07:48 - 07/06/2021

Giúp phụ nữ dân tộc thiểu số thoát nghèo từ măng tre

Khoảng 1.800 phụ nữ dân tộc Dao ở Văn Bàn ( Lào Cai); Thái, Mường và Mông ở Vân Hồ (Sơn La) đã tham gia và phát triển chuỗi giá trị măng tre, nhờ đó đã nâng cao thu nhập và thoát nghèo. Đây là một trong những chuỗi giá trị nông sản được Dự án Thúc đẩy Bình đẳng giới thông qua nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất nông nghiệp và phát triển du lịch (GREAT) thiết lập trong mấy năm trở lại đây.

Nhờ đầu tư chế biến sâu nên HTX Măng sạch Xuân Nha đã nâng cao giá trị sản phẩm.

Chế biến măng để xuất khẩu

Tại huyện Vân Hồ (tỉnh Sơn La) có một nhà máy chế biến măng mới xây dựng tại bản Tưn, xã Xuân Nha. Đây là kết quả từ sự liên kết giữa Hợp tác xã (HTX) Măng sạch Xuân Nha và Công ty Yên Thành. Cơ sở rộng 400m2 được trang bị cơ sở vật chất hiện đại để chế biến măng xuất khẩu sang Đài Loan. Chị Lò Thị Nguyễn, Giám đốc HTX Măng sạch Xuân Nha cho biết, xã Xuân Nha có những rừng tre rất lớn. Trên 90% số hộ trong xã kiếm sống bằng nghề thu mua măng tre. Qua nhiều thế hệ, chúng tôi bán măng thu hoạch được cho thương lái, sau đó bán cho các chợ đầu mối ở các tỉnh lân cận và các công ty chế biến khác. Do trước đây chúng tôi bán măng dưới dạng nguyên liệu nên giá cả và giá trị thấp và bấp bênh.

“Tôi có cơ hội tham gia Dự án GREAT do CRED thực hiện, được giới thiệu dự án măng từ tháng 5 năm 2019. Dự án hỗ trợ chúng tôi thiết lập HTX, sau đó, thông qua CRED, chúng tôi đã có cơ hội gặp gỡ với Công ty Yên Thành và thăm chuỗi cung ứng măng của họ tại Yên Bái cũng như thảo luận với họ về tiềm năng nhân rộng mô hình đó tại các xã của chúng tôi. Công ty Yên Thành cam kết thu mua toàn bộ số măng của bà con với giá cao hơn thị trường 20%. Công ty cũng hướng dẫn cho nông dân công nghệ chế biến măng để bán cho họ với giá cao hơn. Hiện nay, Công ty đã cam kết thu mua măng của chúng tôi với giá 5.000 – 5.500 đồng một kg, tùy theo chất lượng”, chị Lò Thị Nguyễn cho hay.

Hiện, HTX đã trồng thử nghiệm 100ha măng Bát Độ để đáp ứng nguyên liệu. Nhà máy chế biến của HTX măng sạch Xuân Nha có công suất đáp ứng nguồn cung từ vùng trồng măng tre rộng 1.000ha. Công ty Yên Thành đã ký thỏa thuận hợp tác với HTX để thu mua toàn bộ măng tre đã qua chế biến trong vòng 20 năm tới. Thỏa thuận mua bán này mang lại cho HTX non trẻ sự tự tin cần thiết để phát triển hoạt động kinh doanh. Trong thỏa thuận này, Công ty Yên Thành đã cam kết hỗ trợ 70% tiền giống để mua nguyên liệu và chuyển giao công nghệ chế biến cho HTX. Năm 2020, Yên Thành đã thu mua 30 tấn măng chế biến từ HTX măng sạch Xuân Nha để xuất khẩu sang Đài Loan với giá trị lên tới 780 triệu đồng. Với 13 hộ thành viên ban đầu, HTX dự kiến sẽ mở rộng thêm nhiều hộ trong những năm tiếp theo để đáp ứng nhu cầu của Công ty Yên Thành lên đến 20.000 tấn mỗi năm.

Chị Lò Thị Nguyễn với sản phẩm măng sạch.

2 HTX và 9 tổ hợp tác đã được thiết lập

Bà Vũ Thị Quỳnh Anh, Phó Cố vấn trưởng của dự án Thúc đẩy Bình đẳng giới thông qua nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất nông nghiệp và phát triển du lịch tại tỉnh Lào Cai và tỉnh Sơn La (GREAT) cho biết, có những hạn chế về tăng trưởng của nghề trồng măng và thu nhập của các hộ dân tộc thiểu số. Thứ nhất, quy mô sản xuất nhỏ, kém hiệu quả, công nghệ sơ chế lạc hậu ở quy mô hộ gia đình. Thứ hai, phương thức sản xuất truyền thống không đáp ứng được nhu cầu của thị trường và sự liên kết giữa người sản xuất với người mua còn kém. Do đó, măng thường được bán với giá thấp cho các thương lái địa phương. Thứ ba, nếu không được quản lý hợp lý, việc trồng tre rừng về lâu dài sẽ không bền vững. Việc thu hoạch và sơ chế măng cũng tốn nhiều công sức, tạo gánh nặng cho phụ nữ.

