11:42 - 28/06/2017

Doanh nghiệp ngành nông nghiệp thiếu cả vốn lẩn năng lực cạnh tranh

Trong khuôn khổ Diễn đàn kinh tế Việt Nam 2017, chiều 27/6, Ban Kinh tế Trung ương phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổ chức hội thảo “Phát triển nông nghiệp chất lượng, hiệu quả” diễn ra ngày 27/6 tại Hà Nội. Nhiều ý kiến đại biểu cho rằng, doanh nghiệp ngành nông nghiệp đang gặp rất nhiều khó khăn, nhất là thiếu vốn và năng lực cạnh tranh thấp.

Nhà nước phải kiến tạo được môi trường cho phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Ảnh: Internet.

Tỉ lệ đầu tư còn rất thấp

Theo TS. Doãn Công Khánh (Viện Nghiên cứu Thương mại), cùng với khó khăn của tiêu thụ nông sản, kinh tế nông nghiệp đã chững lại, giảm sút và kéo theo việc nông dân không được quyền định giá nông sản. Địa vị, vai trò kinh tế, thu nhập giảm sút tạo ra tâm lý nông dân không muốn làm nông nghiệp. Khoảng cách thu nhập với các khu vực khác trước đổi mới là 3,5 lần, đầu đổi mới là 5,6 lần thì nay là 10,2 lần.

Trong những năm qua, kinh tế hộ gia đình đã phát huy hiệu quả nhưng cũng đã “tới hạn” của việc phát triển theo chiều rộng, chủ yếu tập trung vào năng suất và số lượng sản phẩm mà không chú trọng đầu tư nâng cao giá trị, tìm kiếm thị trường, chỉ sản xuất cái gì mình có mà không theo tín hiệu của thị trường. Bên cạnh đó, tác động tích cực của nhiều chính sách “cởi trói” trong nông nghiệp và nông thôn dường như đã tới hạn, thậm chí, một số chính sách lại cản trở sự phát triển; có quá nhiều chính sách để thu hút nguồn lực vào nông nghiệp nhưng lại không phát huy được hiệu quả.

Tái cơ cấu nông nghiệp chưa chạm đến doanh nhân, doanh nghiệp. Nhà nước quan tâm đến nông nghiệp, ưu tiên người nông dân là đúng, nhưng dường như chưa trúng. Nhiều chính sách khuyến khích, nhưng tới nay tỉ lệ doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn còn rất thấp. Trong khi đó, nếu không có doanh nghiệp thì không thể đưa nông nghiệp tiến lên hiện đại. Nhìn lại con số thống kê tính đến hết năm 2015, số doanh nghiệp và số vốn đầu tư vào nông nghiệp tăng không đáng kể. Đầu tư tư nhân vào nông nghiệp chưa tương xứng với tiềm năng, cũng như nhu cầu phát triển của ngành. Trong giai đoạn 2008-2013, chỉ có 3.486 doanh nghiệp thành lập mới với số vốn 126.469 tỷ đồng, nhưng lại có 475 doanh nghiệp (chiếm 15%) bị giải thể. Tỷ trọng doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất nông nghiệp năm 2014 chỉ chiếm 1,01% trong tổng doanh nghiệp của cả nước, đa phần là quy mô vốn nhỏ. Số doanh nghiệp có quy mô vốn dưới 5 tỷ đồng chiếm 55%.

Đặc biệt, theo ông Khánh, “chuỗi giá trị” hay “liên kết bốn nhà” chưa chạm đến phần lõi thực tế. Tư duy của các chương trình phát triển nông nghiệp hay nông thôn mới đang tiếp cận ở một góc tương đối hẹp và theo đó, chính sách mới chỉ giới hạn ở các khoản hỗ trợ cho sản xuất và nặng về trợ cấp. Với hiểu biết về thị trường, kiến thức và kỹ năng về quản lý, chỉ có doanh nghiệp mới có đủ năng lực để “kéo” chuỗi giá trị nông nghiệp đi lên. Nhưng doanh nghiệp lại chưa được đặt vào vị trí trung tâm trong các thiết kế chính sách.

Còn theo GS.TS Hoàng Ngọc Hòa, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế và Phát triển, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, hiện có khoảng hơn 40.000 doanh nghiệp hoạt động ở khu vực nông thôn, song chỉ có 1.500 doanh nghiệp ngành nông, lâm nghiệp, thủy sản làm ăn hiệu quả. Còn lại đang gặp rất nhiều khó khăn, nhất là thiếu vốn và năng lực cạnh tranh thấp.

Cần thêm nhiều chính sách ưu đãi

TS. Lý Hoàng Tùng, Phó Vụ trưởng, Vụ Công nghệ cao (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho rằng, trên thực tế, nhiều vùng sản xuất nông nghiệp CNC đã được xây dựng và phát triển khắp cả nước như: Vùng sản xuất lúa giống, gạo thương phẩm chất lượng cao; vùng sản xuất trái cây hàng hoá theo quy trình VietGAP tự động tưới tiêu, bón phân; vùng sản xuất rau an toàn, rau hữu cơ trong hệ thống nhà màng, nhà kính; vùng chăn nuôi gia súc gia cầm quy mô công nghiệp áp dụng quy trình tự động hoá và tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP… Bộ NN&PTNT đã thẩm định và công nhận 25 doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng CNC. Trong số đó, có 11 doanh nghiệp đầu tư sản xuất giống cây trồng vật nuôi đảm bảo tiêu chuẩn, 14 doanh nghiệp tiên phong trong sản xuất các sản phẩm thực phẩm đảm bảo ATTP.

