06:43 - 07/09/2017

Vì đâu doanh nghiệp vẫn “chê” nông nghiệp?

Để tạo điều kiện khuyến khích doanh nghiệp (DN) đầu tư vào nông nghiệp, nhiều chính sách ưu đãi đã được ban hành, nhưng cho đến nay, DN vẫn không mặn mà đầu tư. Vậy nguyên nhân do đâu? Chính sách ưu đãi chưa hấp dẫn, hay chính những thủ tục hành chính phiền nhiễu đang khiến nhà đầu tư nản lòng.

Hình minh họa (Ảnh: Internet)

Theo ông Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, thu hút DN đầu tư vào nông nghiệp không thể theo kiểu nếu trước đây khuyến khích bằng cách giảm 5%, giờ giảm thêm 10%. Đó là cách làm theo kiểu “cơi nới” trong khi cái cũ vẫn được bảo vệ, thủ tục hành chính vẫn trói buộc DN nên dù có ưu đãi nhiều đến mấy cũng không có ý nghĩa gì.

Vượt 40 rào cản để được ưu đãi

Ông Nguyễn Trí Ngọc, Tổng Thư ký của Tổng hội Nông nghiệp Việt Nam, dẫn kết quả Báo cáo đánh giá thực tiễn về những vướng mắc và khó khăn của DN khi đầu tư vào nông nghiệp theo Nghị định 210/2103/NĐ-CP cho thấy, kết quả thu hút đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn còn rất hạn chế mặc dù Nghị định 210 đã có hiệu lực từ bốn năm nay.

Cụ thể, tốc độ tăng trưởng số lượng DN đầu tư vào lĩnh vực nông – lâm – ngư nghiệp vẫn chậm hơn so với DN ở các lĩnh vực khác. Đến tháng 9/2016, chỉ có 4.424 DN hoạt động trong lĩnh vực nông – lâm – ngư nghiệp, chiếm dưới 1% tổng số DN cả nước. Trong năm 2015, số DN ngành nông nghiệp ngừng hoạt động và giải thể là 2.019 DN, cao hơn 11,3% so với DN thành lập mới.

Theo ông Ngọc, nguyên nhân là vì chưa huy động được sự tham gia phù hợp của các thành phần kinh tế đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn do giới hạn đối tượng là DN, trong khi các nhà đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn Việt Nam có thể gắn với rất nhiều hình thức như: nhà đầu tư tư nhân, hộ kinh doanh cá thể, cơ sở sản xuất, tổ nhóm trang trại…

Một số quy định tại Nghị định 210 chưa phù hợp thực tế, gây khó khăn cho DN. Đặc biệt, điều kiện được thụ hưởng chính sách của Nghị định khó khả thi do nhiều tiêu chí có định mức quá cao, hoặc khó xác định nên DN khó tiếp cận chính sách như: để dự án được hưởng ưu đãi, hỗ trợ, một trong các điều kiện là sản phẩm chế biến phải tăng giá trị gấp đôi so với giá trị nguyên liệu thô ban đầu, quy định sử dụng tối thiểu 60% nguyên liệu và 30% lao động đạt mức tăng tỷ lệ giá trị chế biến trên hai lần; DN phải sử dụng cả nguyên liệu của các địa phương khác và lao động tại địa phương chưa đáp ứng được đầy đủ yêu cầu chuyên môn, tay nghề để làm việc tại DN.

Chưa kể về thủ tục hành chính, ông Ngọc cho biết, DN phải thực hiện khoảng 16 bước (với khoảng 40 văn bản có liên quan) để triển khai dự án đầu tư và nhận hỗ trợ, nhất là thủ tục hành chính như: xây dựng, đất đai, môi trường, hỗ trợ đầu tư… còn phức tạp, xin chủ trương đầu tư, cấp phép xây dựng, thực hiện quy hoạch tỷ lệ 1/500 thủ tục về lập báo cáo đánh giá tác động môi trường theo Luật Bảo vệ môi trường và đặc biệt là các giấy phép con vẫn còn tồn tại khá nhiều trong ngành nông nghiệp.