Trong hộ gia đình, mặc dù phụ nữ là người kiếm được thu nhập từ tre, nhưng nam giới lại thường là người đưa ra quyết định tài chính lớn. Dự án GREAT do Chính phủ Australia tài trợ đang hợp tác với Trung tâm Phát triển Kinh tế Nông thôn (CRED) và Ban Quản lý Dự án Khu Bảo tồn Thiên nhiên Hoàng Liên Văn Bàn để phát triển ngành măng và nâng cao thu nhập cho phụ nữ dân tộc thiểu số sống tại huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La và huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai. Mục tiêu của Dự án sẽ mang lại lợi ích cho khoảng 1.800 phụ nữ, bao gồm phụ nữ dân tộc Dao ở Văn Bàn, Lào Cai và phụ nữ dân tộc Thái, Mường và Mông ở Vân Hồ, Sơn La.

Tại huyện Văn Bàn, dự án GREAT cũng đã hỗ trợ thành lập HTX và nhiều tổ hợp tác, các liên kết thị trường với công ty chế biến măng cũng hình thành với các hợp đồng thu mua dài hạn. Đến nay, thu nhập bình quân của các hộ tham gia đã tăng 21% kể từ khi bắt đầu dự án. Trung tâm CRED cũng đã giới thiệu cho các hộ gia đình công nghệ sơ chế măng mới giảm 90% nhiên liệu và thời gian luộc măng từ 12 giờ xuống còn 2 giờ. Dự án GREAT cũng đang hỗ trợ đào tạo về chất lượng giới cho cả nam và nữ nhằm thúc đẩy việc ra quyết định chung và chia sẻ khối lượng công việc. Các buổi tập huấn nâng cao năng lực của các hợp tác xã do phụ nữ lãnh đạo trong việc trồng măng hữu cơ và vận động cho các chính sách quản lý măng bền vững được tổ chức.

Đến nay, nhờ dự án GREAT, tại 2 huyện Vân Hồ (tỉnh Sơn La) và huyện Văn Bàn (tỉnh Lào Cai) đã có gần 1.400 nam giới tham gia 9 tổ hợp tác và 2 HTX sản xuất măng. Điều đặc biệt, 7 trong số các tổ hợp tác này và 2 HTX là do phụ nữ lãnh đạo. Cùng với đó, đã có 2 hợp đồng thu mua được ký với các công ty chế biến lớn là Kim Bôi và Yên Thành, đảm bảo giá tiêu chuẩn tăng 20%. Đã có 3 cơ sở chế biến của 2 HTX và một tổ hợp tác đã áp dụng các công nghệ mới như máy sấy tiết kiệm năng lượng và nhà sấy năng lượng mặt trời. Những sáng kiến này giúp tạo ra các sản phẩm tươi và khô có giá trị gia tăng cho xuất khẩu và các nhà bán lẻ trong nước như Big C, Vin Mart và Coop Mart. Chứng nhận hữu cơ USDA cho 300 ha rừng măng đang mở ra thị trường mới và giúp xây dựng thương hiệu mạnh cho Măng Vân Hồ.

Thông qua hoạt động của dự án, CRED cũng giới thiệu các công cụ sản xuất mới giúp tiết kiệm nhiên liệu và nhân công trong sơ chế măng, trực tiếp giải quyết vấn đề về gánh nặng thời gian đối với phụ nữ và cũng tổ chức các khóa tập huấn về bình đằng giới cho cả nam và nữ. Những dự án này giúp cộng đồng chuyển đổi canh tác sang trồng măng tre chứ không chỉ phụ thuộc vào thu hái trong rừng. Các hỗ trợ bao gồm đào tạo người nông dân về phương thức canh tác theo tiêu chuẩn hữu cơ và nâng cao năng lực cho các hợp tác xã trồng măng hữu cơ, không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn giúp đảm bảo nguồn thu nhập bền vững sau này.

Đến nay, nhờ dự án GREAT, tại 2 huyện Vân Hồ (tỉnh Sơn La) và huyện Văn Bàn (tỉnh Lào Cai) đã có gần 1.400 nam giới tham gia 9 tổ hợp tác và 2 HTX sản xuất măng. Điều đặc biệt, 7 trong số các tổ hợp tác này và 2 HTX là do phụ nữ lãnh đạo.

Bài, ảnh: Chu Khôi

Chủ đề:
Bạn đang xem danh mục: Hợp Tác Xã, Tam nông
Tin cập nhật
Sự kiện
Tam nông