07:00 - 12/08/2017

Ngành thủy sản cần chuỗi giá trị đúng nghĩa

Trước tình hình phải đối mặt với nhiều thách thức lớn, ngành thủy sản Việt Nam đang được Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn (NN &PTNT) “xoay trục” chính sách nhằm tăng lợi thế cạnh tranh khi xuất khẩu và phát triển bền vững. Song, để thay đổi được thực tại lại không phải chuyện đơn giản.

Các nhà sản xuất, chế biến thủy sản Việt nên thay đổi tư duy về việc “xoay trục” ngành của mình, Ảnh: KP

Trong năm nay, giá trị xuất khẩu thủy sản Việt Nam được Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) dự báo sẽ đạt 8 tỷ USD do nhu cầu tăng từ các thị trường. Nhất là khi 7 tháng đầu năm 2017, ngành thủy sản duy trì được mức tăng trưởng xuất khẩu khá, tăng 15% so cùng kỳ năm ngoái, đạt 4,32 tỷ USD.

Mức dự báo này khác hẳn với đầu năm nay khi VASEP dự báo giá trị xuất khẩu thủy sản năm 2017 chỉ vào khoảng 7,4 tỷ USD, tăng 6% so với cùng kỳ năm ngoái. Thậm chí, nhiều chuyên gia còn kém lạc quan hơn vào năm nay khi nhận thấy những bất lợi về hàng rào kỹ thuật đối với xuất khẩu thủy sản trên thị trường Mỹ, Australia, EU…

Nâng sức cạnh tranh

Với con cá tra, ông Nguyễn Phú Hòa, Phó Cục trưởng Cục Xuất Nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho rằng do chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn, quy định mới phía Mỹ đặt ra nên cá tra, cá basa Việt Nam có nguy cơ bị ngừng nhập khẩu vào thị trường Mỹ từ tháng 3/2018.

Một trong những nguyên nhân là do trong các tháng đầu năm nay, Cơ quan Thanh tra và An toàn thực phẩm (FSIS) thuộc Bộ Nông nghiệp Mỹ kiểm tra ngẫu nhiên và đã phát hiện 250.000kg cá da trơn nhập khẩu vào Mỹ không đáp ứng được yêu cầu về an toàn thực phẩm (ATTP).

Cách đây hơn một tháng, bà Sarah Ockman, Giám đốc Chương trình ATTP Toàn cầu của IFC, thành viên của Nhóm Ngân hàng Thế giới, cũng cho biết có 42 tấn cá từ Việt Nam xuất sang Mỹ bị trả lại vì không đáp ứng đủ các tiêu chuẩn về quy trình kiểm tra dư lượng kháng sinh.

Có thể thấy, ngoài việc không đáp ứng được các yêu cầu về ATTP thì rào cản kỹ thuật, bảo hộ thương mại, cũng như việc bôi nhọ từ một số thị trường nhập khẩu đang là thách thức lớn với ngành thủy sản Việt Nam trong tương lai.

Đây cũng là những vấn đề được lãnh đạo Tổng cục Thủy sản lưu ý nhân buổi họp báo ngày 10/8 ở Tp.HCM nhằm giới thiệu về Triển lãm quốc tế chuyên ngành thủy sản hàng đầu Việt Nam – Aquaculture Vietnam 2017 (diễn ra từ 25 – 27/10 tại Cần Thơ).

Theo ông Vũ Duyên Hải, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học Công nghệ và Hợp tác quốc tế (Tổng cục Thủy sản), vấn đề ngành thủy sản cần quan tâm hiện nay chính là chất lượng con giống, dịch bệnh, áp dụng khoa học kỹ thuật trong nuôi trồng thủy sản, chế biến xuất khẩu, dịch vụ và phát triển bền vững.

Ông Hải cho biết, Bộ NN&PTNT đã và đang “xoay trục” cho định hướng phát triển của ngành thủy sản. Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường thời gian qua đã phê duyệt hai đề án quan trọng. Thứ nhất là ứng dụng chuyển giao khoa học công nghệ trong sản xuất chế biến thủy sản nhằm đẩy mạnh năng suất, chất lượng sản phẩm thủy sản, nhất là tôm nước lợ và cá tra. Thứ hai là thực hiện đề án nâng cao sức cạnh tranh của ngành thủy sản.

Cần chuỗi giá trị đúng nghĩa

Cũng theo ông Hải, có một hệ thống chính sách đang được dịch chuyển đồng bộ, nhất là về tái cơ cấu ngành nông nghiệp nói chung và ngành thủy sản nói riêng. Và thời điểm này là cơ hội tốt nhất cho ngành thủy sản để tái cơ cấu.

Theo đó, vùng đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) được các nhà quản lý lựa chọn để tập trung cho việc “xoay trục” ngành thủy sản. Do khu vực này hiện nay đang cung cấp khoảng 52% sản lượng thủy sản đánh bắt và gần 67% sản lượng thủy sản nuôi trồng; đồng thời chiếm 65% giá trị kim ngạch xuất khẩu thủy sản cả nước hàng năm.

