịch vụ thì cơ sở dịch vụ đó phải bồi thường cho nông dân những khoản gì? Trong thời hạn bao lâu phải bồi thường?

Nguyên tắc bồi thường được quy định rõ tại Điều 585 Bộ luật Dân sự 2015, theo đó thiệt hại thực tế phải được bồi thường toàn bộ và kịp thời. Các bên có thể thỏa thuận về mức bồi thường, hình thức bồi thường bằng tiền, bằng hiện vật hoặc thực hiện một công việc, phương thức bồi thường một lần hoặc nhiều lần, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Việc tính toán các khoản bồi thường mà người có hành vi gây thiệt hại phải bồi thường cho người bị thiệt hại sẽ tùy từng trường hợp cụ thể. Tuy nhiên các khoản bồi thường đó phải dựa trên quy định tại Điều 589 Bộ luật Dân sự 2015. Theo đó các khoản bồi thường thiệt hại do tài sản bị xâm phạm bao gồm:

– Tài sản bị mất, bị hủy hoại hoặc bị hư hỏng.

–  Lợi ích gắn liền với việc sử dụng, khai thác tài sản bị mất, bị giảm sút.

– Chi phí hợp lý để ngăn chặn, hạn chế và khắc phục thiệt hại.

– Thiệt hại khác do luật quy định.

Ví dụ đối với trường hợp vịt chết sau khi ăn thóc mua của chủ đại lý. Nếu cơ quan chức năng kết luận nguyên nhân dẫn đến vịt chết là do ăn thóc mua của đại lý thì chủ đại lý phải bồi thường cho người chăn nuôi giá trị số toàn bộ số vịt bị chết, ngoài ra còn phải bồi thường số tiền người chăn nuôi đã bỏ ra mua thóc của đại lý và chi phí khắc phục thiệt hại của người chăn nuôi như: tiêu hủy vịt chết, vệ sinh môi trường, chuồng trại…

Trường hợp giữa người bị thiệt hại và người có hành vi gây thiệt hại không thỏa thuận được mức bồi thường thì giải quyết thế nào?

Các bên có thể khởi kiện ra Tòa án yêu cầu giải quyết tranh chấp bồi thường thiệt hại hoặc yêu cầu cơ quan Nhà nước có thẩm quyền giải quyết.

Các bạn lưu ý:

LS. Phạm Thị Bích Hảo.

– Theo quy định tại Điều 585 Bộ luật Dân sự thì: Người chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại có thể được giảm mức bồi thường nếu không có lỗi hoặc có lỗi vô ý và thiệt hại quá lớn so với khả năng kinh tế của mình. Trường hợp bên bị thiệt hại có lỗi trong việc gây thiệt hại thì không được bồi thường phần thiệt hại do lỗi của mình gây ra. Bên có quyền, lợi ích bị xâm phạm không được bồi thường nếu thiệt hại xảy ra do không áp dụng các biện pháp cần thiết, hợp lý để ngăn chặn, hạn chế thiệt hại cho chính mình.

– Theo quy định tại Điều 588, Bộ luật Dân sự thì:  “Thời hiệu khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại là 03 năm, kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm”. Điều này có nghĩa, bạn chỉ có thể khởi kiện yêu cầu đòi bồi thường thiệt hại trong thời gian 03 năm, kể từ phát hiện thiệt hại xảy ra. Ngoài thời hạn đó bạn không có quyền khởi kiện yêu cầu đòi bồi thường thiệt hại nữa.

– Để có căn cứ yêu cầu bồi thường thiệt hại, bạn phải có nghĩa vụ chứng minh   thiệt hại xảy ra.

Đã có không ít trường hợp nông dân mua thóc giống nhưng lúa không trổ bông; gia súc, gia cầm chết sau khi ăn thức ăn mua của chủ đại lý. Nhưng rồi các cơ sở cung cấp dịch vụ lại không thừa nhận. Vậy làm thế nào để chứng minh?

