21:05 - 24/12/2017

Năng suất là chìa khóa đưa đến tăng trưởng bền vững

Năng suất tăng trưởng thấp đang là rào cản của Việt Nam trong quá trình phát triển. Do đó, thúc đẩy tăng năng suất là một trong các giải pháp lâu dài cho Việt Nam phát triển, vượt qua bẫy thu nhập trung bình và bắt kịp các nền kinh tế phát triển trong thời gian tới.

Tăng năng suất mới chính là chìa khóa đưa đến tăng trưởng bền vững cho nhiều ngành kinh tế

Năng suất thấp và sự đe dọa tụt hậu

Hiện nay, Việt Nam đang đối diện với nhiều thách thức trong quá trình phát triển khi phải vượt qua bẫy thu nhập trung bình và bắt kịp các nền kinh tế phát triển trong thời gian tới. Các nhân tố trước đây đóng vai trò động lực cho tăng trưởng (như thâm dụng vốn, lao động, tài nguyên thiên nhiên…) đến nay cơ bản đã phát huy hết vai trò lịch sử trong giai đoạn đầu phát triển. Bên cạnh thách thức bẫy thu nhập trung bình, Việt Nam cũng phải đối mặt với nguy cơ tụt hậu. Theo nghiên cứu được chỉ ra tại Báo cáo Việt Nam 2035, để trở thành một nền kinh tế công nghiệp hiện đại vào năm 2035, Việt Nam sẽ mất 18 năm và duy trì mức tăng trưởng GDP tối thiểu 6%/năm để có được mức thu nhập bình quân đầu người tương đương Malaysia vào năm 2010 (18.000 USD); hay mất 7 năm với mức tăng GDP tối thiểu 7%/năm để đạt mức GDP đầu người của Hàn Quốc vào năm 2003 (24.000 USD).

Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng cho rằng, trong bối cảnh đó, cách thức tăng trưởng cũ không thể giúp chúng ta gia tăng thu nhập một cách nhanh chóng và bền vững để nâng cao mức sống cho người dân và thu hẹp khoảng cách phát triển với các nước. Tăng năng suất mới chính là chìa khóa đưa đến tăng trưởng bền vững. Đây là một trong những vấn đề cốt lõi đối với kinh tế Việt Nam hiện nay.

Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, để vượt qua bẫy thu nhập trung bình, tránh nguy cơ tụt hậu, Việt Nam cần khai thác và phát huy được các nhân tố động lực tăng trưởng mới. Kinh nghiệm của các nền kinh tế phát triển nhanh, bền vững trên thế giới cho thấy tăng năng suất là một trong những nhân tố trung tâm và động lực tạo ra sự phát triển bền vững, bứt phá của một quốc gia. Mặc dù vậy, tại Việt Nam thời gian gần đây nhân tố này lại đang có dấu hiệu chững lại. Nếu không có những cải cách căn bản để tăng năng suất, Việt Nam có nguy cơ tụt hậu so với các nền kinh tế trong khu vực và rơi vào bẫy thu nhập trung bình.

Ông Ousmane Dione, Giám đốc WB tại Việt Nam cho biết, năng suất lao động là vấn đề rất quan trọng để Việt Nam phát triển bền vững, nâng cao chất lượng tăng trưởng. Tuy nhiên, tốc độ tăng năng suất lao động của Việt Nam mới đạt 4%, so với 7% của Trung Quốc, với mức độ tăng thấp như vậy sẽ đe dọa sự tụt hậu, kém hiệu quả trong sử dụng các yếu tố đầu vào.

Về vấn đề này, TS. Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) cho rằng, tăng trưởng của Việt Nam tuy đang ở mức tương đối cao nhưng nếu xét trong dài hạn thì tăng trưởng có xu hướng giảm sút. Báo cáo Việt Nam 2035 cho rằng, nếu Việt Nam vẫn giữ tốc độ như hiện nay sẽ khó thu hẹp khoảng cách với các nước. Năng suất lao động của Việt Nam hiện nay khá thấp, thấp hơn 6 lần so với Malaysia và thấp hơn 15 lần so với Singapore. Từ năm 2018, nếu muốn duy trì tốc độ tăng trưởng gần 7% như kế hoạch thì gia tăng năng suất lao động phải trên 6%. Trong khi đó, giai đoạn 2011-2016 chỉ là 4,6%, như vậy khoảng cách tới mục tiêu là hơn 1%, đây là thách thức không nhỏ. Thực tế cho thấy, đến nay, năng suất lao động có tăng chủ yếu do chuyển dịch cơ cấu, còn gia tăng năng suất nội ngành lại có xu hướng giảm.