“Những hạn chế và vướng mắc này đã và vẫn đang tạo ra các rào cản, khó khăn để Nghị định 210 thực sự đi vào cuộc sống, không đáp ứng được những kỳ vọng đặt ra của Chính phủ khi xây dựng chính sách này”, ông Ngọc nói.

Vì vậy, theo ông Ngọc, DN cần những cơ chế chính sách mà Nhà nước ban hành được vận dụng ở mức cao nhất để DN có thể tiếp cận được những chính sách đó.

Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường thừa nhận, kết quả bốn năm thực hiện Nghị định 210 cho thấy, mục tiêu rất tốt và có nhiều chính sách ưu đãi nhưng hiệu quả của Nghị định 210 đi vào đời sống vẫn ở mức thấp, còn rất nhiều bất cập. Chính phủ kiến tạo, cần tạo điều kiện hấp dẫn nhiều hơn để DN đầu tư vào nông nghiệp.

“Làm sao phải rà soát, chỉnh sửa Nghị định 210 đủ sức hấp dẫn, phù hợp hội nhập, tình hình kinh tế để DN đầu tư vào nông nghiệp”, ông Cường nói.

Cần không gian phát triển

Ông Dương Văn Chín, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Nông nghiệp Định Thành (Tập đoàn Lộc Trời), cho rằng từ “hỗ trợ” nên được định nghĩa rõ ràng là Nhà nước dành ra một khoản ngân sách nhất định hằng năm để chi cho một số lĩnh vực nhằm khuyến khích DN đầu tư nông nghiệp. Những sự hỗ trợ này phải minh bạch, dứt khoát, nên bỏ việc lồng ghép vào các chương trình khác để dễ tổng kết, đánh giá và quy trách nhiệm một chương trình thành công hay thất bại cho một tổ chức hoặc cá nhân nhất định.

Cụ thể, về đất đai, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên cấp một lần, vô thời hạn cho nông dân để không phải tốn kém trong việc cấp lại sổ đỏ. Việt Nam nên học Nhật Bản và Hàn Quốc lập cơ quan quản lý và môi giới đất nông nghiệp để xúc tiến việc chuyển nhượng, buôn bán, tích lũy đất đai ở nông thôn.

Nếu DN có nhu cầu sở hữu đất đai nông nghiệp, Nhà nước nên cho vay vốn với lãi suất 0% trong thời hạn 20 năm.

“DN cần đất để lập nhà máy tại nông thôn, Nhà nước nên miễn 100% phí chuyển nhượng đất đai. Bởi vì hiện nay, muốn có đất để làm nhà máy, DN phải trả hai lần tiền đất, một lần trả tiền cho nông dân, một lần trả tiền cho Nhà nước”, ông Chín cho biết.

Ông Trần Mạnh Báo, Chủ tịch công ty Giống cây trồng Thái Bình, chia sẻ, để các hộ kinh doanh cá thể chuyển lên thành DN kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp, trước hết cần giảm thiểu các thủ tục hành chính mà họ phải tuân thủ. Ông Báo lấy ví dụ, hiện nay một hộ kinh doanh nếu chuyển lên DN, họ chưa làm gì nhưng vẫn mất 5 – 10 triệu đồng để tuân thủ các loại chi phí.

Riêng về sửa đổi Nghị định 210, ông Báo đề nghị sửa chính sách thúc đẩy đầu tư phải tạo ra cơ chế để thúc đẩy, mà không phải lấy tiền để cho. Mỗi DN lập một dự án, vậy Nhà nước lấy đâu ra hỗ trợ. Do đó, phải xây dựng cơ chế, phân loại DN để có hỗ trợ riêng.

“Tôi đề nghị miễn thuế giá trị gia tăng (VAT) cho tất cả loại nông sản. Miễn thuế xuất khẩu tất cả nông sản. Miễn thuế tất cả thiết bị chế biến nông sản để tạo điều kiện thuận lợi cho các DN đầu tư vào nông nghiệp”, ông Báo nói.

Đại diện công ty cổ phần Tập đoàn PAN kiến nghị, cần xây dựng chính sách theo hướng kiến tạo nguồn lực, tức là tập trung vào chính sách ưu đãi không sử dụng vốn như chính sách ưu đãi thuế. Đồng thời tạo lập môi trường kinh doanh bình đẳng, minh bạch, xóa bỏ cơ chế xin – cho. Thay mệnh lệnh hành chính bằng cơ chế thị trường.

