13:30 - 19/08/2017

Trò chơi dân gian đánh cù

Đánh cù là trò chơi dân gian khá phổ biến của trẻ em trai trong nhiều tộc người ở miền Tây – Yên Bái. Song, cù của mỗi sắc tộc cũng có những đặc điểm khác nhau.

Chiếc cù của trẻ em trai người Mông được làm từ loại gỗ cứng, đẽo tròn, đầu dưới thu nhỏ dần thành nhọn, đầu trên môm xôi như quả chanh cắt lát hay dạng bán cầu. Chiếc cù của trẻ em trai người Dao cũng làm từ gỗ cứng, đẽo tròn, đầu dưới cũng thu dần thành nhọn, đầu trên thắt thành vai và để nhỏ một đoạn ngắn 2cm như chiếc nắp tích pha trà để làm nơi quấn dây.

Đánh cù là trò chơi dân gian quen thuộc của người dân tộc Tày – Thái.

Chiếc cù của trẻ em trai nhóm ngôn ngữ Tày – Thái ở Yên Bái gồm (Tày, Nùng, Thái, Cao Lan, Giáy) cũng được làm từ thân gỗ cứng nhưng lại có đặc điểm hình dạng phổ biến như hình nắp ấm tích pha trà lộn ngược, nơi quấn dây từ dưới lên như kiểu quấn cù của trẻ em người Mông.

Khi chơi đánh cù, khu đất được chọn phải bằng phẳng. Trẻ em thường dùng dây mềm như vải, dây sợi bông, dây sợi gai, dây sợi đay… khá chắc (riêng dây quấn cù của trẻ em người Mông có buộc thêm một đoạn cây cứng có đường kính khoảng 1,5 cm, dài 35 đến 40 cm), tùy từng loại cù, trẻ em quấn vào phần trên hay phần dưới của chiếc cù sau đó văng mạnh xuống vị trí đất đã định. Khi văng cù, dây được đồng thời kéo mạnh ngược trở lại, tạo lực cho cù quay tít dưới mặt đất.

Thông thường, chơi cù là một trò chơi tập thể, trẻ em trai phân ra làm hai nhóm, mỗi nhóm từ 1 đến 2 người hoặc nhiều hơn nhưng không quá 04 người mỗi bên.

Chơi cù là một trò chơi tập thể, trẻ em trai phân ra làm hai nhóm, mỗi nhóm từ 1 đến 2 người hoặc nhiều hơn nhưng không quá 04 người mỗi bên.

Trước khi vào cuộc chơi, hai bên cùng đồng thời văng mạnh cù của mình xuống đất để chọn bên thắng bên thua; bên thua cù quay dừng trước cù của đối phương. Khi chọn được bên thua thì bên thua phải văng cù của mình xuống cho bên thắng bắt đầu đánh cù, rồi lần lượt bên thua cho cù mình quay trước để từng người bên nhóm thắng dùng cù của mình văng đập chiếc cù đang quay của đối phương dưới đất, nếu cù của người nào dừng quay trước thì cù của người đó thua, và cứ như vậy lần lượt hết số người trong nhóm nếu thắng được đối phương thì đảo lại cho nhóm thứ nhất xuống cù trước, mà nếu nhóm thứ hai vẫn tiếp tục thua thì vẫn phải xuống trước cho đối phương tiếp tục đánh.

Có thể nói, trò chơi dân gian đánh cù yêu cầu trước tiên người chơi phải có sức khỏe, tinh mắt và phải tính toán nhanh chuẩn xác mới đánh trúng cù đang quay di chuyển vị trí liên tục của đối phương dưới mặt đất. Mặc dù trò chơi dân gian trên có chứa đựng những yếu tố giao thoa giữa nhiều các dân tộc khác nhau nhưng trò chơi đánh cù của trẻ em trai các dân tộc miền Tây- Yên Bái có đậm chất thể thao hơn và phản ánh tính sinh hoạt của cộng đồng. Trò chơi dân gian đánh cù này nay đang mai một, rất cần vận động duy trì và phát huy nhất là ở các địa điểm du lịch như Danh thắng quốc gia ruộng bậc thang Mù Cang Chải… để du khách được tham gia trải nghiệm khá thú vị về môn thể thao này tại nơi vùng cao vùng người HMông Yên Bái.

Lý Kim Khoa

 

Chủ đề:
Bạn đang xem danh mục: Làng mới, Một góc trời quêDanh mục ,
Tin cập nhật
  • Huyện Hương Sơn: Trên đà về đích huyện nông thôn mới

    Những năm gần đây, bộ mặt nông thôn ở huyện Hương Sơn (Hà Tĩnh) thay đổi từng ngày. Nhất là vào những ngày đầu năm 2021, nhiều thôn, xã, thị trấn trở thành “đại công trường” với những công trình bê tông hóa đường giao thông nông thôn, kiên cố hóa kênh mương nội đồng, […]

  • Giống lúa J02 trên đồng ruộng Hữu Lũng sinh trưởng, phát triển tốt

    Vụ Xuân 2021, huyện Hữu Lũng (tỉnh Lạng Sơn) triển khai mô hình áp dụng giống mới, tiến bộ kỹ thuật, công nghệ mới trong sản xuất lúa J02, đến nay đã gieo cấy được trên 200ha. Đây là năm thứ 2 mà nông dân huyện Hữu Lũng đưa giống lúa J02 về trồng trên […]

  • Tâm nguyện của một nông dân tự ứng cử đại biểu Quốc hội

    “Cái quan trọng hiện nay là cần phải khai thác được những tinh hoa trong nhân dân, đó là “chất xám, trí tuệ và tài năng”. Việc tôi ứng cử đại biểu Quốc hội lần này nhằm đem trí tuệ, tài năng và góp sức lực nhỏ để góp thêm tiếng nói cho người dân”, […]

Sự kiện
Tam nông
  • Huyện Hương Sơn: Trên đà về đích huyện nông thôn mới

    Những năm gần đây, bộ mặt nông thôn ở huyện Hương Sơn (Hà Tĩnh) thay đổi từng ngày. Nhất là vào những ngày đầu năm 2021, nhiều thôn, xã, thị trấn trở thành “đại công trường” với những công trình bê tông hóa đường giao thông nông thôn, kiên cố hóa kênh mương nội đồng, […]

  • Từ nguồn vốn Quỹ, nhiều mô hình hay đã ra đời

    Quỹ Hỗ trợ Nông dân (HTND) đã hỗ trợ cho 1.146 hội viên nông dân tỉnh Thái Nguyên nguồn vốn vay để phát triển sản xuất. Từ nguồn vốn này, nông dân Thái Nguyên đã mạnh dạn xây dựng các mô hình trồng trọt, chăn nuôi mới, đem lại hiệu quả kinh tế cao. Nhiều […]

  • Nắng nóng khiến nghêu chết diện rộng, thiệt hại hàng tỷ đồng

    Bước vào cao điểm nắng nóng, độ mặn lên cao đã làm cho nhiều diện tích nghêu thương phẩm tại tỉnh Bến Tre và Tiền Giang bị chết, gây thiệt hại cho người nuôi. Hầu hết các bãi nghêu ở tỉnh Bến Tre đều có tỉ lệ nghêu chết gia tăng. Nghiêm trọng nhất là […]