19:59 - 04/01/2018

Tích tụ đất đai và sự nhập nhằng sinh lợi ích nhóm

Sau nhiều năm thực hiện tích tụ đất đai, số lượng doanh nghiệp trực tiếp đầu tư vào sản xuất nông nghiệp vẫn rất nhỏ bé (chưa đến 1%), phần lớn đất sản xuất nông nghiệp vẫn nằm trong tay các hộ nông dân cá thể. Gốc rễ của vấn đề nằm ở thứ tự ưu tiên.

Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XI (2011) đã khẳng định “khuyến khích tập trung ruộng đất, phát triển trang trại, doanh nghiệp nông nghiệp phù hợp về quy mô và điều kiện của từng vùng”. Chủ trương này tiếp tục được khẳng định trong văn kiện Đại hội XII của Đảng (2016).

Hình minh họa

Chính sách bị chệch hướng

Mục tiêu của chủ trương khuyến khích tích tụ, tập trung ruộng đất là nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp, thông qua mở rộng quy mô sản xuất phù hợp, áp dụng tiến bộ khoa học công nghệ và hình thành khu vực chuyên canh theo hướng sản xuất nông nghiệp hiện đại, chuyên môn hóa gắn với thị trường. Bởi vì, chắc chắn không cách nào nông nghiệp phát triển được nếu không đẩy mạnh tích tụ ruộng đất. Nếu không tích tụ đất thì giá trị sản xuất nông nghiệp vẫn rất thấp, với mô hình sản xuất cá thể.

Thực tế tại các địa phương, các hình thức tích tụ và tập trung ruộng đất cũng khá đa dạng, từ hình thức đơn giản nhất là tập trung ruộng đất thông qua dồn điền, đổi thửa cho liền vùng liền thửa, cho tới tích tụ thông qua hình thức thuê đất hoặc chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

Tuy nhiên lại có một thực tế, hiện đang có sự bất hợp lý ở lĩnh vực nông nghiệp, nếu có ưu đãi thì lại tập trung ưu đãi cho hộ nông dân đang làm ruộng nhiều hơn là cho doanh nghiệp muốn dấn thân vào. Như vậy, sau nhiều năm chính sách vẫn bị chệch hướng khỏi nông nghiệp khiến cho doanh nghiệp lảng tránh khỏi lĩnh vực này, không coi nó là trọng tâm. Dần dà hình thành một nghịch lý, đất nước làm nông nhưng không có nhiều những doanh nghiệp lớn làm nông một cách chuyên nghiệp như các nước Israel. Còn người nông dân không dễ dàng bỏ ruộng của mình được, mặc dù biết nếu cứ giữ mãi như lâu nay thì họ sẽ không thể thoát nghèo.

Gỡ bỏ rào cản

Nhìn một cách tổng thể, hiện nay, có nhiều hình thức tích tụ ruộng đất: Một là, người nông dân cho doanh nghiệp thuê đất; Hai là, nông dân góp vốn bằng đất cùng doanh nghiệp chia lợi nhuận; Ba là, chính quyền cho thuê trung gian; Bốn là, nông dân bán đất cho doanh nghiệp.

Tuy nhiên, tích tụ đất đai liên quan đến đời sống chính trị xã hội của gần 70% dân số Việt Nam đang sống ở nông thôn. Với tâm lý của người nông dân là muốn giữ đất, và bản thân các hình thức bán đất, góp vốn, nhà nước thu cho thuê, người thuê đều có rủi ro cao hơn so với người dân có đất.

Bên cạnh đó tích tụ đất thế nào phải đảm bảo an toàn tài sản tối đa cho dân, doanh nghiệp cũng là đòi hỏi mà các chính sách hiện hành chưa đáp ứng được. Tích tụ đất đai không thể bằng công cụ hành chính, mà hãy tạo hành lang pháp lý để họ tự đến với nhau. Tất cả ai có nhu cầu đều mua được, không bị hạn chế hộ khẩu. Khả năng tiếp nhận hàng hóa càng tốt thì hàng càng có giá trị, đất đai cũng như vậy.

Chúng ta phải chấp nhận một bộ phận nông dân sẽ bị mất đất và bộ phận đó sẽ được bổ sung vào thị trường lao động. Vấn đề đặt ra là làm sao để bộ phận này rời đất một cách chủ động. Việc một bộ phân lao động nông nghiệp trở thành người làm thuê là điều cần thiết.

