19:59 - 04/01/2018

Tích tụ đất đai và sự nhập nhằng sinh lợi ích nhóm

Sau nhiều năm thực hiện tích tụ đất đai, số lượng doanh nghiệp trực tiếp đầu tư vào sản xuất nông nghiệp vẫn rất nhỏ bé (chưa đến 1%), phần lớn đất sản xuất nông nghiệp vẫn nằm trong tay các hộ nông dân cá thể. Gốc rễ của vấn đề nằm ở thứ tự ưu tiên.

Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XI (2011) đã khẳng định “khuyến khích tập trung ruộng đất, phát triển trang trại, doanh nghiệp nông nghiệp phù hợp về quy mô và điều kiện của từng vùng”. Chủ trương này tiếp tục được khẳng định trong văn kiện Đại hội XII của Đảng (2016).

Hình minh họa

Chính sách bị chệch hướng

Mục tiêu của chủ trương khuyến khích tích tụ, tập trung ruộng đất là nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp, thông qua mở rộng quy mô sản xuất phù hợp, áp dụng tiến bộ khoa học công nghệ và hình thành khu vực chuyên canh theo hướng sản xuất nông nghiệp hiện đại, chuyên môn hóa gắn với thị trường. Bởi vì, chắc chắn không cách nào nông nghiệp phát triển được nếu không đẩy mạnh tích tụ ruộng đất. Nếu không tích tụ đất thì giá trị sản xuất nông nghiệp vẫn rất thấp, với mô hình sản xuất cá thể.

Thực tế tại các địa phương, các hình thức tích tụ và tập trung ruộng đất cũng khá đa dạng, từ hình thức đơn giản nhất là tập trung ruộng đất thông qua dồn điền, đổi thửa cho liền vùng liền thửa, cho tới tích tụ thông qua hình thức thuê đất hoặc chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

Tuy nhiên lại có một thực tế, hiện đang có sự bất hợp lý ở lĩnh vực nông nghiệp, nếu có ưu đãi thì lại tập trung ưu đãi cho hộ nông dân đang làm ruộng nhiều hơn là cho doanh nghiệp muốn dấn thân vào. Như vậy, sau nhiều năm chính sách vẫn bị chệch hướng khỏi nông nghiệp khiến cho doanh nghiệp lảng tránh khỏi lĩnh vực này, không coi nó là trọng tâm. Dần dà hình thành một nghịch lý, đất nước làm nông nhưng không có nhiều những doanh nghiệp lớn làm nông một cách chuyên nghiệp như các nước Israel. Còn người nông dân không dễ dàng bỏ ruộng của mình được, mặc dù biết nếu cứ giữ mãi như lâu nay thì họ sẽ không thể thoát nghèo.

Gỡ bỏ rào cản

Nhìn một cách tổng thể, hiện nay, có nhiều hình thức tích tụ ruộng đất: Một là, người nông dân cho doanh nghiệp thuê đất; Hai là, nông dân góp vốn bằng đất cùng doanh nghiệp chia lợi nhuận; Ba là, chính quyền cho thuê trung gian; Bốn là, nông dân bán đất cho doanh nghiệp.

Tuy nhiên, tích tụ đất đai liên quan đến đời sống chính trị xã hội của gần 70% dân số Việt Nam đang sống ở nông thôn. Với tâm lý của người nông dân là muốn giữ đất, và bản thân các hình thức bán đất, góp vốn, nhà nước thu cho thuê, người thuê đều có rủi ro cao hơn so với người dân có đất.

Bên cạnh đó tích tụ đất thế nào phải đảm bảo an toàn tài sản tối đa cho dân, doanh nghiệp cũng là đòi hỏi mà các chính sách hiện hành chưa đáp ứng được. Tích tụ đất đai không thể bằng công cụ hành chính, mà hãy tạo hành lang pháp lý để họ tự đến với nhau. Tất cả ai có nhu cầu đều mua được, không bị hạn chế hộ khẩu. Khả năng tiếp nhận hàng hóa càng tốt thì hàng càng có giá trị, đất đai cũng như vậy.

Chúng ta phải chấp nhận một bộ phận nông dân sẽ bị mất đất và bộ phận đó sẽ được bổ sung vào thị trường lao động. Vấn đề đặt ra là làm sao để bộ phận này rời đất một cách chủ động. Việc một bộ phân lao động nông nghiệp trở thành người làm thuê là điều cần thiết.

