19:59 - 08/08/2018

Tích tụ đất đai và sự nhập nhằng sinh lợi ích nhóm

Sau nhiều năm thực hiện tích tụ đất đai, số lượng doanh nghiệp trực tiếp đầu tư vào sản xuất nông nghiệp vẫn rất nhỏ bé (chưa đến 1%), phần lớn đất sản xuất nông nghiệp vẫn nằm trong tay các hộ nông dân cá thể. Gốc rễ của vấn đề nằm ở thứ tự ưu tiên.

Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XI (2011) đã khẳng định “khuyến khích tập trung ruộng đất, phát triển trang trại, doanh nghiệp nông nghiệp phù hợp về quy mô và điều kiện của từng vùng”. Chủ trương này tiếp tục được khẳng định trong văn kiện Đại hội XII của Đảng (2016).

Hình minh họa

Chính sách bị chệch hướng

Mục tiêu của chủ trương khuyến khích tích tụ, tập trung ruộng đất là nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp, thông qua mở rộng quy mô sản xuất phù hợp, áp dụng tiến bộ khoa học công nghệ và hình thành khu vực chuyên canh theo hướng sản xuất nông nghiệp hiện đại, chuyên môn hóa gắn với thị trường. Bởi vì, chắc chắn không cách nào nông nghiệp phát triển được nếu không đẩy mạnh tích tụ ruộng đất. Nếu không tích tụ đất thì giá trị sản xuất nông nghiệp vẫn rất thấp, với mô hình sản xuất cá thể.

Thực tế tại các địa phương, các hình thức tích tụ và tập trung ruộng đất cũng khá đa dạng, từ hình thức đơn giản nhất là tập trung ruộng đất thông qua dồn điền, đổi thửa cho liền vùng liền thửa, cho tới tích tụ thông qua hình thức thuê đất hoặc chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

Tuy nhiên lại có một thực tế, hiện đang có sự bất hợp lý ở lĩnh vực nông nghiệp, nếu có ưu đãi thì lại tập trung ưu đãi cho hộ nông dân đang làm ruộng nhiều hơn là cho doanh nghiệp muốn dấn thân vào. Như vậy, sau nhiều năm chính sách vẫn bị chệch hướng khỏi nông nghiệp khiến cho doanh nghiệp lảng tránh khỏi lĩnh vực này, không coi nó là trọng tâm. Dần dà hình thành một nghịch lý, đất nước làm nông nhưng không có nhiều những doanh nghiệp lớn làm nông một cách chuyên nghiệp như các nước Israel. Còn người nông dân không dễ dàng bỏ ruộng của mình được, mặc dù biết nếu cứ giữ mãi như lâu nay thì họ sẽ không thể thoát nghèo.

Gỡ bỏ rào cản

Nhìn một cách tổng thể, hiện nay, có nhiều hình thức tích tụ ruộng đất: Một là, người nông dân cho doanh nghiệp thuê đất; Hai là, nông dân góp vốn bằng đất cùng doanh nghiệp chia lợi nhuận; Ba là, chính quyền cho thuê trung gian; Bốn là, nông dân bán đất cho doanh nghiệp.

Tuy nhiên, tích tụ đất đai liên quan đến đời sống chính trị xã hội của gần 70% dân số Việt Nam đang sống ở nông thôn. Với tâm lý của người nông dân là muốn giữ đất, và bản thân các hình thức bán đất, góp vốn, nhà nước thu cho thuê, người thuê đều có rủi ro cao hơn so với người dân có đất.

Bên cạnh đó tích tụ đất thế nào phải đảm bảo an toàn tài sản tối đa cho dân, doanh nghiệp cũng là đòi hỏi mà các chính sách hiện hành chưa đáp ứng được. Tích tụ đất đai không thể bằng công cụ hành chính, mà hãy tạo hành lang pháp lý để họ tự đến với nhau. Tất cả ai có nhu cầu đều mua được, không bị hạn chế hộ khẩu. Khả năng tiếp nhận hàng hóa càng tốt thì hàng càng có giá trị, đất đai cũng như vậy.

Chúng ta phải chấp nhận một bộ phận nông dân sẽ bị mất đất và bộ phận đó sẽ được bổ sung vào thị trường lao động. Vấn đề đặt ra là làm sao để bộ phận này rời đất một cách chủ động. Việc một bộ phân lao động nông nghiệp trở thành người làm thuê là điều cần thiết.

Về mặt chính sách, nếu khuyến khích thì khuyến khích tập trung, nên để tích tụ tự nhiên. Có thể ban đầu, 70% diện tích danh nghiệp thuê của nông dân, họ chỉ sở hữu 30%. Nếu thực hiện theo cách này sẽ khuyến khích người nông dân chấp nhận làm thuê trên mảnh đất của mình, vì họ sẽ có thu nhập, về già họ sẽ còn lấy được tiền bảo hiểm và tiền thuê đất để trang trải cuộc sống.

