14:03 - 28/06/2017

Gốm Bàu Trúc, nét văn hóa độc đáo của đồng bào Chăm

Nằm cách thành phố Phan Rang gần 10km về phía Nam, làng gốm Bàu Trúc (thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận), được xem là làng nghề cổ xưa nhất Đông Nam Á, với những sản phẩm độc đáo, mang đậm nét văn hóa của đồng bào Chăm.

Người thợ làng gốm Bàu Trúc dùng loại đất sét được lấy từ sông Quao làm nguyên liệu chính vì đất ở đây có độ dẻo cao, sau đó làm sạch, đập nhuyễn, ngâm nước, trùm ủ một đêm, rồi nhồi với cát trắng theo một tỷ lệ nhất định để đem nặn. Đặc biệt, gốm Bàu Trúc không dùng bàn xoay mà người thợ đi vòng quanh, dùng đôi tay, con mắt và kinh nghiệm để tạo dáng cho sản phẩm. Xong công đoạn tạo dáng thì đem phơi khoảng 4 – 6h, sau đó để trong bóng mát chừng 5 – 10 ngày rồi đem nung.

Tạo hình cho sản phẩm gốm chủ yếu là bằng tay.
Công đoạn làm mịn bề mặt sản phẩm sau khi tạo dáng.

Các nghệ nhân làng gốm Bàu Trúc thường chọn người châm lửa, xem hướng gió, ngày giờ tốt trước khi nung. Họ chỉ đốt lò vào buổi chiều ít gió hoặc gió nhẹ và đốt theo chiều ngược gió. Hầu hết các dòng gốm dùng lò nung, riêng gốm Bàu Trúc được nung lộ thiên bằng rơm và củi với nhiệt độ khoảng 400 – 6000C trong thời gian 4 – 6h (tùy theo sản phẩm và kinh nghiệm). Gốm chín ra lò có màu vàng đỏ, đỏ hồng, nâu, đen xám đặc trưng, mang đậm phong cách, nét văn hóa rất riêng của dòng gốm Bàu Trúc.

Nghệ nhân gốm làm mịn bề mặt sản phẩm bằng những công cụ đơn sơ nhưng hiệu quả.
Phơi và hong khô sản phẩm trước khi đem nung.

Phương thức tạo hình, đường nét trang trí, cách tạo màu và xử lý nhiệt khi nung, tất thảy đã tạo nên hồn cốt của dòng gốm Bàu Trúc, một di sản sống hiện hữu giữa thời buổi kinh tế thị trường. Mới đây, nghề làm gốm Bàu Trúc vừa được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục 12 Di sản văn hóa phi vật thể của Quốc gia và trình UNESCO xét duyệt, công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp của nhân loại. Đây thực sự là bước đi cần thiết để gìn giữ một di sản vô cùng đặc sắc.

Theo dân gian truyền tụng, tổ nghề của gốm Bàu Trúc là ông Poklong Chanh. Hơn ngàn năm trước, ông từ chối làm quan triều đình về làng dạy cho phụ nữ cách lấy đất, nặn rồi nung thành những dụng cụ, vật trang trí trong nhà. Để tỏ lòng biết ơn tổ nghề, người dân làng gốm Bàu Trúc đã lập đền thờ tưởng nhớ và tổ chức cúng tế ông vào dịp lễ hội Katê hàng năm (khoảng từ cuối tháng 9 đến tháng 10 dương lịch).

Ái Châu

Tin cập nhật
Sự kiện
Tam nông
  • Nông dân Lào Cai thắng lợi lớn nhờ “cánh đồng 1 giống”

    Các biện pháp canh tác lúa cải tiến tiếp tục được nông dân Lào Cai ứng dụng, mở rộng diện tích là những yếu tố để sản xuất vụ mùa thắng lợi. Theo đánh giá của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Lào Cai, vụ mùa năm nay nông dân thắng […]

  • Chi hội trưởng nông dân “khéo” nói và làm

    Được bà con tín nhiệm bầu làm Chi hội trưởng nông dân, 18 năm nay, anh Nguyễn Văn Binh ở bản Hua Đán, xã Tú Nang, huyện Yên Châu, tỉnh Sơn La luôn nhiệt tình, gương mẫu đi đầu trong công tác Hội; tích cực tuyên truyền hội viên thực hiện tốt các chủ trương […]

  • Đổi mới trong đào tạo nghề cho lao động nông thôn ở Nghệ An

    Để người lao động vừa có kiến thức vừa có vốn và được thực hành phát triển kinh tế trực tiếp trên chính đồng ruộng của mình, Trung tâm Hỗ trợ Nông dân và Giáo dục nghề nghiệp Nghệ An (Trung tâm) đã có những sáng tạo, đổi mới trong phương pháp giảng dạy và […]