06:29 - 14/08/2017

Làng tôi ở đâu?

Mỗi lần về quê, gặp một ngôi làng vẫn còn đang trong quá trình bị “vỡ ra”, được cơi nới, giãn dân theo dọc các trục đường lớn, nhỏ, một cộng cư “dở phố dở làng” mất hẳn bóng tre xanh, cây đa, giếng nước, sân đình, tôi lại thấy chạnh lòng, dù biết đó là tất yếu của các làng quê nông thôn hiện nay.

Bố tôi kể, xưa mỗi khi các làng muốn giãn dân, lập làng, phải tìm nơi, tìm mạch nước đào vài cái giếng, trồng lũy tre bao bọc, đầu xóm trồng một cây đa, rồi các hộ gia đình mới ra trại vượt thổ dựng nhà, tạo lập vườn cây, ao cá, chuồng chăn nuôi… Nhưng làng quê tôi, cái làng thuần nông giờ cũng “tiến mạnh lên phố”. Hình dáng các làng thôn cũ phần nhiều là tổ hợp những khu cộng cư nhà cao tầng, đường ngõ xóm rải nhựa, láng xi măng. Nhà nào nhà nấy gọn gàng khuôn viên bờ ao, rào dậu.

Hình ảnh này giờ chỉ còn là miền ký ức

Chuyện ông lão “gàn dở”

Sẽ chẳng có gì đáng nói nếu không có chuyện. Chẳng là, ông bác họ tôi ở xóm trên, tuổi ngoài tám mươi, cứ nấn ná không chịu cho triệt hạ lũy tre trước ngõ nhà mình theo lệnh giải phóng mặt bằng của chính quyền, để Ban dự án thi công làm con đường lớn tới xưởng công nghiệp. Mà cái lũy tre ấy, dễ có đến hàng trăm năm tuổi. Bao năm nay, nó chở che, đùm bọc cả khu xóm hơn ba chục hộ gia đình. Chắc vì ông là cha của hai liệt sĩ, vợ mất đã lâu, con trai út ở xa, tuổi già bóng xế nên chính quyền nể mặt, không cưỡng chế nhưng cho ông thời hạn. Mấy hộ dân đầu xóm thì lại hồ hởi chặt tre vì thấy hời khi được đền bù tới hơn hai chục nghìn đồng một cây, lớn bù bé, cả bụi có đến tiền triệu. Có lẽ vì thế, một ông lão tuổi bát tuần không chịu cho triệt hạ lũy tre đầu nhà mình, với họ, là dở hơi lẩn thẩn.

Bác tôi bảo, ông cố giữ lũy tre nhà mình để chờ anh con trai út ở Sài Gòn sẽ đưa cháu nội về thăm quê. Ông ước ao được chỉ cho cháu nội ông thấy lũy tre trăm tuổi đầu ngõ rồi sẽ chấp nhận “chia tay” với lũy tre xanh ấy. Ông bảo, anh con trai út đi lập nghiệp đã gần hai chục năm, chưa một lần về quê. Trong những cuộc điện thoại trò chuyện với con trai, với thằng cháu nội đích tôn, ông luôn nhắc tới làng quê, lũy tre, cánh đồng, con diều, tiếng sáo… và ông tha thiết muốn cháu nội mình nhìn thấy “cái làng vẫn còn ra làng”, không thì ít nhất cũng có một lần, hai ông cháu ngồi dưới lũy tre, ngả một cây tre bánh tẻ, dạy cháu làm con diều, cùng nó thả chơi trên đê, thả ước mơ theo sải cánh diều bay.

Thế rồi, gia đình anh con trai út cũng về. Anh nói với tôi, phải để ý kỹ lắm mới nhận ra hình bóng làng quê xưa. Trong khoảnh khắc, anh nhận ra cả một bụi tre to loi thoi, trơ trọi. Anh bảo, anh đã hiểu vì sao bố giục anh thu xếp đưa vợ con về thăm quê. Anh chợt mỉm cười, hướng ánh nhìn ấm áp vào cậu bé con trai anh khi nó reo lên, tay chỉ về phía khóm tre già: “Lũy tre của ông nội kia phải không ba?”