Về mặt chính sách, nếu khuyến khích thì khuyến khích tập trung, nên để tích tụ tự nhiên. Có thể ban đầu, 70% diện tích danh nghiệp thuê của nông dân, họ chỉ sở hữu 30%. Nếu thực hiện theo cách này sẽ khuyến khích người nông dân chấp nhận làm thuê trên mảnh đất của mình, vì họ sẽ có thu nhập, về già họ sẽ còn lấy được tiền bảo hiểm và tiền thuê đất để trang trải cuộc sống.

Để tránh tình trạng một bộ phận nông dân mất đất, mất ruộng, đời sống khó khăn trong quá trình tích tụ ruộng đất, nhà nước cần bổ sung, hoàn chỉnh quy định, điều kiện chặt chẽ cho các doanh nghiệp tham gia quá trình này. Chẳng hạn chỉ những doanh nghiệp đủ năng lực tài chính, có điều kiện về sản xuất kinh doanh, tổ chức thị trường, phát triển công nghệ cao mới được tích tụ ruộng đất. Bên cạnh đó, phải có chế tài để ràng buộc trách nhiệm của doanh nghiệp đối với nông dân. Chính quyền các cấp phải đi theo chính sách, tăng cường các chính sách hỗ trợ tích tụ đất đai.

Đối với doanh nghiệp thì vấn đề hàng đầu vẫn là gỡ bỏ rào cản về hạn điền. Luật Đất đai năm 2013 cần thay đổi mức hạn điền, thời hạn sử dụng đất nông nghiệp thay vì 50 năm và cần hướng tới công nhận quyền sử dụng đất lâu dài, xóa hoặc nới mức nhận chuyển nhượng đất nông nghiệp để tạo điều kiện cho thị trường phát triển. Chuyển từ thuế sử dụng đất nông nghiệp sang đánh thuế tài nguyên đối với sử dụng đất nông nghiệp.

GS Đặng Hùng Võ – Nguyên thứ trưởng Bộ TN&MT: Thay đổi tư duy hạn điền

Nông nghiệp Việt Nam chính là một điểm đầu tiên để quyết định đổi mới. Pháp luật về đất đai đã dần “cơi nới” hạn điền so với các luật trước. Chỉ có điều, so với thực tế hiện nay, các mức hạn điền như gấp 10 lần hạn mức đất nông nghiệp, vẫn là không đủ (Luật Đất đai 2013 cho phép các hộ gia đình được tích tụ đất đai không quá 10 lần hạn mức đất nông nghiệp (3ha). Chúng ta phải thay đổi tư duy quản lý hạn điền theo cách thức cũ là để đảm bảo công bằng giữa mọi nông dân với nhau, để không được hình thành “địa chủ mới”, tức là những người nhiều ruộng đất chỉ thực hiện việc phát canh thu tô, không trực tiếp lao động mà chỉ dùng đất để thu lợi.

Ông Phạm Ngọc Vũ – TGđ Công ty TNHH Tư vấn và Đầu tư Đất phố Nha Trang: Nhập nhằng sinh lợi ích nhóm

Đất đai đang là rào cản đầu tiên khi doanh nghiệp muốn đầu tư vào nông nghiệp. Ở nhiều nơi, đất đai đang bỏ hoang hoặc sử dụng không đúng tiềm năng mục đích nhưng doanh nghiệp không dễ nhảy vào, dù có tiền. Bởi theo Luật Đất đai, ruộng đất là tài sản thuộc Nhà nước, nông dân không có quyền đổi, bán… Vì thế, doanh nghiệp muốn có diện tích lớn để đầu tư rất khó. Cũng phải thừa nhận, làm chính sách nhưng chúng ta đang né hiện trạng. Thực chất là “mua” nhưng danh chính ngôn thuận thì là “đền bù”. Chính sự nhập nhằng này sinh ra lợi ích nhóm. Minh bạch quản lý đất đai đang là một trong những đòi hỏi hàng đầu hiện nay.

