12:56 - 10/07/2017

Câu chuyện xách dép

Với cư dân của một đất nước nông nghiệp lạc hậu như Việt Nam trước đây, đôi dép có mặt rất muộn màng.

Hình minh họa

Thực ra là nông dân ngày trước không thấy cần thiết phải có một đôi dép. Cả ngày chân đất lội ra cánh đồng có dép cũng không thể dùng được. Vài người già ở nông thôn thường tự đẽo những đôi guốc bằng gốc tre xỏ dây đay làm quai. Guốc này cũng hiếm khi dùng. Chỉ ngày lễ tết hội họp ở sân đình lát gạch mới dùng đến. Dép tự chế của nông dân hồi đầu thế kỷ trước vẫn làm bằng mo cau có quai xỏ ngón bằng dây thừng. Cũng hiếm người dùng nó. Phần lớn tối đến hai xoa một đập là lên giường.

Trẻ con Hà Nội những năm sơ tán hồi chống Mỹ mới bắt đầu có khái niệm đi chân đất ở nông thôn. Chúng vô cùng thích thú được chạy nhảy nô đùa trên mặt đường đất nhẵn bóng mát lịm. Điều không thể làm được ở thành phố với đường nhựa hoặc vỉa hè luôn ẩn khuất nhiều dị vật nguy hiểm. Nhiều đứa cũng từ bỏ thói quen đi guốc dép khi đến trường cho giống với bạn bè. Chính ra là rất thuận tiện cho sinh hoạt. Ngày mưa đường làng trơn như mỡ chẳng có giày dép nào chịu được. Chỉ tối về mới rửa chân bằng dép để lên giường đi ngủ.

Thời kỳ này cả người lớn và trẻ con đều có chung một thứ dép cao su được chế tạo từ lốp ô tô cũ. Đôi dép cao su ra đời từ những năm kháng chiến chống Pháp do ông đại tá Hà Văn Lâu nhờ ông Sáu Đen chế tạo đã trở thành một phần của trang bị chiến đấu cho bộ đội. Hòa bình lập lại không mấy người còn dùng nó nữa. Nhưng đến những năm chiến tranh phá hoại ác liệt 1965-1968 thì nó lại một lần nữa chứng tỏ công dụng tuyệt vời cho cả người dân và bộ đội.

Dép cao su chế tạo thủ công có bốn quai bằng săm ô tô. Phải dùng cái rút dép bằng sắt mỏng đai thùng để tra quai vào. Nó rất hay bị tuột quai khi chạy nhảy hoặc bất ngờ va vấp trên đường. Nhưng nhiều người không có sẵn cái rút dép trong túi đành phải thất thểu xách đôi dép tua rua mang về nhà. Hình ảnh này đã trở thành thường nhật trên khắp phố phường. Vài anh chàng láu cá Hà Nội luôn có cái rút dép trong túi bày trò dẫm vào gót dép các cô gái cho tuột quai. Phần còn lại là ngỏ ý vào rút hộ cô ấy chiếc quai dép tuột và không quên đưa đẩy vài câu mùi mẫn. Đã có vài mối tình “quai dép” kiểu ấy còn bền vững cho đến tận bây giờ.

Lũ trẻ đến trường cũng nhiều khi phải xách dép tuột quai về nhà. Đã có nhiều đứa trẻ lớn bắt những đứa nhỏ hơn xách hộ mình đôi dép tuột quai ấy. Dần dà thành hẳn chính danh tên gọi cho những đứa nhỏ lép vế ấy là “bọn xách dép”.

Lần đầu tiên người lớn ngấm ngầm học ở trẻ con cách gọi tên này. Dĩ nhiên dùng với nghĩa khác mà chẳng có giày dép nào cả. “Xách dép” người lớn là để chỉ những kẻ thấp kém phải hầu hạ bợ đỡ kẻ mạnh hơn. Nó cùng một lúc nói lên cả tư cách và năng lực của kẻ “xách dép”. Nhưng cũng không hoàn toàn là như thế. Vài kẻ mưu sâu kế lạ chịu khó đứng khuất thân vào hàng ngũ “xách dép” để rồi một ngày mát trời bước lên vị trí chủ nhân. Hạng “xách dép” này thời nào cũng có và thành công không phải là ít.

