07:46 - 28/08/2017

Ngành mía đường – Thay đổi hay là “chết”?

Hiện Việt Nam đang áp dụng 2 biện pháp bảo hộ đối với ngành mía đường là công cụ thuế quan và hạn ngạch. Nhưng kể từ năm 2018 trở đi, đường từ các nước trong khối ASEAN sẽ không còn bị hạn chế nhập khẩu vào Việt Nam, và thuế suất nhập khẩu cũng giảm về 0%. Đây là mối đe doạ lớn đối với ngành công nghiệp mía đường hiện đang yếu kém, song cũng là cơ hội để ngành mía đường phải tái cơ cấu để hội nhập.

Đó là nhận định được các chuyên gia mía đường đưa ra tại Hội thảo Tái cơ cấu ngành mía đường, do Hiệp hội Mía đường Việt Nam và Tập đoàn Thành Thành Công (TTC) tổ chức cuối tuần qua tại tỉnh Bình Thuận.

Lỗ hổng chính sách

TS. Phạm Quốc Doanh, Chủ tịch Hiệp hội Mía đường Việt Nam cho biết, nếu như năm 1994 Việt Nam chỉ có 9 nhà máy mía đường với công suất ép dưới 11.000 tấn mía/ngày thì nay đã là 41 nhà máy với tổng công suất thiết kế khoảng 140.000 tấn mía/ngày. Tuy nhiên, ngành mía đường Việt Nam vẫn còn nhỏ và yếu so với thế giới do các chính sách còn rời rạc, thiếu hệ thống, chưa tạo động lực cho sự phát triển bền vững.

Cụ thể, việc tạo cánh đồng mẫu lớn chưa có pháp chế rõ ràng mà chỉ là khuyến khích thông qua Quyết định số 62/2013/QĐ-TTg ngày 25/10/2013 về chính sách khuyến khích phát triển hợp tác, liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ nông sản, xây dựng cánh đồng mẫu lớn. Trong khi đó, phần lớn diện tích nguyên liệu đều đến từ các hộ nông dân trồng mía (khoảng 30 vạn hộ), nên quy mô sản xuất vẫn nhỏ lẻ, bình quân mỗi hộ từ 0,7-1,5 ha vùng đất đồi và 0,3-0,5 ha đối với vùng đất ruộng bằng. Điều này dẫn đến hạn chế, khó khăn cho việc áp dụng đồng bộ cơ giới hóa, giải pháp khoa học công nghệ vào sản xuất rất khó khăn, tác động đến việc nâng cao năng suất và chất lượng mía, giảm chi phí sản xuất nguyên liệu, nâng cao sức cạnh tranh của ngành đường.

Theo báo cáo của Hiệp hội Mía đường Việt Nam, kết thúc niên vụ 2016 – 2017, sản lượng đường trong nước đạt trên 1,2 triệu tấn và đây là niên vụ thứ 3 liên tiếp sản lượng đường sụt giảm. Ngành đường trong nước đang phải đối mặt với đầy rẫy khó khăn như thị trường tiêu thụ chậm, đường tồn kho tăng cao, đường lậu diễn biến phức tạp. Cùng với đó là việc thực hiện cam kết nhập khẩu một lượng đường nhất định tăng 5% mỗi năm với WTO; sau năm 2018, ASEAN áp dụng thuế suất nhập khẩu đường ở mức 0%…

Về chính sách hỗ trợ cơ giới hóa, giảm tổn thất trong sản xuất, ông Doanh cho biết, đến nay, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành các quyết định: Quyết định số 63/2010/QĐ-TTg ngày 15/10/2010 về chính sách hỗ trợ nhằm giảm tổn thất sau thu hoạch đối với nông sản, thủy sản; Quyết định số 65/2011/QĐ-TTg ngày 2/12/2011 và Quyết định số 68/2013/QĐ-TTg ngày 14/11/2013 về chính sách hỗ trợ nhằm giảm tổn thất trong nông nghiệp. Phải đến Quyết định số 68/2013/QĐ-TTg cây mía mới được đưa vào đối tượng hỗ trợ. Do vậy, đến nay theo kết quả điều tra, khảo sát của Viện Quy hoạch và Thiết kế nông nghiệp (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) cho thấy, cơ giới hóa khâu làm đất mới đạt 59% diện tích, chăm sóc đạt 18%, còn khâu tưới mới chỉ đạt 11%.

Kinh phí đầu tư cho công tác nghiên cứu khoa học và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật mía đường ở Việt Nam hiện nay cũng ở mức rất thấp, chỉ bằng khoảng 3-6% so với mức bình quân ở các nước sản xuất mía đường trên thế giới. Thậm chí việc hỗ trợ kinh phí cho việc đầu tư xây dựng hệ thống nhân giống 3 cấp giai đoạn 2003-2008 không hỗ trợ cho các doanh nghiệp là công ty cổ phần và từ đó đến nay không có chính sách hỗ trợ.

Ông Phạm Hồng Dương, Chủ tịch HĐQT Tổng công ty đường TTC Biên Hòa cũng chỉ ra rằng, Philippines và Thái Lan đã có Luật Mía đường từ mấy chục năm nay, trong khi đến nay Việt Nam vẫn chưa có. Điều này cho thấy Việt Nam cần phải có sự thay đổi, đặc biệt là hành lang pháp lý, chính sách đối với ngành mía đường để tạo động lực cho ngành này phát triển bền vững.