Vậy là “làng lên phố”

Vậy là, “lên phố”, làng tôi sẽ có một xưởng sản xuất lớn, gom các hộ làm nghề thủ công lại với nhau và đây sẽ là cơ hội lớn cho người làng tôi. Nhưng, tất cả còn là phía trước, bởi từ sản xuất thủ công trong gia đình chuyển sang sản xuất có tính công nghiệp hàng hóa trong một xưởng thủ công tập trung, dù quy mô to hay nhỏ có thể là một bước phát triển về tổ chức sản xuất nhưng chưa chắc đã là một bước tiến về văn hóa trong khái niệm của những ngành nghề thủ công truyền thống, thứ nghề vốn được coi như là một bộ phận của di sản văn hóa truyền thống. Biết đâu, khi còn sản xuất theo lối gia đình chúng ta còn có những nghệ nhân, nhưng khi có xưởng sản xuất, có thể chúng ta chỉ có được những ông chủ làm ăn kinh doanh giỏi mà thôi!

Vậy là, làm sao để còn những lũy tre, cánh đồng lúa xanh tươi, những đàn cò sải cánh bay, vẫn còn những cây đa, giếng nước, sân đình? Làm sao để vừa có những khu công nghiệp nhưng vẫn có làng quê yên ả, thanh bình?

Làm sao để chúng ta có những ông chủ giàu có nhưng vẫn có những nghệ nhân tài hoa? Làm sao để con cháu đời sau biết cha mẹ chúng đã ra đi từ ngôi làng nhứ thế?

Minh Huyền

 

Chủ đề:
Tin cập nhật
  • Nguy cơ lây nhiễm COVID-19 giảm một nửa sau liều vaccine đầu tiên

    Khi các trường hợp mắc COVID-19 đang tăng mạnh ở nhiều nước, điều gì có thể giúp bạn ngăn chặn sự lây truyền chết người này? Theo các chuyên gia, chìa khóa chính là tiêm chủng. Trong bối cảnh các ca lây nhiễm virus SARS- CoV-2 tăng mạnh trở lại ở nhiều  nước, đặc biệt là […]

  • Về chùa Bối Khê chiêm ngưỡng vẻ đẹp tinh khiết của hoa sen đất

    Trong khuôn viên ngôi chùa 600 năm tuổi, những cây hoa sen đất bung nở sắc trắng tinh khôi tuyệt đẹp thu hút du khách đến tham quan, chiêm bái. Chùa Bối Khê (xã Tam Hưng, huyện Thanh Oai, Hà Nội) đã trải qua 600 năm lịch sử, được công nhận là Di tích quốc gia […]

  • Phát triển vùng nguyên liệu góp phần vực dậy ngành Mía đường

    Trong những năm gần đây, ngành Mía đường đã và đang đối mặt với nhiều khó khăn như diện tích thu mua và số hộ dân trồng mía sụt giảm, thời tiết khí hậu bất lợi, vấn đề đường nhập lậu. Để vượt qua những thách thức đó, một trong những giải pháp thiết thực […]

Sự kiện
Tam nông
  • Người trồng vải lên phương án tiêu thụ trong mùa dịch

    Trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh Covid-19, tỉnh Bắc Giang và huyện Lục Ngạn đã lên các phương án để tiêu thụ vải thiều an toàn trong mùa dịch. Mùa thu hoạch vải thiều đặc sản Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang đang đến gần, dự báo, năm nay sản lượng vải thiều nhận […]

  • Dừa xiêm xanh đạt giá cao nhất trong vòng một năm qua

    Giá dừa tăng cao là do vừa qua những tháng mùa khô hạn đa số vườn dừa bị “ treo”, năng suất thấp dẫn đến “ cầu vượt cung”, dừa khan hiếm, giá tăng. Ở thời điểm này, dừa khô phục vụ chế biến và dừa tươi dành cho nhu cầu giải khát đều tăng […]

  • Hoàn thiện Kế hoạch phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã

    Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Khái, Trưởng ban chỉ đạo đổi mới, phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã vừa có ý kiến về đề nghị phê duyệt Kế hoạch phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã giai đoạn 2021-2025. Cụ thể, Phó Thủ tướng giao Bộ Kế hoạch […]