Còn nhiều dư địa để tăng năng suất

Theo TS. Nguyễn Đình Cung, một nguyên nhân lớn làm cho năng suất lao động tại Việt Nam còn thấp là do thời gian qua Việt Nam còn bế tắc trong việc chuyển dịch cơ cấu các thành phần kinh tế; không có sự chuyển dịch nguồn lực từ khu vực nhà nước sang khu vực tư nhân chính thức; nguồn lực không được chuyển dịch từ khu vực kinh tế kém hiệu quả sang khu vực có hiệu quả cao hơn. Tốc độ gia tăng giá trị gia tăng ở khu vực tư nhân chính thức tương đối cao, liên tục cải thiện trong những năm gần đây nhưng  không thu hút thêm lao động, không tạo thêm công ăn việc làm chính đáng. Bên cạnh đó, hiệu quả đầu tư cao trong nông nghiệp nhưng vốn đầu tư không chuyển dịch vào nông nghiệp một cách tương xứng. Ngoài ra, DN Việt Nam thâm dụng vốn cao, năng suất vốn lại thấp nhất trong khu vực nhưng việc thâm dụng vốn này lại không gắn với đổi mới công nghệ.

Từ thực tế này, TS. Nguyễn Đình Cung khuyến nghị Việt Nam cần phải thực hiện chính sách cạnh tranh toàn diện trên ba phương diện bao gồm:  Xây dựng và phát triển đồng bộ các loại thị trường, đặc biệt là thị trường các nhân tố sản xuất (vốn, đất đai) để thị trường này đóng vai trò quyết định trong phát triển kinh tế; tăng quy mô và mức độ cạnh tranh thị trường; đảm bảo cạnh tranh công bằng và bình đẳng. Theo ông Cung, thị trường cạnh tranh và cạnh tranh công bằng là yếu tố quyết định nâng cao năng suất lao động, ở đó sẽ phải loại bỏ, giảm rào cản hạn chế mức độ cạnh tranh trên thị trường, xóa bỏ phân biệt đối xử và các khu vực kinh tế được tiếp cận công bằng các nguồn lực.

Trong khi đó, TS. Rajah Rasiah, Cố vấn cao cấp UN/UNDP tại Việt Nam  nhấn mạnh, Việt Nam đã thực hiện chính sách phát triển hạ tầng công nghệ và khoa học để khuyến khích hoạt động đổi mới, sáng tạo, tuy nhiên, còn nhiều việc phải làm để phát triển hạ tầng công nghệ và khoa học hơn nữa. Bên cạnh đó, cần từng bước giới hạn việc các DNNN tham gia cung cấp hàng hóa và tiện ích công và khung quản trị cần nhấn mạnh việc áp dụng kỷ cương tài chính và kinh tế. Cần đổi mới sáng tạo, hỗ trợ chuyển dịch cơ cấu từ các hoạt động có giá trị gia tăng thấp sang các hoạt động có giá trị gia tăng cao, bằng cách tăng cường nguồn vốn cho các hoạt động nghiên cứu và phát triển.

Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng:

Cách thức tăng trưởng cũ không thể giúp chúng ta gia tăng thu nhập một cách nhanh chóng và bền vững để nâng cao mức sống cho người dân và thu hẹp khoảng cách phát triển với các nước. Tăng năng suất mới chính là chìa khóa đưa đến tăng trưởng bền vững. Đây là một trong những vấn đề cốt lõi đối với kinh tế Việt Nam hiện nay.

Hoài Anh
Chủ đề:
Bạn đang xem danh mục: Đầu tư, Kinh tế, Tiêu điểmDanh mục ,
Tin cập nhật
Sự kiện
  • Trao cơ chế chính sách đặc thù để 4 tỉnh, thành phát triển bứt phá

    Các nghị quyết về cơ chế đặc thù nhằm phát huy tiềm năng lợi thế của Hải Phòng, Thanh Hoá, Nghệ An và Thừa Thiên Huế, đưa các địa phương này trở thành đầu tàu kéo các tỉnh xung quanh. Sáng 22/10, Quốc hội thảo luận về dự thảo Nghị quyết về một số cơ […]

  • Sử dụng công nghệ số giúp nông dân tiêu thụ nông sản tốt hơn

    Đó là ý kiến của ông Nguyễn Xuân Định – Phó Chủ tịch Ban Chấp hành T.Ư Hội Nông dân Việt Nam trong buổi làm việc với Đoàn của Công ty Bưu điện Việt Nam (Vietnam Post) do ông Nguyễn Kiên Cường – Phó Tổng Giám đốc làm trưởng đoàn vào sáng ngày 22.10.2021, tại […]

  • Đường Hồ Chí Minh trên biển không chỉ là huyền thoại

    Có lẽ cho đến thời điểm này, không một hải trình nào, không một lịch sử hàng hải nào trên thế giới có thể làm nên một con đường đi biển huyền thoại như những gì mà những thủy thủ của những “Chuyến tàu không số” làm nên trong lịch sử bảo vệ đất nước […]

Tam nông