19:59 - 08/08/2018

Tích tụ đất đai và sự nhập nhằng sinh lợi ích nhóm

Sau nhiều năm thực hiện tích tụ đất đai, số lượng doanh nghiệp trực tiếp đầu tư vào sản xuất nông nghiệp vẫn rất nhỏ bé (chưa đến 1%), phần lớn đất sản xuất nông nghiệp vẫn nằm trong tay các hộ nông dân cá thể. Gốc rễ của vấn đề nằm ở thứ tự ưu tiên.

Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XI (2011) đã khẳng định “khuyến khích tập trung ruộng đất, phát triển trang trại, doanh nghiệp nông nghiệp phù hợp về quy mô và điều kiện của từng vùng”. Chủ trương này tiếp tục được khẳng định trong văn kiện Đại hội XII của Đảng (2016).

Hình minh họa

Chính sách bị chệch hướng

Mục tiêu của chủ trương khuyến khích tích tụ, tập trung ruộng đất là nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp, thông qua mở rộng quy mô sản xuất phù hợp, áp dụng tiến bộ khoa học công nghệ và hình thành khu vực chuyên canh theo hướng sản xuất nông nghiệp hiện đại, chuyên môn hóa gắn với thị trường. Bởi vì, chắc chắn không cách nào nông nghiệp phát triển được nếu không đẩy mạnh tích tụ ruộng đất. Nếu không tích tụ đất thì giá trị sản xuất nông nghiệp vẫn rất thấp, với mô hình sản xuất cá thể.

Thực tế tại các địa phương, các hình thức tích tụ và tập trung ruộng đất cũng khá đa dạng, từ hình thức đơn giản nhất là tập trung ruộng đất thông qua dồn điền, đổi thửa cho liền vùng liền thửa, cho tới tích tụ thông qua hình thức thuê đất hoặc chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

Tuy nhiên lại có một thực tế, hiện đang có sự bất hợp lý ở lĩnh vực nông nghiệp, nếu có ưu đãi thì lại tập trung ưu đãi cho hộ nông dân đang làm ruộng nhiều hơn là cho doanh nghiệp muốn dấn thân vào. Như vậy, sau nhiều năm chính sách vẫn bị chệch hướng khỏi nông nghiệp khiến cho doanh nghiệp lảng tránh khỏi lĩnh vực này, không coi nó là trọng tâm. Dần dà hình thành một nghịch lý, đất nước làm nông nhưng không có nhiều những doanh nghiệp lớn làm nông một cách chuyên nghiệp như các nước Israel. Còn người nông dân không dễ dàng bỏ ruộng của mình được, mặc dù biết nếu cứ giữ mãi như lâu nay thì họ sẽ không thể thoát nghèo.

Gỡ bỏ rào cản

Nhìn một cách tổng thể, hiện nay, có nhiều hình thức tích tụ ruộng đất: Một là, người nông dân cho doanh nghiệp thuê đất; Hai là, nông dân góp vốn bằng đất cùng doanh nghiệp chia lợi nhuận; Ba là, chính quyền cho thuê trung gian; Bốn là, nông dân bán đất cho doanh nghiệp.

Tuy nhiên, tích tụ đất đai liên quan đến đời sống chính trị xã hội của gần 70% dân số Việt Nam đang sống ở nông thôn. Với tâm lý của người nông dân là muốn giữ đất, và bản thân các hình thức bán đất, góp vốn, nhà nước thu cho thuê, người thuê đều có rủi ro cao hơn so với người dân có đất.

Bên cạnh đó tích tụ đất thế nào phải đảm bảo an toàn tài sản tối đa cho dân, doanh nghiệp cũng là đòi hỏi mà các chính sách hiện hành chưa đáp ứng được. Tích tụ đất đai không thể bằng công cụ hành chính, mà hãy tạo hành lang pháp lý để họ tự đến với nhau. Tất cả ai có nhu cầu đều mua được, không bị hạn chế hộ khẩu. Khả năng tiếp nhận hàng hóa càng tốt thì hàng càng có giá trị, đất đai cũng như vậy.

Chúng ta phải chấp nhận một bộ phận nông dân sẽ bị mất đất và bộ phận đó sẽ được bổ sung vào thị trường lao động. Vấn đề đặt ra là làm sao để bộ phận này rời đất một cách chủ động. Việc một bộ phân lao động nông nghiệp trở thành người làm thuê là điều cần thiết.

Về mặt chính sách, nếu khuyến khích thì khuyến khích tập trung, nên để tích tụ tự nhiên. Có thể ban đầu, 70% diện tích danh nghiệp thuê của nông dân, họ chỉ sở hữu 30%. Nếu thực hiện theo cách này sẽ khuyến khích người nông dân chấp nhận làm thuê trên mảnh đất của mình, vì họ sẽ có thu nhập, về già họ sẽ còn lấy được tiền bảo hiểm và tiền thuê đất để trang trải cuộc sống.