Giờ thì đôi dép cao su ngày xưa chỉ còn trông thấy ở một vài bảo tàng như chứng tích cho thời kỳ gian khó bom đạn ấy. Dù không còn ai dùng đôi dép cao su ấy nữa nhưng cũng hầu như không bao giờ còn nhìn thấy một ai đó xách dép đi chân đất ở thành phố. Giày dép hỏng có thể ghé vào đâu đó mua một đôi khác rất dễ dàng. Thế nhưng “thời xách dép” có vẻ như kéo dài đến vô tận. Người ta đã dùng chữ “xách dép” như một thành ngữ dù nó không được giải thích trong bất kỳ cuốn tự điển tiếng Việt nào. Nhẹ thì ám chỉ năng lực của một ai đó thấp kém dốt nát. Nặng hơn có thể là nói về tư cách của những người không đàng hoàng dùng mọi thủ đoạn để đạt mục đích của mình. Mức độ cao nhất hình như là sự khinh bỉ “Thằng ấy không đáng xách dép…”. Vậy là ngay chính “xách dép” cũng bắt đầu phân chia đẳng cấp rõ ràng.

Đỗ Phán

Chủ đề:
Bạn đang xem danh mục: Câu chuyện văn hóa, Tin nóng, Văn hóaDanh mục
Tin cập nhật
  • Giải quyết điểm nghẽn cho nông sản vào vụ: Khơi thông chuỗi hàng hóa

    Trong mọi kịch bản diễn biến dịch hiện nay, yêu cầu phải giữ vững mặt trận sản xuất, khơi thông luồng vận chuyển, tiêu thụ nông sản nhằm đảm bảo cung ứng đủ nhu cầu tiêu dùng, xuất khẩu là cần thiết. Trong mọi kịch bản diễn biến dịch COVID-19 hiện nay, yêu cầu phải […]

  • Bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ giảm mạnh vì dịch Covid-19

    Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tháng 7 ước tính đạt 339,4 nghìn tỷ đồng, giảm 8,3% so với tháng trước và giảm 19,8% so với cùng kỳ năm trước. Gián đoạn các chuỗi cung ứng Sự bùng phát mạnh của dịch Covid-19 cùng với việc áp dụng […]

  • Nhiều đảng viên làm giàu trên vùng đất khó miền núi Quảng Nam

    Phong trào đảng viên làm giàu tại tỉnh Quảng Nam lan toả, đi vào đời sống, tạo động lực để xây dựng, phát triển địa phương thêm giàu đẹp. Tại các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam ngày càng có nhiều đảng viên đi đầu trong phát triển kinh tế, vươn lên làm giàu chính […]

Sự kiện
Tam nông
  • Nhiều đảng viên làm giàu trên vùng đất khó miền núi Quảng Nam

    Phong trào đảng viên làm giàu tại tỉnh Quảng Nam lan toả, đi vào đời sống, tạo động lực để xây dựng, phát triển địa phương thêm giàu đẹp. Tại các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam ngày càng có nhiều đảng viên đi đầu trong phát triển kinh tế, vươn lên làm giàu chính […]

  • Quỹ Hỗ trợ nông dân Nghệ An: Tạo đà giúp hội viên ổn định cuộc sống

    Nhờ tận dụng lợi thế vùng đất bãi bồi ven đê sông Lam của địa phương, sự nhanh nhạy khi lựa chọn hướng đi phát triển kinh tế của các hộ gia đình, cùng với nguồn lực hỗ trợ từ các cấp Hội, nhiều gia đình trên địa bàn xã Long Xá (Hưng Nguyên – […]

  • Sơn La vượt khó thực hiện mục tiêu kép tiêu thụ nông sản

    Quy hoạch vùng trồng nông sản đặc sản gắn với chế biến sâu, cùng với tổ chức tốt công tác quảng bá, bán hàng qua thương mại điện tử giúp nông sản Sơn La có chỗ đứng vững chắc tại nhiều thị trường khó tính. Trung tuần tháng 7, tỉnh Sơn La đã tổ chức […]