ThS Nguyễn Hữu Trí 

Tin cập nhật
Sự kiện
Tam nông
  • Lấy ý kiến về 15 sản phẩm nông nghiệp chủ lực quốc gia

    Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đang tổ chức lấy ý kiến về 15 sản phẩm nông nghiệp chủ lực quốc gia, trong đó 5 sản phẩm đứng đầu gồm: 1- Lúa gạo; 2- Cà phê; 3- Cao su; 4- Điều; 5- Hồ tiêu. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đang […]

  • Ngành chăn nuôi Việt không có thương hiệu chính thống

    Ngành chăn nuôi Việt Nam phát triển đã nhiều năm nay, tuy nhiên, sản phẩm chăn nuôi của nước ta vẫn chưa đủ sức để cạnh tranh, ngay cả tại thị trường trong nước. Giải thích cho tình trạng này, nhiều ý kiến cho rằng là do chăn nuôi Việt Nam không có thương hiệu […]

  • Nghệ An: Thu nhập đầu người khu vực nông thôn tăng 1,42 lần

    Những năm qua, các cấp Hội Nông dân tỉnh Nghệ An đã phát huy mạnh mẽ vai trò của tổ chức Hội trong phát triển kinh tế-xã hội và quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn. Nghệ An có 521.918 hội viên nông dân, chiếm 86,12% số hộ dân nông […]

  • Hệ lụy từ dòng chảy phim vay mượn

    Bộ phim “Hậu duệ mặt trời” phiên bản Việt, được mua bản quyền và làm lại từ bộ phim cùng tên của Hàn Quốc. Sau khi phát sóng mấy tập đầu tiên, bộ phim “Hậu duệ mặt trời” phiên bản Việt đã bị dư luận phản ứng vì sự mô phỏng tuỳ tiện bản gốc. […]

  • Trước thềm AFF Suzuki Cup 2018: Ông Park và sức ép từ “ao làng”

    Chiến dịch mang tên AFF Suzuki Cup 2018 của bóng đá Việt Nam đã chính thức bắt đầu trong tuần qua với chuyến tập huấn tại Hàn Quốc của thầy trò HLV Park Hang Seo, và mục tiêu không gì khác – giành thêm chức vô địch Đông Nam Á một lần nữa! Dễ mà […]

  • Giá heo hơi đồng loạt giảm

    Giá heo hơi hôm nay (18/10) ở một số tỉnh phía Nam đã quay đầu giảm từ 1.000 – 2.000 đồng/kg so với hôm qua, trong khi xu hướng giảm giá đã diễn ra ở các tỉnh phía Bắc từ khoảng 10 ngày nay. Hiện, bình quân giá heo hơi trên địa bàn cả nước […]

Bàn tròn
  • Chỉ dẫn địa lý: Cơ hội định vị của nông sản Việt

    Nói đến nông sản Việt, nhiều người định vị ngay những cái tên sản vật, chủng loại cây trái cố hữu ở từng vùng đất, và cả những món ăn từ lâu đã đi vào tâm thức người dân địa phương. Song không mấy ai nhận thức rõ rằng, đó chính là một tiêu chí […]

  • Bán sự khác biệt để sản phẩm truyền thống vươn khơi

    Cánh cửa tiêu thụ và xuất khẩu với các mặt hàng truyền thống sẽ rộng mở nếu doanh nghiệp nội có tư duy mở, dám ứng dụng công nghệ nhằm tạo ra sự khác biệt và các tiêu chuẩn, chất lượng trong sản xuất cũng phải khác so với cách thức thủ công thông thường. […]

  • “Mở khóa” cho sản phẩm nông nghiệp xuất khẩu

    Việt Nam với lợi thế về nông sản nhưng vì không đảm bảo các quy chuẩn an toàn thực phẩm mà nhiều cơ hội xuất khẩu đã bị bỏ lỡ. Muốn tăng trưởng xuất khẩu trong điều kiện như hiện nay, doanh nghiệp phải tăng giá trị sản phẩm. Vướng an toàn thực phẩm Ông Nguyễn […]

VIDEO
Nhàn đàm
  • Thông tin HĐND TP.HCM họp bất thường để biểu quyết một chuyện bất thường: Xây dựng nhà hát giao hưởng-nhạc-vũ kịch với số tiền lên đến hơn 1.500 tỷ đồng. Nhà hát nghe nói to ơi là to, bà con ai chưa đủ sức tưởng tượng thì cứ nghĩ nó như cái… chợ đầu mối […]

  • Tiếng nói phản biện không được phát huy đúng giá trị; mạng xã hội biến thành “giàn thiêu dư luận” (như một báo điện tử ví von), đầy thị phi-đó là thực trạng của vấn đề ngôn luận ở nước ta hiện thời và tính thiếu nghiêm túc, bát nháo trên mặt trận thông tin, […]