Theo quy hoạch tổng thể, đến năm 2020 và định hướng 2030, kinh tế thủy sản ĐBSCL đóng góp 30 – 35% GDP trong khối nông lâm ngư nghiệp. Tốc độ tăng giá trị sản xuất ngành thủy sản 8 – 10%/năm. Kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt 8 – 9 tỷ USD. Tổng sản lượng thủy sản đạt 6,5 – 7 triệu tấn, trong đó nuôi trồng chiếm 65 – 70% tổng sản lượng.

Tuy nhiên, giữa mong muốn “xoay trục” chính sách với thực tế là cả vấn đề nan giải. Ts. Lê Thanh Lựu – Giám đốc Trung tâm Hợp tác quốc tế Nuôi trồng & Khai thác Thủy sản Bền vững (ICAFIS) – nhận định, thách thức lớn nhất với ngành thủy sản là chất lượng sản phẩm. Xuất khẩu thủy sản của Việt Nam hiện nay thường cạnh tranh bằng giá thấp, cho nên đi theo đó là chất lượng thấp.

Vì vậy, trước nhiều thách thức phải đối mặt, ông Lựu khuyến nghị các nhà sản xuất thủy sản Việt nên thay đổi tư duy về việc “xoay trục” ngành của mình. Chẳng hạn với xuất khẩu tôm, mặt hàng tôm sú (đang chiếm 45% trong tổng sản lượng chung) luôn là mặt hàng thương mại, đây là cơ hội không phải quốc gia nào cũng sánh kịp, có thể khống chế được thị trường xuất khẩu.

Sức mạnh thứ hai là cá tra. Gần như 95% sản phẩm trên thị trường quốc tế cạnh tranh về cá tra là do Việt Nam sản xuất. Theo ông Lựu, tôm và cá tra là hai sức mạnh, là cơ hội cho ngành thủy sản làm giàu. Nhưng cơ hội đó chưa chắc sẽ có được nếu như chúng ta không biết biến nó thành hiện thực.

Điều đó có nghĩa là phải “xoay trục” lại chuỗi giá trị ngành thủy sản. Thực tế hiện nay, chưa có doanh nghiệp thủy sản nào làm theo chuỗi giá trị đúng nghĩa dù họ tự nhận là mình làm theo chuỗi.

Nói như vị giám đốc ICAFIS, chuỗi giá trị là phải khi nào có tính liên kết và tính kết dính với nhau. Khi lập được chuỗi, ngành thủy sản Việt Nam sẽ kiểm soát được chất lượng sản phẩm, giảm được việc thâm dụng lao động và tăng sức cạnh tranh. Chỉ tới khi đó, giá trị gia tăng của thủy sản xuất khẩu mới được nâng lên rất cao.

Thế Vinh

Chủ đề:
Tin cập nhật
  • Giải quyết điểm nghẽn cho nông sản vào vụ: Khơi thông chuỗi hàng hóa

    Trong mọi kịch bản diễn biến dịch hiện nay, yêu cầu phải giữ vững mặt trận sản xuất, khơi thông luồng vận chuyển, tiêu thụ nông sản nhằm đảm bảo cung ứng đủ nhu cầu tiêu dùng, xuất khẩu là cần thiết. Trong mọi kịch bản diễn biến dịch COVID-19 hiện nay, yêu cầu phải […]

  • Bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ giảm mạnh vì dịch Covid-19

    Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tháng 7 ước tính đạt 339,4 nghìn tỷ đồng, giảm 8,3% so với tháng trước và giảm 19,8% so với cùng kỳ năm trước. Gián đoạn các chuỗi cung ứng Sự bùng phát mạnh của dịch Covid-19 cùng với việc áp dụng […]

  • Nhiều đảng viên làm giàu trên vùng đất khó miền núi Quảng Nam

    Phong trào đảng viên làm giàu tại tỉnh Quảng Nam lan toả, đi vào đời sống, tạo động lực để xây dựng, phát triển địa phương thêm giàu đẹp. Tại các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam ngày càng có nhiều đảng viên đi đầu trong phát triển kinh tế, vươn lên làm giàu chính […]

Sự kiện
Tam nông
  • Nhiều đảng viên làm giàu trên vùng đất khó miền núi Quảng Nam

    Phong trào đảng viên làm giàu tại tỉnh Quảng Nam lan toả, đi vào đời sống, tạo động lực để xây dựng, phát triển địa phương thêm giàu đẹp. Tại các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam ngày càng có nhiều đảng viên đi đầu trong phát triển kinh tế, vươn lên làm giàu chính […]

  • Quỹ Hỗ trợ nông dân Nghệ An: Tạo đà giúp hội viên ổn định cuộc sống

    Nhờ tận dụng lợi thế vùng đất bãi bồi ven đê sông Lam của địa phương, sự nhanh nhạy khi lựa chọn hướng đi phát triển kinh tế của các hộ gia đình, cùng với nguồn lực hỗ trợ từ các cấp Hội, nhiều gia đình trên địa bàn xã Long Xá (Hưng Nguyên – […]

  • Sơn La vượt khó thực hiện mục tiêu kép tiêu thụ nông sản

    Quy hoạch vùng trồng nông sản đặc sản gắn với chế biến sâu, cùng với tổ chức tốt công tác quảng bá, bán hàng qua thương mại điện tử giúp nông sản Sơn La có chỗ đứng vững chắc tại nhiều thị trường khó tính. Trung tuần tháng 7, tỉnh Sơn La đã tổ chức […]