Về mặt chính sách, nếu khuyến khích thì khuyến khích tập trung, nên để tích tụ tự nhiên. Có thể ban đầu, 70% diện tích danh nghiệp thuê của nông dân, họ chỉ sở hữu 30%. Nếu thực hiện theo cách này sẽ khuyến khích người nông dân chấp nhận làm thuê trên mảnh đất của mình, vì họ sẽ có thu nhập, về già họ sẽ còn lấy được tiền bảo hiểm và tiền thuê đất để trang trải cuộc sống.

Để tránh tình trạng một bộ phận nông dân mất đất, mất ruộng, đời sống khó khăn trong quá trình tích tụ ruộng đất, nhà nước cần bổ sung, hoàn chỉnh quy định, điều kiện chặt chẽ cho các doanh nghiệp tham gia quá trình này. Chẳng hạn chỉ những doanh nghiệp đủ năng lực tài chính, có điều kiện về sản xuất kinh doanh, tổ chức thị trường, phát triển công nghệ cao mới được tích tụ ruộng đất. Bên cạnh đó, phải có chế tài để ràng buộc trách nhiệm của doanh nghiệp đối với nông dân. Chính quyền các cấp phải đi theo chính sách, tăng cường các chính sách hỗ trợ tích tụ đất đai.

Đối với doanh nghiệp thì vấn đề hàng đầu vẫn là gỡ bỏ rào cản về hạn điền. Luật Đất đai năm 2013 cần thay đổi mức hạn điền, thời hạn sử dụng đất nông nghiệp thay vì 50 năm và cần hướng tới công nhận quyền sử dụng đất lâu dài, xóa hoặc nới mức nhận chuyển nhượng đất nông nghiệp để tạo điều kiện cho thị trường phát triển. Chuyển từ thuế sử dụng đất nông nghiệp sang đánh thuế tài nguyên đối với sử dụng đất nông nghiệp.

GS Đặng Hùng Võ – Nguyên thứ trưởng Bộ TN&MT: Thay đổi tư duy hạn điền

Nông nghiệp Việt Nam chính là một điểm đầu tiên để quyết định đổi mới. Pháp luật về đất đai đã dần “cơi nới” hạn điền so với các luật trước. Chỉ có điều, so với thực tế hiện nay, các mức hạn điền như gấp 10 lần hạn mức đất nông nghiệp, vẫn là không đủ (Luật Đất đai 2013 cho phép các hộ gia đình được tích tụ đất đai không quá 10 lần hạn mức đất nông nghiệp (3ha). Chúng ta phải thay đổi tư duy quản lý hạn điền theo cách thức cũ là để đảm bảo công bằng giữa mọi nông dân với nhau, để không được hình thành “địa chủ mới”, tức là những người nhiều ruộng đất chỉ thực hiện việc phát canh thu tô, không trực tiếp lao động mà chỉ dùng đất để thu lợi.

Ông Phạm Ngọc Vũ – TGđ Công ty TNHH Tư vấn và Đầu tư Đất phố Nha Trang: Nhập nhằng sinh lợi ích nhóm

Đất đai đang là rào cản đầu tiên khi doanh nghiệp muốn đầu tư vào nông nghiệp. Ở nhiều nơi, đất đai đang bỏ hoang hoặc sử dụng không đúng tiềm năng mục đích nhưng doanh nghiệp không dễ nhảy vào, dù có tiền. Bởi theo Luật Đất đai, ruộng đất là tài sản thuộc Nhà nước, nông dân không có quyền đổi, bán… Vì thế, doanh nghiệp muốn có diện tích lớn để đầu tư rất khó. Cũng phải thừa nhận, làm chính sách nhưng chúng ta đang né hiện trạng. Thực chất là “mua” nhưng danh chính ngôn thuận thì là “đền bù”. Chính sự nhập nhằng này sinh ra lợi ích nhóm. Minh bạch quản lý đất đai đang là một trong những đòi hỏi hàng đầu hiện nay.