Để tránh tình trạng một bộ phận nông dân mất đất, mất ruộng, đời sống khó khăn trong quá trình tích tụ ruộng đất, nhà nước cần bổ sung, hoàn chỉnh quy định, điều kiện chặt chẽ cho các doanh nghiệp tham gia quá trình này. Chẳng hạn chỉ những doanh nghiệp đủ năng lực tài chính, có điều kiện về sản xuất kinh doanh, tổ chức thị trường, phát triển công nghệ cao mới được tích tụ ruộng đất. Bên cạnh đó, phải có chế tài để ràng buộc trách nhiệm của doanh nghiệp đối với nông dân. Chính quyền các cấp phải đi theo chính sách, tăng cường các chính sách hỗ trợ tích tụ đất đai.

Đối với doanh nghiệp thì vấn đề hàng đầu vẫn là gỡ bỏ rào cản về hạn điền. Luật Đất đai năm 2013 cần thay đổi mức hạn điền, thời hạn sử dụng đất nông nghiệp thay vì 50 năm và cần hướng tới công nhận quyền sử dụng đất lâu dài, xóa hoặc nới mức nhận chuyển nhượng đất nông nghiệp để tạo điều kiện cho thị trường phát triển. Chuyển từ thuế sử dụng đất nông nghiệp sang đánh thuế tài nguyên đối với sử dụng đất nông nghiệp.

GS Đặng Hùng Võ – Nguyên thứ trưởng Bộ TN&MT: Thay đổi tư duy hạn điền

Nông nghiệp Việt Nam chính là một điểm đầu tiên để quyết định đổi mới. Pháp luật về đất đai đã dần “cơi nới” hạn điền so với các luật trước. Chỉ có điều, so với thực tế hiện nay, các mức hạn điền như gấp 10 lần hạn mức đất nông nghiệp, vẫn là không đủ (Luật Đất đai 2013 cho phép các hộ gia đình được tích tụ đất đai không quá 10 lần hạn mức đất nông nghiệp (3ha). Chúng ta phải thay đổi tư duy quản lý hạn điền theo cách thức cũ là để đảm bảo công bằng giữa mọi nông dân với nhau, để không được hình thành “địa chủ mới”, tức là những người nhiều ruộng đất chỉ thực hiện việc phát canh thu tô, không trực tiếp lao động mà chỉ dùng đất để thu lợi.

Ông Phạm Ngọc Vũ – TGđ Công ty TNHH Tư vấn và Đầu tư Đất phố Nha Trang: Nhập nhằng sinh lợi ích nhóm

Đất đai đang là rào cản đầu tiên khi doanh nghiệp muốn đầu tư vào nông nghiệp. Ở nhiều nơi, đất đai đang bỏ hoang hoặc sử dụng không đúng tiềm năng mục đích nhưng doanh nghiệp không dễ nhảy vào, dù có tiền. Bởi theo Luật Đất đai, ruộng đất là tài sản thuộc Nhà nước, nông dân không có quyền đổi, bán… Vì thế, doanh nghiệp muốn có diện tích lớn để đầu tư rất khó. Cũng phải thừa nhận, làm chính sách nhưng chúng ta đang né hiện trạng. Thực chất là “mua” nhưng danh chính ngôn thuận thì là “đền bù”. Chính sự nhập nhằng này sinh ra lợi ích nhóm. Minh bạch quản lý đất đai đang là một trong những đòi hỏi hàng đầu hiện nay.

ThS Nguyễn Hữu Trí 

Tin cập nhật
  • Dịch tả lợn châu Phi sát sườn, ứng phó ra sao?

    Hiện nay, trên thế giới dịch tả lợn châu Phi đã xuất hiện tại 20 nước. Nguy cơ bệnh dịch tả lợn châu Phi từ nước ngoài xâm nhiễm vào Việt Nam rất cao. Trước tình hình trên, Cục Thú y (Bộ NN&PTNT) đã xây dựng Dự thảo kịch bản thông tin và ứng phó với […]

  • Tổng số tiền thu phí BOT đường bộ năm 2018 đạt hơn 12.000 tỷ đồng

    Tổng cục Đường bộ Việt Nam vừa có văn bản báo cáo Bộ Giao thông vận tải về doanh thu của 57 dự án BOT đường bộ trong năm 2018. Theo đó, tổng số tiền thu phí sử dụng đường bộ năm 2018 tại 57 dự án BOT với 63 trạm thu phí (chưa bao […]

  • Giấc mơ xuất khẩu cầu thủ sắp thành hiện thực

    Bầu không khí Tết còn chưa hạ nhiệt, bóng đá Việt đã sớm nóng lên khi hàng loạt gương mặt sáng giá chính thức ra nước ngoài thi đấu. Câu chuyện chẳng mới và lợi ích từ việc xuất khẩu nguồn lực nội cũng chẳng phải bàn cãi nhiều, nhưng để trở thành hướng đi […]

Sự kiện
Tam nông
  • Dịch tả lợn châu Phi sát sườn, ứng phó ra sao?

