• Trang chủ
  • Pháp luật
  • Ban An toàn thực phẩm: Giải quyết sự chồng chéo trong công tác quản lý
20:10 - 08/01/2017

Ban An toàn thực phẩm: Giải quyết sự chồng chéo trong công tác quản lý

Ở nước ta, mỗi năm có hàng nghìn người bị ngộ độc thực phẩm (NĐTP), trong số đó có hàng chục người đã tử vong. Chưa bao giờ NĐTP lại là vấn đề nóng, đáng báo động như hiện nay. Chống “thực phẩm bẩn”, đảm bảo an toàn thực phẩm (ATTP) đã trở thành nhiệm vụ quan trọng của nhiều cơ quan ban ngành, nhưng càng đông cơ quan quản lý, càng khó khăn trong việc thực thi. Chẳng hạn, chỉ riêng câu chuyện về chiếc bánh Trung thu mà có tới ba Bộ cùng quản lý đã minh chứng cho tình trạng này.

Đoàn thanh tra liên ngành kiểm tra VSATTP trên địa bàn TP.Bắc Ninh

Mi lo của toàn xã hội

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, mỗi năm có khoảng 10% dân số thế giới bị NĐTP, trong số đó có hàng trăm nghìn người bị tử vong. Ở Việt Nam, con số này còn đáng báo động hơn. Theo số liệu từ Bộ Y tế, trong năm 2016 cả nước đã xảy ra 129 vụ NĐTP với 4.139 người mắc, trong đó có 12 trường hợp tử vong. Qua thanh tra, kiểm tra, lực lượng chức năng tại 63 tỉnh, thành phố trong cả nước đã phát hiện và xử phạt gần 9.000 cơ sở với số tiền 26,3 tỷ đồng, số cơ sở vi phạm về ATTP được phát hiện là gần 57.000.

Theo Bộ Y tế, tuy số người mắc và tử vong do NĐTP giảm so với năm 2015 nhưng tình hình NĐTP vẫn còn diễn biến phức tạp và khó kiểm soát. Các vi phạm trong sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm vẫn diễn ra phổ biến do công tác quản lý còn yếu kém; ý thức tuân thủ pháp luật còn hạn chế, cả phía người dân cũng như doanh nghiệp vì lợi nhuận trong khi mức chế tài xử phạt chưa đủ sức răn đe.

Hiện nay, nguyên nhân chủ yếu NĐTP là do vi sinh vật, chiếm tỷ lệ cao nhất lên đến 52%, chiếm tỷ lệ 3/5 vụ xảy ra trong thời gian vừa qua. Nguyên nhân còn lại là do thực phẩm bị biến chất, hóa chất tồn dư trong thực phẩm… các thực phẩm không an toàn thường gặp hiện nay là: rau, củ, quả, do quá dư lượng thuốc trừ sâu, kim loại nặng; hải sản, mật ong (do dư lượng kháng sinh); cà phê, điều, lạc (độc tố, nấm mốc); thịt (chất tăng trưởng, tạo nạc cấm sử dụng…).

Chồng chéo trong công tác quản lý

Trước năm 2010, việc quản lý ATTP được phân chia theo từng công đoạn: Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn (Bộ NN&PTNT) quản lý khâu sản xuất, Bộ Công thương khâu lưu thông, Bộ Y tế khâu chế biến.

Tuy nhiên, Luật ATTP năm 2010 ra đời đã chuyển đổi quản lý nhà nước về ATTP theo chuỗi sản phẩm và nhóm ngành nghề, thông suốt từ khâu trồng trọt, chế biến, lưu thông, kinh doanh; hình thành hệ thống tổ chức quản lý ATTP từ trung ương tới tỉnh, huyện và xã/phường/thị trấn. Hệ thống tổ chức quản lý ATTP này giúp cho việc thực thi quản lý nhà nước về ATTP theo chuỗi, và giúp kiểm soát ATTP tại nơi phát sinh ra mối nguy hại.