  • Mấy bữa nay báo chí bàn tán 2 chuyện ăn của người Việt: nhà giàu Hà Nội mua cua Úc nặng 8kg giá 60 triệu để ăn và chính quyền Thủ đô vận động người dân không ăn thịt chó. Gắn hai việc này với nhau để toan so sánh gì đó quả là khập […]

  • Những ngày này, người dân đồng bằng sông Cửu Long đang nhộn nhịp vào vụ khai thác thủy sản, và đặc biệt là “mở đê đón lũ nhập đồng”. Thông tin lũ đang về từ miền sông Mê Kông khiến người dân hớn hở. Bởi nói như Giáo sư Tiến sĩ Võ Tòng Xuân, người […]

  • Lập đoàn thanh tra liên ngành gồm cả công an xuống hiện trường nhưng đứng từ xa…nhìn. Không trông cậy gì được ở cái gọi là “liên ngành” này, người dân hò nhau tự bỏ tiền sắm ghe, làm ná thun, kiếm gậy gộc… đi tuần tra trên sông cả ngày lẫn đêm. Đó là […]

Tách trà sáng
  • Mất bò mà vẫn chưa lo ‘làm chuồng’

    Nước ngập tràn các tuyến đường. Thành thị lẫn nông thôn chìm trong biển nước, vỡ đê trên các cánh đồng. Cá, tôm thoát ra ngoài, cây ăn trái ngập úng nặng nề, lúa chín nằm chìm sâu trong con nước triều cường. Đâu đã vậy, mọi sinh hoạt trong đời sống đảo lộn, bệnh […]

  • Thầy của danh họa Pi Cát Xô

    Ngọc Hoàng : Nam Tào, Bắc Đẩu đâu ? Nam Tào : Dạ có thần, còn Bắc Đẩu đang chuẩn bị lễ trao “ Huy chương cuộc thi Ai nói dóc hay nhất thế gian” bẩm Ngọc Hoàng. Ngọc Hoàng: Ta nhớ ra rồi. Nhưng các thí sinh đã về dự đầy đủ hết chưa […]

  • Ai ký tên nhanh nhất

    Hai Méo: Nè 3 Tròn : tui đố ông trên đời này ai ký tên nhanh nhất. Ba Tròn: Biết chết liền. Nhưng tui “ đán” mấy ông cán bộ ký duyệt  bán đất giá bèo ở Sài Gòn chớ ai. Hai Méo: Trớt quớt củ hủ dừa Ba Tròn: Vậy là mấy ông quan ở binh […]

  • Nghèo mà chơi sang

    Ngọc Hoàng: Nam Tào, Bắc Đẩu đâu. Hôm nay họp sơ kết cuộc thi tỉnh thành nào dưới hạ thế đang tạm dẫn đầu cuộc thi “ Nghèo mà chơi sang” các khanh báo cáo xem nào. Nam Tào: Theo báo cáo từ Cục Thống Kê của Thiên Đình, các địa phương sau đây đang […]

  • Thể hiện lòng yêu nước đúng chỗ cũng là một cách để xây dựng đất nước!

    Những ngày vừa qua, tại kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XIV, Quốc hội đã bàn thảo nhiều dự án luật, trong đó có một dự án luật được dư luận hết sức quan tâm là dự án Luật Đơn vị hành chính-kinh tế đặc biệt (đặc khu). Ngày 11/6, với 85,63% đại biểu […]

Copyright 2015 Làng Mới, All right Reserved
Tạp chí điện tử Làng Mới - Cơ quan của TW Hội Nông Dân Việt Nam
Giấy phép số 373/GP-BTTTT cấp ngày 06/07/2016
P.Tổng biên tập phụ trách: Nguyễn Thị Thanh Huyền
P.Tổng biên tập: Nguyễn Thanh Sơn
Thư ký điện tử: Trần Thanh Lâm
Tòa soạn: Tầng 7, Lô E2, KĐT mới Cầu Giấy, Đ Dương Đình Nghệ, P Yên Hòa, Q Cầu Giấy, Hà Nội
Văn phòng Phía Nam: 236A/6 Lê Văn Sỹ, P1, Q.Tân Bình, TP.HCM
Điện thoại: 0839913578 - Đường dây nóng: 0962934444