ThS Nguyễn Hữu Trí 

Please Enter Your Facebook App ID. Required for FB Comments. Click here for FB Comments Settings page

Tin cập nhật
  • Trị cảm cúm với cây cóc mẳn

    Theo Đông y, cóc mẳn vị cay, tính ấm, vào kinh thủ thái âm. Có tác dụng trừ phong, tán hàn, thắng thấp, thông mũi. Dùng chữa cảm mạo, hen suyễn, viêm họng, viêm amiđan, ho gà, kiết lị, lở loét ngoài da. Cóc mẳn thuộc họ cúc, là loại cỏ mọc sát mặt đất. […]

  • Làng gốm Bàu Trúc – giữ lửa cho đất mọc

    Làng gốm Bàu Trúc nay thuộc thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận, nằm cách TP Phan Rang khoảng 10km về phía nam, ngay bên quốc lộ 1A. Theo tiếng Chăm, “Plei” là làng, “Hamu Trok” là vùng đất trũng nằm ở cuối triền sông. Tên gọi làng gốm Bàu Trúc đã […]

  • Giữa đông, Mộc Châu đẹp ngẩn ngơ với những rừng mơ trắng muốt

    Du lịch Mộc Châu, Sơn La vào tháng 1, khi hoa mận, hoa đào vẫn còn say giấc, những cánh hoa mơ trắng muốt đã vươn mình khoe vẻ đẹp tinh khôi như những cô con gái đang thì thiếu nữ, khiến người lữ khách mãi dùng dằng với núi rừng Tây Bắc, chẳng nỡ […]

Sự kiện
  • Tổng Bí thư: Chưa có cơ chế để kiểm soát quyền lực, chống chạy chức, chạy quyền

    Tại hội nghị công tác ngành Tổ chức Xây dựng Đảng, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh, công tác cán bộ còn nhiều khe hở, lỗ hổng, tồn tại nhiều hạn chế, yếu kém; chưa có cơ chế để kiểm soát quyền lực, chống chạy chức, chạy quyền một cách hiệu quả. Tại […]

  • Gần 1.800 Hội viên nông dân được học cách sử dụng internet

    Sáng nay (18/1), Tại Hà Nội, Trung ương Hội Nông dân Việt Nam đã tổ chức Hội thảo “Đánh giá kết quả thực hiện dự án (sử dụng máy tính, điện thoại thông minh và internet cho cán bộ, hội viên, nông dân) năm 2017 và lập kế hoạch hoạt động năm 2018”. Đến dự […]

  • Cần rút ngắn khoảng cách giàu nghèo trong dân

    Ngày 17/1, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội đã tổ chức Hội nghị trực tuyến toàn quốc tổng kết công tác năm 2017 và triển khai nhiệm vụ công tác lao động-người có công và xã hội năm 2018.  Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội Đào Ngọc Dung […]

Tam nông
Bàn tròn
  • Sửa đổi “5 nhóm vấn đề chính” của Luật Đất đai

    Trả lời phỏng vấn của phóng viên Tạp chí điện tử Làng Mới, bà Hoàng Thị Vân Anh – Vụ trưởng Vụ Chính sách và pháp chế, Tổng cục Quản lý đất đai (Bộ Tài nguyên và Môi trường) cho biết: Nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Đất đai sắp tới dự kiến tập […]

  • Luật nhiều nhưng chưa đủ bảo vệ nông dân

    Tham gia nêu ý kiến về vấn đề luật hóa nghĩa vụ, quyền lợi của người nông dân Việt Nam và luật hóa chức năng, nhiệm vụ, vai trò của Hội Nông dân Việt Nam, nhiều vị Đại biểu Quốc hội và chuyên gia, nhà quản lý và người dân… cho rằng, vấn đề mà […]

  • Mời người chết nhận nền tái định cư!

    Tiếp tục câu chuyện liên quan đến bài “Mỗi mét vuông đất bằng… một quả bưởi” (đã đăng trên Làng Mới), để thu hồi đất, UBND tỉnh Vĩnh Long “họp dân” nhưng làm mất biên bản, thực hiện không theo hướng dẫn của Bộ Tài nguyên và Môi trường, đồng thời mời người đã chết […]

VIDEO
Nhàn đàm
  • quoclam

    Mới đây Ban Chỉ đạo Chương trình Xây dựng nông thôn mới (NTM) Hà Tĩnh đã thu hồi bằng đạt chuẩn NTM của 2 xã Thiên Lộc và Kỳ Bắc. Đây là địa phương đầu tiên trong cả nước “ trảm” các đơn vị mà người dân cho rằng đã “đánh trống bỏ dùi” hay […]