Nhiều người đã kỳ vọng rằng nguyên tắc này sẽ giúp khắc phục tình trạng chồng chéo trong quản lý ATTP. Việc đưa danh mục các sản phẩm/nhóm sản phẩm thực phẩm thuộc thẩm quyền quản lý của từng Bộ đã tạo thuận lợi cho các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm trong việc thực hiện, tuân thủ các quy định về pháp luật ATTP do từng Bộ quản lý. Tuy nhiên, trên thực tế việc phân công trách nhiệm quản lý Nhà nước về ATTP vẫn còn một số điểm bất hợp lý.

TS.Chu Thị Hoa, Cục Quản lý xử lý vi phạm hành chính và theo dõi thi hành pháp luật cho biết: “Một số ngành hàng đang có sự đan xen và không phân định rõ Bộ nào chịu trách nhiệm quản lý về ngành hàng đó. Theo quy định hiện hành, Bộ NN&PTNT quản lý giai đoạn xuyên suốt từ sản xuất đến nơi tiêu thụ đối với thực phẩm tươi sống sản xuất trong nước và thực phẩm tươi sống nhập khẩu. Các thực phẩm khác thì chỉ quản lý ở khâu sản xuất thực phẩm ban đầu và sơ chế thực phẩm. Bộ Y tế quản lý thực phẩm nhập khẩu nhưng trừ thực phẩm tươi sống (do Bộ NN&PTNT đã quản lý), cơ sở chế biến thực phẩm, kinh doanh thực phẩm. Bộ Công Thương sẽ phối hợp với hai Bộ trên để thanh tra, kiểm tra thực phẩm lưu thông trên thị trường, thực phẩm giả, thực phẩm kém chất lượng”.

Lấy ví dụ về sự chồng chéo trong quản lý ATTP là việc một chiếc bánh Trung thu có tới 3 Bộ cùng quản lý. Vỏ bánh là tinh bột do Bộ Công Thương quản lý; nhân bánh là thịt, trứng do Bộ NN&PTNT kiểm soát, còn Bộ Y tế thì quản lý phụ gia phẩm màu tạo cho cái bánh Trung thu ngon, đẹp, bắt mắt người tiêu dùng. Hàng loạt các sản phẩm khác cũng gặp tình trạng tương tự như ô mai, mứt là sản phẩm từ hoa quả sẽ do Bộ NN&PTNT quản lý hay là bánh, mứt, kẹo do Bộ Công thương quản lý. Ngoài ra, Bộ Y tế chỉ quản lý thực phẩm khi đã đến tay người tiêu dùng. Khi kiểm tra nếu trong trường hợp không bảo đảm chất lượng vệ sinh thì Bộ Y tế chỉ thu được mẫu thực phẩm. Còn toàn bộ thực phẩm nhiễm bẩn đã bán ngoài chợ thì không thể tịch thu được do không thuộc quản lý của Bộ Y tế.

“Trái ngược với thực tế một mặt hàng phải chịu nhiều cơ quan nhà nước cùng quản lý lại có thực tế có mặt hàng chưa được cơ quan quản lý nhà nước nào phụ trách. Chẳng hạn, trong thời gian qua có thông tin thương lái Trung Quốc thu mua đỉa gây dư luận không tốt trong xã hội, tuy nhiên, vấn đề này nên quy định trách nhiệm quản lý cho bộ nào thì vẫn chưa thực sự rõ ràng. Không ít ý kiến của các nhà quản lý trao đổi tại các cuộc tọa đàm trong khuôn khổ các đợt điều tra khảo sát cho rằng càng nhiều bộ, nhiều ngành quản lý ATTP thì càng rối rắm” TS. Chu Thị Hoa cho biết thêm.