Mặc dù đã triển khai được một số nhiệm vụ thuộc Chương trình phát triển nông nghiệp ứng dụng CNC, tuy nhiên các dự án hầu hết đều có quy mô vừa và nhỏ, do đó tác động đối với xã hội về ngành, lĩnh vực chưa lớn. Một số khu nông nghiệp ứng dụng CNC đã được Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập nhưng tiến độ triển khai xây dựng rất chậm do nhiều nguyên nhân khác nhau trong đó có một số nguyên nhân chính như: Thiếu vốn đầu tư; vị trí, quy mô diện tích…

Vì vậy, theo ông Tùng, Nhà nước phải kiến tạo được môi trường cho phát triển nông nghiệp CNC, có sự đầu tư thích đáng thúc đẩy nghiên cứu phát triển và ứng dụng những thành tựu tiến bộ khoa học công nghệ hiện đại ở tất cả các khâu của quá trình sản xuất nông nghiệp CNC; đồng thời sử dụng nhiều phương thức huy động vốn đầu tư, nhất là hợp tác công tư để nhân bội nguồn vốn đầu tư phát triển còn hạn hẹp của ngân sách Trung ương và địa phương để đầu tư xây dựng những công trình kết cấu hạ tầng trọng yếu và những khu đô thị hạt nhân trọng điểm ở mỗi vùng nông nghiệp sinh thái.

Đồng quan điểm về vấn đề này, GS.TS Hoàng Ngọc Hòa cho rằng, các Bộ: Kế hoạch và Đầu tư, Tài chính, Ngân hàng Nhà nước cần chú trọng đầu tư và hỗ trợ, khuyến khích thúc đẩy phát triển nông nghiệp CNC trong tái cấu trúc ngành nông nghiệp nước ta. Trong đó, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cần chủ trì phối hợp với Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước để ra chương trình mục tiêu và có cơ chế  hỗ trợ, thúc đẩy phát triển các DN công nghiệp và dịch vụ hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp nói chung, nông nghiệp CNC nói riêng. Bộ Tài chính cần có những chính sách ưu đãi liên quan đến phát triển nông nghiệp CNC, nhất là chính sách thuế, thủ tục hải quan, chính sách hỗ trợ khởi nghiệp.

Ngân hàng Nhà nước cần có chính sách tín dụng ưu đãi đối với phát triển nông nghiệp CNC trong tái cấu trúc ngành nông nghiệp nước ta. Nhất là chính sách cho vay vốn đối với các doanh nhân khởi nghiệp trong lĩnh vực chế biến, tiêu thụ nông phẩm.

Xuân Thảo
Tin cập nhật
  • Đề xuất hỗ trợ trồng rừng sản xuất và phát triển lâm sản ngoài gỗ

    Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đang dự thảo Nghị định về chính sách đầu tư bảo vệ và phát triển rừng, chế biến và thương mại lâm sản trong lâm nghiệp. Trong đó, Bộ đề xuất chính sách hỗ trợ trồng rừng sản xuất và phát triển lâm sản ngoài gỗ. Theo […]

  • Trong cộng đồng đã có mầm bệnh, phải sẵn sàng ‘trực chiến’

    Mặc dù các ổ dịch đang trong tầm kiểm soát nhưng trong cộng đồng đã có mầm bệnh, với điều kiện giao lưu, thông thương hiện nay, có thể bùng phát ở bất kỳ địa phương nào, lây nhiễm cho bất cứ ai. Cả hệ thống phải trong tình trạng “trực chiến”, khi phát hiện […]

  • Đa dạng hóa hình thức tiêu thụ vải thiều Thanh Hà

    Quả vải Thanh Hà và nông sản tiêu biểu tỉnh Hải Dương được xúc tiến tiêu thụ tại thị trường nội địa, quốc tế và trên nhiều kênh trực tuyến. Ngày 18/5 tới đây, UBND tỉnh Hải Dương sẽ phối hợp với Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan tổ chức Hội nghị […]

Sự kiện
Tam nông
  • Đa dạng hóa hình thức tiêu thụ vải thiều Thanh Hà

    Quả vải Thanh Hà và nông sản tiêu biểu tỉnh Hải Dương được xúc tiến tiêu thụ tại thị trường nội địa, quốc tế và trên nhiều kênh trực tuyến. Ngày 18/5 tới đây, UBND tỉnh Hải Dương sẽ phối hợp với Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan tổ chức Hội nghị […]

  • Nhật Bản ủy quyền Việt Nam giám sát vải thiều xuất khẩu

    Các đơn vị trực thuộc Bộ NN&PTNT chủ động phối hợp với các địa phương bám sát tình hình thực tế; bố trí lực lượng kiểm dịch thực vật hỗ trợ kiểm tra đối với xuất khẩu vải thiều. Chủ động tháo gỡ khó khăn về sản xuất và tiêu thụ nông sản trong bối […]

  • Người trồng vải lên phương án tiêu thụ trong mùa dịch

    Trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh Covid-19, tỉnh Bắc Giang và huyện Lục Ngạn đã lên các phương án để tiêu thụ vải thiều an toàn trong mùa dịch. Mùa thu hoạch vải thiều đặc sản Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang đang đến gần, dự báo, năm nay sản lượng vải thiều nhận […]