Đồng quan điểm, ông Thiên cho rằng lâu nay cách tiếp cận hỗ trợ DN nông nghiệp vẫn theo kiểu xin – cho, cách làm mang tính ban phát. Nhưng rõ ràng cách làm này trong điều kiện thị trường thay đổi, nếu chỉ ưu đãi thêm một tí thuế, một ít đất… sẽ “thất bại”. Vì vậy, khi bàn về cơ chế chính sách thu hút đầu tư, phải giảm bớt xin – cho hay hỗ trợ bằng tiền.

“Cơ chế, chính sách để DN đầu tư vào nông nghiệp phải cho DN thấy không gian phát triển thực sự là của họ. Cơ chế chính sách quan trọng không phải là ưu đãi, hỗ trợ cái này cái kia mà phải chuyển sang cơ chế chính sách khuyến khích như cắt giảm thủ tục hành chính thuế, hải quan”, ông Thiên nói.

Ông Nguyễn Xuân Cường – Bộ trưởng Bộ NN&PTNT

Hiện nay, đã có những tập đoàn đầu tư vào nông nghiệp nông thôn những vẫn còn nhiều bất cập. Trên tổng thể, nông nghiệp Việt Nam vẫn dựa vào sản xuất hộ nhỏ lẻ chiếm tỷ trọng lớn làm cho năng suất lao động, năng suất kinh tế không cao, chuỗi giá trị thấp, thị trường bấp bênh… Vì vậy, trong tái cơ cấu nông nghiệp, phải xác định rường cột là DN, HTX là hạt nhân trong chuỗi liên kết bốn nhà.

Ông Trần Mạnh Báo – Chủ tịch công ty Giống cây trồng Thái Bình

Trong bối cảnh hội nhập, phải tổ chức lại sản xuất nông nghiệp, lấy DN làm chủ thể. Nếu chưa xác định chủ thể của nông nghiệp, ngành nông nghiệp không thể phát triển. Các trang trại, các hộ kinh tế tư nhân phải chuyển lên DN, trở thành phong trào thì mới phát triển. Nông thôn hóa DN, DN hóa nông thôn, doanh nhân hóa nông dân.

Ông Trần Đình Thiên – Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam

Cấu trúc chủ thể trong nông nghiệp phải thay đổi, nếu không thay đổi sẽ không phát triển. Điều đó có nghĩa DN phải là trục hướng dẫn chủ đạo trong nông nghiệp. Vì vậy, chính sách khuyến khích, phát triển DN đầu tư vào nông nghiệp phải thể hiện DN là lực lượng chủ đạo. Nếu cơi nới để DN vào “vui vẻ” sẽ không giải quyết được vấn đề.

Lê Thúy

Chủ đề:
Tin cập nhật
Sự kiện
Tam nông
  • Đồng Tháp: 5/8 xã biên giới đạt chuẩn nông thôn mới

    Chiều ngày 15/1, tại tỉnh Đồng Tháp, UBND tỉnh Đồng Tháp tổ chức buổi họp mặt mừng Đảng – mừng Xuân Tân Sửu năm 2021 và báo cáo kết quả nổi bật thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 5 năm (2016-2020). Tại buổi họp mặt, ông Phạm Thiện Nghĩa, Chủ […]

  • Sức sống mới ở miền quê Hiệp Cường

    Hiệp Cường là một xã của huyện Kim Động – mảnh đất tọa lạc ở cửa ngõ của TP. Hưng Yên. Mảnh đất này đang sải những bước dài trên con đường đổi mới để trở thành xã nông thôn mới kiểu mẫu vào năm 2025. Phát triển kinh tế nông nghiệp vững chắc Từ […]

  • Thanh Chương phát triển nông nghiệp toàn diện gắn với xây dựng nông thôn mới

    Trong những năm qua, huyện Thanh Chương luôn chú trọng phát triển các mô hình kinh tế nông nghiệp, sản phẩm OCOP, quy hoạch vùng sản xuất nông nghiệp tập trung gắn với tái cơ cấu ngành Nông nghiệp theo chuỗi liên kết giá trị và phát triển bền vững, hướng đến phát triển nông […]