Đây thực sự là một bài học đối với người nông dân, nếu không chứng minh được thì khó yêu cầu bồi thường thiệt hại. Theo quy định tại Điều 6, Bộ luật tố tụng Dân sự 2015 (có hiệu lực thi hành từ 01.01.2017) quy định:  “Đương sự có quyền và nghĩa vụ chủ động thu thập, giao nộp chứng cứ cho Tòa án và chứng minh cho yêu cầu của mình là có căn cứ và hợp pháp. Cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện, yêu cầu để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người khác có quyền và nghĩa vụ thu thập, cung cấp chứng cứ, chứng minh như đương sự. Tòa án có trách nhiệm hỗ trợ đương sự trong việc thu thập chứng cứ và chỉ tiến hành thu thập, xác minh chứng cứ trong những trường hợp do Bộ luật này quy định.”.

Bên cạnh đó Khoản 1, Điều 91 Bộ luật tố tụng Dân sự cũng quy định “Đương sự có yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình phải thu thập, cung cấp, giao nộp cho Tòa án tài liệu, chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu đó là có căn cứ và hợp pháp”, trừ các trường hợp quy định tại bộ luật này. Tóm lại để được yêu cầu đòi bồi thường tài sản bị xâm phạm thì người bị thiệt hại phải có nghĩa vụ chứng minh. Ví dụ anh bảo anh mua cám của cơ sở A, sau cho lợn ăn cám này thì lợn của anh bị chết. Vậy anh phải có gì để chứng minh rằng anh mua cám của cơ sở A thì người ta mới chịu chứ (ấy là chưa kể đến việc lợn của anh có thể bị chết vì nguyên nhân khác, nhưng ít nhất anh cũng phải chứng minh được rằng anh đã mua cám của họ). Chứng cứ để chứng minh là hóa đơn, phiếu thu tiền, bao bì đựng cám…rồi thời gian, địa điểm mua, họ tên người bán hàng, có sự việc lợn chết, lời khai của người làm chứng… (Để biết thế nào là chứng cứ, nguồn chứng cứ? các bạn tham khảo Điều 93, 94 Bộ luật tố tụng Dân sự)

Vậy luật sư có khuyến cáo gì đối với người trồng trọt, chăn nuôi để họ biết cách “phòng thân” để tránh được rắc rối khi gặp rủi ro?

Như tôi đã nói trên, người trồng trọt, chăn nuôi cần phải lưu trữ tài liệu, hóa đơn, chứng từ… khi sử dụng sản phẩm của cơ sở dịnh vụ. Khi phát hiện có rủi ro xảy ra, cần phải báo ngay cho cơ quan chức năng để tiến hành giám định, kết luận. Trong việc yêu cầu bồi thường trước tiên cần thực hiện việc thương lượng, hòa giải. Nếu có khó khăn thì người nông dân nên liên hệ với luật sư để có thể được tư vấn, hỗ trợ pháp lý.

Cảm ơn luật sư!

Hiếu Nghĩa (thực hiện)

 

 

Tin cập nhật
Sự kiện
Tam nông
  • Tăng thu nhập từ nghề ươm cây giống

    Từ chỗ mạnh ai nấy làm, ông Hồ Văn Tiềm đã vận động thành lập Tổ hợp tác Sản xuất cây giống. Tổ hợp tác đã giúp đỡ hàng chục hộ nông dân tăng thu nhập từ nghề ươm cây giống. Hiệu quả từ mô hình tổ hợp tác Năm 2007, gia đình ông Hồ […]

  • Nông nghiệp, nông thôn chỗ dựa cho dòng người hồi hương giữa đại dịch

    Những dòng người lao động từ các thành phố, khu công nghiệp về quê, chỗ dựa giúp người lao động có thể ổn định cuộc sống và tâm lý vượt qua đại dịch chính là sản xuất nông nghiệp. Nông nghiệp phát huy vai trò trụ đỡ Đại dịch Covid-19 ngành nông nghiệp lại được […]

  • Thành tỷ phú từ “thú vui” nuôi chim bồ câu

    Ban đầu chỉ với vài cặp bồ câu lai Pháp về cho vợ nuôi làm thú vui và để tẩm bổ, không ngờ từ thú vui ấy đã giúp cho gia đình anh Trần Công Chiến (xã Minh Long, huyện Chơn Thành, tỉnh Bình Phước) trở thành tỷ phú từ con vật nuôi này. Từ […]