  • Hai Lúa

    Đã có quá nhiều giải pháp được đưa ra; quá nhiều ý kiến trái chiều nhau; quá nhiều hình tượng phản cảm thậm chí vi phạm pháp luật đã xảy ra tại các trạm thu phí BOT trên khắp cả nước…từ đó BOT đã thực sự trở thành vấn đề toàn xã hội đang rất […]

  • quoclam

    Trong một giai đoạn dài của lịch sử, lệ làng phần nào đã góp công bảo tồn văn hóa, bản sắc người Việt trước nguy cơ đồng hóa của ngoại bang. Tuy nhiên thời hội nhập, lệ làng lại là những rào cản phát triển. Vài ngày qua trên mạng xã hội lan truyền một […]

  • Hai Lúa

    Xin nói ngay tôi không là người am hiểu sâu sắc về nghệ thuật đờn ca tài tử ( ĐCTT) Nam bộ nhưng rất thích loại hình này và tự hào khi biết rằng ĐCTT đã được Tổ chức Văn hóa – Khoa học và Giáo dục của Liên Hiệp quốc (UNESCO) công nhận là […]

  • Hai Lúa

    Chưa lúc nào người ta lại sử dụng phong bì nhiều như hiện nay. Xin việc làm phải kèm theo phong bì xem như là thủ tục đầu tiên không thể thiếu. Vào bệnh viện kè theo phong bì để được đội ngũ thầy thuốc quan tâm chu đáo hơn, tận tình hơn. Vi phạm […]

Tách trà sáng
  • “Không có báo chí gì hết”

    Năm Tọt : Nè anh sáu. Năm nay ai được tôn vinh là người có câu nói «  sốc »  nhất nước năm 2017 vậy ? Sáu Nha Trang : Chưa có kết quả. Nhưng tui «  đán »  mò là cái ông chủ tịch phường ở Khánh Hòa thế nào cũng «  ẳm » huy chương vàng mà thôi. Năm […]

  • Hai Ốc từ chức

    Hai Ốc : A lô. Ba Cua phải hôn? Tui Hai Ốc đây. Ba Cua : Tui đây. Có chuyện gì mà gọi «điện thại» nửa đêm vậy anh hai ? Hai Ốc : Buồn qúa ngủ hổng đặng mới gọi điện cho chú mầy đây. Ba Cua : Chuyện gì vậy ? Hai Ốc : Hôm kia tui đọc báo […]

  • Bụng ai to nhất?

    Ba Trợn : Ba nay nhân buổi nhậu đầu năm 2018 tui đố mấy ông một chuyện. Ai nói trúng tui thưởng một con khô cá sặc rằn kèm với 1 lít rượu Gò Đen chánh tông. Chịu hôn ? Tư Quẹo : Dét xơ con gà mái tơ. Ba Trợn : Vậy bắt đầu […]

  • Nỗi oan Thị Kính

    Ba Tép: Nè chị Hai, tui thấy chị coi bộ khoái cải lương từ hồi nhỏ tới giờ, vậy tui hỏi chị nghe, chị có rành cái tuồng “Nỗi Oan Thị Kính” hôn? Hai Ốc: Tưởng gì, tuồng đó ai mà hổng biết. Ba Tép: Đâu chị “túm” gọn tuồng đó coi. Hai Ốc: Thì […]

  • Con nít biết kêu ai?

    Tư Xàm: Bữa nay nhậu hơi vui, tui đố mấy ông biết được chuyện nầy. Năm Xí: Chuyện gì đố đi. Tui kinh nghiệm đầy mình. Sáu Xạo: Tui cũng vậy, chuyện Đông Tây kim cổ tui đây một bụng nè. Tư Xàm: Mấy cha giỏi tài nổ như kho bom, kho đạn. Nè tui […]

Copyright 2015 Làng Mới, All right Reserved
Tạp chí điện tử Làng Mới - Cơ quan của TW Hội Nông Dân Việt Nam
Giấy phép số 373/GP-BTTTT cấp ngày 06/07/2016
Tổng biên tập: Dương Đức Nguyện
P.Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thanh Huyền - Nguyễn Thanh Sơn
Thư ký điện tử: Trần Thanh Lâm
Tòa soạn: Tầng 7, Lô E2, KĐT mới Cầu Giấy, Đ Dương Đình Nghệ, P Yên Hòa, Q Cầu Giấy, Hà Nội
Văn phòng Phía Nam: 236A/6 Lê Văn Sỹ, P1, Q.Tân Bình, TP.HCM
Điện thoại: 0839913578 - Đường dây nóng: 0962934444