Với hy vọng tạo được bước chuyển tích cực trong công tác quản lý, đảm bảo ATTP, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị thị số 13/CT-TTg về việc tăng cường trách nhiệm quản lý nhà nước về ATTP. Chỉ thị yêu cầu phải đề cao trách nhiệm của các cấp, các ngành, nhất là của chính quyền địa phương về ATTP trên địa bàn; coi đây là nhiệm vụ cần tập trung, ưu tiên trong chỉ đạo, điều hành phát triển kinh tế – xã hội của địa phương; ưu tiên bố trí đủ nguồn lực cho công tác này.

Thành lập Ban quản lý ATTP

Bộ máy quản lý ATTP vẫn còn thiếu và hạn chế về năng lực, nghiệp vụ; cơ chế phân công và phối hợp giữa các đơn vị liên quan còn nhiều chồng chéo; các quy định pháp luật trong thanh tra, kiểm tra, xử lý còn nhiều điểm chưa hợp lý, chưa có biện pháp chế tài mạnh… Chính những nguyên nhân trên khiến an toàn thực phẩm tại luôn là vấn đề “nóng” tại thành phố và người dân phản ánh rất nhiều qua các cuộc tiếp xúc cử tri. Nhiều nhà khoa học còn cho rằng vấn đề an toàn thực phẩm đang là quốc nạn và khiến người dân hoang mang.

Vì vậy, để hạn chế sự chồng chéo trong công tác quản lý ATTT, Văn phòng Chính phủ cho hay Thủ tướng vừa quyết định thí điểm thành lập Ban quản lý an toàn thực phẩm TP.HCM trong 3 năm tới. Đây là cơ quan thuộc UBND TP.HCM, có nhiệm vụ giúp thành phố thực thi pháp luật về an toàn, vệ sinh thực phẩm trên địa bàn. Ban được lập trên cơ sở tổ chức lại Chi cục Vệ sinh an toàn thực phẩm thuộc Sở Y tế và một số bộ phận trực thuộc các phòng, Chi cục thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Công thương. Sau khi thí điểm thành công mô hình này, sẽ nhân rộng trên cả nước nhằm đảm bảo vệ sinh ATTP cho người dân.

Có thể nói, “thực phẩm bẩn” dẫn đến nhiều hệ lụy trầm trọng đến kinh tế – xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh lương thực, đời sống và sức khỏe của người dân, thậm chí còn ảnh hưởng đến chất lượng giống nòi Việt Nam. Chính vì thế, bên cạnh công tác quản lý của Nhà nước, bản thân mỗi công dân, mỗi doanh nghiệp cũng cần có ý thức trong mua sắm và kinh doanh, đảm bảo ATTP là trách nhiệm của mọi người, mọi nhà.

Thanh Tâm – Bảo Trung

Chủ đề:
Bạn đang xem danh mục: Pháp luậtDanh mục
Tin cập nhật
Sự kiện
Tam nông
  • Nhật Bản ủy quyền Việt Nam giám sát vải thiều xuất khẩu

    Các đơn vị trực thuộc Bộ NN&PTNT chủ động phối hợp với các địa phương bám sát tình hình thực tế; bố trí lực lượng kiểm dịch thực vật hỗ trợ kiểm tra đối với xuất khẩu vải thiều. Chủ động tháo gỡ khó khăn về sản xuất và tiêu thụ nông sản trong bối […]

  • Người trồng vải lên phương án tiêu thụ trong mùa dịch

    Trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh Covid-19, tỉnh Bắc Giang và huyện Lục Ngạn đã lên các phương án để tiêu thụ vải thiều an toàn trong mùa dịch. Mùa thu hoạch vải thiều đặc sản Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang đang đến gần, dự báo, năm nay sản lượng vải thiều nhận […]

  • Dừa xiêm xanh đạt giá cao nhất trong vòng một năm qua

    Giá dừa tăng cao là do vừa qua những tháng mùa khô hạn đa số vườn dừa bị “ treo”, năng suất thấp dẫn đến “ cầu vượt cung”, dừa khan hiếm, giá tăng. Ở thời điểm này, dừa khô phục vụ chế biến và dừa tươi dành cho nhu cầu giải khát đều tăng […]