    Hiện nay, trên thế giới dịch tả lợn châu Phi đã xuất hiện tại 20 nước. Nguy cơ bệnh dịch tả lợn châu Phi từ nước ngoài xâm nhiễm vào Việt Nam rất cao. Trước tình hình trên, Cục Thú y (Bộ NN&PTNT) đã xây dựng Dự thảo kịch bản thông tin và ứng phó với […]

  • Kế hoạch quốc gia phòng, chống bệnh Cúm gia cầm

    Thủ tướng Chính phủ vừa phê duyệt “Kế hoạch quốc gia phòng, chống bệnh Cúm gia cầm, giai đoạn 2019-2025”. Mục tiêu của Kế hoạch nhằm kiểm soát, khống chế không để dịch bệnh Cúm gia cầm (CGC) xảy ra và lây lan diện rộng; chủ động giám sát để phát hiện sớm, cảnh báo […]

  • 380 loại thuốc bảo vệ thực vật bị loại khỏi danh mục

    Bộ NN&PTNT vừa ban hành Quyết định số 501/QĐ-BNN-BVTV về việc loại bỏ thuốc bảo vệ thực vật chứa hoạt chất Chlorpyrifos Ethyl và Fipronil ra khỏi Danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng tại Việt Nam. Kèm theo Quyết định 501 là danh sách 228 loại thuốc thương phẩm có […]

  • Tổng số tiền thu phí BOT đường bộ năm 2018 đạt hơn 12.000 tỷ đồng

    Tổng cục Đường bộ Việt Nam vừa có văn bản báo cáo Bộ Giao thông vận tải về doanh thu của 57 dự án BOT đường bộ trong năm 2018. Theo đó, tổng số tiền thu phí sử dụng đường bộ năm 2018 tại 57 dự án BOT với 63 trạm thu phí (chưa bao […]

  • Năm 2019: Xuất khẩu tôm hướng đến 4 tỷ USD

    Xuất khẩu tôm năm 2018 giảm so với năm trước, không đạt được mục tiêu đề ra. Năm 2019, xuất khẩu tôm của Việt Nam hướng đến mục tiêu hơn 4 tỷ USD. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam, trong năm 2018, XK tôm chỉ tăng trong 2 tháng […]

  • Phê duyệt đề án thống kê khu vực kinh tế chưa được quan sát

    Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án thống kê khu vực kinh tế chưa được quan sát với mục tiêu đánh giá kết quả sản xuất kinh doanh của khu vực kinh tế chưa được quan sát nhằm phản ánh đầy đủ, toàn diện hơn phạm vi, quy mô của nền kinh tế. Đề án cũng […]

Bàn tròn
  • Tăng cường khai thác chỉ dẫn địa lý

    Trong bối cảnh Việt Nam hội nhập ngày càng sâu vào nền kinh tế thế giới và tham gia nhiều hiệp định thương mại song phương và đa phương, sở hữu trí tuệ và chỉ dẫn địa lý cho thương hiệu là rất quan trọng. Tầm quan trọng của chỉ dẫn địa lý Chỉ dẫn […]

  • Nông sản Việt trước thách thức bảo hộ sở hữu trí tuệ

    Bốn ngàn năm văn minh lúa nước đã kiến tạo một nền nông nghiệp giá trị cho dân tộc Việt, với những hạt gạo, giống rau, cây cà đã đi vào tâm thức và định vị nông sản Việt Nam. Nhưng để những sản phẩm ấy hòa vào dòng chảy kinh tế hội nhập toàn […]

  • Bộ NN&PTNT hướng dẫn xây dựng chỉ dẫn địa lý, thương hiệu cho nông sản

    Hiện nay, Bộ NN&PTNTN đang chỉ đạo các cơ quan chuyên môn xây dựng thương hiệu một số mặt hàng chủ lực gồm: Gạo, cà phê, cá tra và tôm; hướng dẫn xây dựng chỉ dẫn địa lý đối với các sản phẩm đặc sản của địa phương, nhằm bảo hộ và đăng ký thương […]