Đẩy mạnh các sản phẩm cạnh đường

Tại hội thảo, việc phát triển các sản phẩm cạnh đường cũng thu hút sự quan tâm rất lớn của các chuyên gia tham dự hội thảo. Theo PGS. Klanarong Sriroth, Tập đoàn Mía đường Mitr Phol, đây là giải pháp hiệu quả để nâng cao chuỗi giá trị ngành đường. Cụ thể, một tấn mía cây có 0,3 tấn bã mía có thể sản xuất được 100-120 KWh, sau khi trừ nhu cầu tiêu dùng tại chỗ có thể phát lên điện lưới khoảng 60-70 KWh. Đồng quan điểm như trên, TS. Phạm Quốc Doanh cũng cho hay, theo quy hoạch tổng thể ngành mía đường Việt Nam, đến năm 2020 sẽ có khoảng 20 triệu tấn mía, do đó có thể sản xuất ra được 2,4 triệu MWh, tương ứng tổng công suất phát 840 MW; đến năm 2030 sẽ có khoảng 24 triệu tấn mía, do đó có thể sản xuất ra được 2,8 triệu MWh, tương ứng tổng công suất phát 970 MW. Đây chính là hướng đi “ích nước lợi nhà”, mang lại lợi ích cho cả Nhà nước và DN.

Ngoài việc phát điện, các chuyên gia cũng chỉ ra những hiệu quả lợi nhuận to lớn từ việc sản xuất ethanol, rượu từ mật rỉ thu được từ quá trình kết tinh đường, qua quá trình lên men. Dù sản phẩm mật rỉ có biên lãi gộp thấp, dưới 1%, nhưng nếu kinh doanh ethanol có thể đem lại tỷ suất lợi nhuận lên đến 30%… Việc phát triển các sản phẩm cạnh đường cũng đã mang lại thành công lớn cho ngành đường nhiều nước trên thế giới như Úc, Brazil… Tại khu vực châu Á, Phillipines hiện cũng có chiến lược đa dạng hóa sản phẩm vì ngoài đường, quốc gia này sẽ sản xuất thêm xăng sinh học.

Trong bối cảnh đường trong nước đang chịu sức ép giảm giá rất lớn từ đường nhập khẩu, việc đa dạng hóa sản phẩm, đầu tư sản xuất các sản phẩm cạnh đường là hướng đi hiệu quả để gia tăng lợi nhuận, qua đó tạo điều kiện giảm giá thành sản phẩm đường.

Những năm gần đây, trong khi chờ những chính sách hỗ trợ từ Chính phủ, nhiều nhà máy đường đã bắt tay xây dựng chiến lược tái cơ cấu. Cụ thể, để giải quyết bài toán sản xuất manh mún nhỏ lẻ, không thể cơ giới hóa hay thủy lợi, các công ty mía đường đã chủ động liên kết với nông dân để xây dựng cánh đồng mía lớn, đầu tư máy móc, cơ giới hóa nhằm giảm chi phí sản phẩm. Trong đó, TTC là một trong những DN tiên phong đi theo hướng này. Theo đó, giá thành sản phẩm đường của đơn vị này đã giảm đáng kể, góp phần tăng tính cạnh tranh đối với đường nhập khẩu.

Nguyễn Hiền 
Chủ đề:
Bạn đang xem danh mục: Đầu tư, Kinh tế, Tiêu điểmDanh mục
Tin cập nhật
  • Phát triển vùng nguyên liệu góp phần vực dậy ngành Mía đường

    Trong những năm gần đây, ngành Mía đường đã và đang đối mặt với nhiều khó khăn như diện tích thu mua và số hộ dân trồng mía sụt giảm, thời tiết khí hậu bất lợi, vấn đề đường nhập lậu. Để vượt qua những thách thức đó, một trong những giải pháp thiết thực […]

  • Xuất khẩu rau quả đạt 1,35 tỷ USD trong 4 tháng

    Bộ NN&PTNT cho biết, giá trị xuất khẩu rau quả tháng 4 năm 2021 ước đạt 380 triệu USD, đưa giá trị xuất khẩu rau quả 4 tháng đầu năm nay đạt 1,35 tỷ USD, tăng 9,5% so với cùng kỳ năm 2020. Xuất khẩu tăng 16,2% Theo thông tin Bộ NN&PTNT vừa công bố, […]

  • Bảo vệ sức khỏe giữa đại dịch từ thói quen ăn uống

    Trong bối cảnh dịch COVID-19 đang hoành hành, tăng cường hệ miễn dịch của cơ thể là ưu tiên hàng đầu hiện nay. Sau đây là những thói quen giúp tăng cường hệ miễn dịch của bạn.  Ngủ đủ giấc Khi chúng ta ngủ, cơ thể  được trẻ hóa. Đảm bảo ngủ đủ 7-8 giờ […]

Sự kiện
Tam nông
  • Người trồng vải lên phương án tiêu thụ trong mùa dịch

    Trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh Covid-19, tỉnh Bắc Giang và huyện Lục Ngạn đã lên các phương án để tiêu thụ vải thiều an toàn trong mùa dịch. Mùa thu hoạch vải thiều đặc sản Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang đang đến gần, dự báo, năm nay sản lượng vải thiều nhận […]

  • Dừa xiêm xanh đạt giá cao nhất trong vòng một năm qua

    Giá dừa tăng cao là do vừa qua những tháng mùa khô hạn đa số vườn dừa bị “ treo”, năng suất thấp dẫn đến “ cầu vượt cung”, dừa khan hiếm, giá tăng. Ở thời điểm này, dừa khô phục vụ chế biến và dừa tươi dành cho nhu cầu giải khát đều tăng […]

  • Hoàn thiện Kế hoạch phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã

    Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Khái, Trưởng ban chỉ đạo đổi mới, phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã vừa có ý kiến về đề nghị phê duyệt Kế hoạch phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã giai đoạn 2021-2025. Cụ thể, Phó Thủ tướng giao Bộ Kế hoạch […]