VIDEO
Nhàn đàm
  • Bởi vì tinh thần của dịp lễ Tết là: Quà có thể không có, nhưng nụ cười thì luôn tỏ trên môi. Trào lưu quà Tết phi vật chất ở phương Tây, Trung Quốc, và Việt Nam giúp làm giảm gánh nặng cho người tặng, giảm các biến tướng tiêu cực, và quan trọng nhất […]

  • Dù rằng tương lai rất mờ mịt, nhưng một bộ phận không nhỏ người nhập cư ở các thành phố lớn vẫn “bám trụ”, vẫn không muốn trở về nơi mình đã ra đi. Họ đang “mắc kẹt” ở chốn thị thành.. Trong những dãy nhà trọ ở một con hẻm lớn, muôn vàn câu […]

  • Tại Diễn đàn thanh niên khởi nghiệp 2018 mới diễn ra tại Đà Nẵng, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng đề nghị Thủ tướng sớm công nhận tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai của Việt Nam. Ý kiến của Bộ trưởng ngay lập tức nhận được sự ủng hộ […]

  • Dư luận xã hội hiện đang xôn xao hai vụ việc: xét xử vụ tai nạn xe chạy lùi trên đường cao tốc ở Thái Nguyên, và thu giữ kim cương đá quý ở Cần Thơ, mà gốc rễ chỉ nằm ở một vấn đề: các cơ quan pháp luật đã quá cứng nhắc khi […]

  • Thông tin HĐND TP.HCM họp bất thường để biểu quyết một chuyện bất thường: Xây dựng nhà hát giao hưởng-nhạc-vũ kịch với số tiền lên đến hơn 1.500 tỷ đồng. Nhà hát nghe nói to ơi là to, bà con ai chưa đủ sức tưởng tượng thì cứ nghĩ nó như cái… chợ đầu mối […]

Tách trà sáng
  • Thành phố “đáng sống”?

    Sau trận mưa kỷ lục hai ngày 8, 9/12, thành phố Đà Nẵng bị ngập úng, nước ở các hồ đập, bãi biển dâng cao, ảnh hưởng nặng nề đến đời sống, sinh hoạt của người dân. Biến đổi khí hậu đã làm cho các hiện tượng thời tiết có xu hướng cực đoan hơn […]

  • Biếm hoạ tham nhũng

    Chỉ qua 4 tháng phát động, cuộc thi vẽ biếm họa chủ đề “Phòng chống tham nhũng” do Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm tổ chức, đã nhận được 518 tác phẩm từ khắp nơi trên cả nước gửi về tham dự. 158 tác phẩm đã được chọn để giới thiệu tại Bảo […]

  • “Chúng ta đang bỏ trống việc kiểm soát ở khâu sử dụng bia rượu”

    Nhìn thẳng thực tế, hiện chúng ta đang bỏ trống việc kiểm soát ở khâu sử dụng bia rượu. Điều này khiến thói quen sử dụng rượu bia của người Việt Nam ngày càng có xu hướng lạm dụng, điều này cũng đồng nghĩa với việc những hệ lụy của nó gây ra ngày càng […]

  • Mất bò mà vẫn chưa lo ‘làm chuồng’

    Nước ngập tràn các tuyến đường. Thành thị lẫn nông thôn chìm trong biển nước, vỡ đê trên các cánh đồng. Cá, tôm thoát ra ngoài, cây ăn trái ngập úng nặng nề, lúa chín nằm chìm sâu trong con nước triều cường. Đâu đã vậy, mọi sinh hoạt trong đời sống đảo lộn, bệnh […]

  • Thầy của danh họa Pi Cát Xô

    Ngọc Hoàng : Nam Tào, Bắc Đẩu đâu ? Nam Tào : Dạ có thần, còn Bắc Đẩu đang chuẩn bị lễ trao “ Huy chương cuộc thi Ai nói dóc hay nhất thế gian” bẩm Ngọc Hoàng. Ngọc Hoàng: Ta nhớ ra rồi. Nhưng các thí sinh đã về dự đầy đủ hết chưa […]

Copyright 2015 Làng Mới, All right Reserved
Tạp chí điện tử Làng Mới - Cơ quan của TW Hội Nông Dân Việt Nam
Giấy phép số 373/GP-BTTTT cấp ngày 06/07/2016
P.Tổng biên tập phụ trách: Nguyễn Thị Thanh Huyền
P.Tổng biên tập: Nguyễn Thanh Sơn
Thư ký điện tử: Trần Thanh Lâm
Tòa soạn: Tầng 7, Lô E2, KĐT mới Cầu Giấy, Đ Dương Đình Nghệ, P Yên Hòa, Q Cầu Giấy, Hà Nội
Văn phòng Phía Nam: 236A/6 Lê Văn Sỹ, P1, Q.Tân Bình, TP.HCM
Điện thoại: 0839913578 - Đường dây nóng: 0962934444