Để tránh tình trạng một bộ phận nông dân mất đất, mất ruộng, đời sống khó khăn trong quá trình tích tụ ruộng đất, nhà nước cần bổ sung, hoàn chỉnh quy định, điều kiện chặt chẽ cho các doanh nghiệp tham gia quá trình này. Chẳng hạn chỉ những doanh nghiệp đủ năng lực tài chính, có điều kiện về sản xuất kinh doanh, tổ chức thị trường, phát triển công nghệ cao mới được tích tụ ruộng đất. Bên cạnh đó, phải có chế tài để ràng buộc trách nhiệm của doanh nghiệp đối với nông dân. Chính quyền các cấp phải đi theo chính sách, tăng cường các chính sách hỗ trợ tích tụ đất đai.

Đối với doanh nghiệp thì vấn đề hàng đầu vẫn là gỡ bỏ rào cản về hạn điền. Luật Đất đai năm 2013 cần thay đổi mức hạn điền, thời hạn sử dụng đất nông nghiệp thay vì 50 năm và cần hướng tới công nhận quyền sử dụng đất lâu dài, xóa hoặc nới mức nhận chuyển nhượng đất nông nghiệp để tạo điều kiện cho thị trường phát triển. Chuyển từ thuế sử dụng đất nông nghiệp sang đánh thuế tài nguyên đối với sử dụng đất nông nghiệp.

GS Đặng Hùng Võ – Nguyên thứ trưởng Bộ TN&MT: Thay đổi tư duy hạn điền

Nông nghiệp Việt Nam chính là một điểm đầu tiên để quyết định đổi mới. Pháp luật về đất đai đã dần “cơi nới” hạn điền so với các luật trước. Chỉ có điều, so với thực tế hiện nay, các mức hạn điền như gấp 10 lần hạn mức đất nông nghiệp, vẫn là không đủ (Luật Đất đai 2013 cho phép các hộ gia đình được tích tụ đất đai không quá 10 lần hạn mức đất nông nghiệp (3ha). Chúng ta phải thay đổi tư duy quản lý hạn điền theo cách thức cũ là để đảm bảo công bằng giữa mọi nông dân với nhau, để không được hình thành “địa chủ mới”, tức là những người nhiều ruộng đất chỉ thực hiện việc phát canh thu tô, không trực tiếp lao động mà chỉ dùng đất để thu lợi.

Ông Phạm Ngọc Vũ – TGđ Công ty TNHH Tư vấn và Đầu tư Đất phố Nha Trang: Nhập nhằng sinh lợi ích nhóm

Đất đai đang là rào cản đầu tiên khi doanh nghiệp muốn đầu tư vào nông nghiệp. Ở nhiều nơi, đất đai đang bỏ hoang hoặc sử dụng không đúng tiềm năng mục đích nhưng doanh nghiệp không dễ nhảy vào, dù có tiền. Bởi theo Luật Đất đai, ruộng đất là tài sản thuộc Nhà nước, nông dân không có quyền đổi, bán… Vì thế, doanh nghiệp muốn có diện tích lớn để đầu tư rất khó. Cũng phải thừa nhận, làm chính sách nhưng chúng ta đang né hiện trạng. Thực chất là “mua” nhưng danh chính ngôn thuận thì là “đền bù”. Chính sự nhập nhằng này sinh ra lợi ích nhóm. Minh bạch quản lý đất đai đang là một trong những đòi hỏi hàng đầu hiện nay.

ThS Nguyễn Hữu Trí 

Tin cập nhật
Sự kiện
Tam nông
  • Chi, tổ hội nông dân nghề nghiệp: Tiền đề phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể

    Phát huy vai trò của Hội Nông dân (ND) trong việc định hướng phát triển, nhân rộng các mô hình kinh tế tập thể có hiệu quả trong nông nghiệp, nông thôn, Hội ND tỉnh Hải Dương đã tích cực chỉ đạo các cấp Hội trong tỉnh đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động […]

  • Nam Định: Giải pháp hiệu quả để nâng chất các tiêu chí

    Hoàn thành Chương trình Xây dựng Nông thôn mới (NTM) sớm hơn một năm so với mục tiêu đề ra, tỉnh Nam Định đã kiến tạo những dấu ấn nổi trội trong nông nghiệp, nông thôn. Đến nay, những thành tựu này tiếp tục được “nâng chất” bằng những giải pháp hiệu quả của tỉnh […]

  • Thái Bình: Hỗ trợ nông dân vượt khó trong dịch Covid-19

    Sau khi xảy ra đại dịch Covid-19 đến nay, các cấp Hội Nông dân (ND) tỉnh Thái Bình đã tích cực vào cuộc hỗ trợ người dân vừa phòng, chống dịch vừa sản xuất, tiêu thụ sản phẩm nông sản giúp bà con vượt khó, thu nhập ổn định. Nhiều chương trình hiệu quả Trao […]

Bàn tròn
  • Làm mới mỗi ngày

    Như những cơn sóng biển không ngừng chuyển động, cuộc sống là chuỗi hành trình đi tìm cái mới phát triển cao hơn mức độ cũ. Giờ đây, dịch bệnh Covid – 19 thêm phức tạp, khó khăn bởi những hoạt động “kết nối mà không tiếp xúc” cần có sự đổi thay. Vì thế, […]

  • Cán bộ tuyên giáo không thể sống xa dân, xa cơ sở

    Một trong những yếu tố không thể thiếu đối với cán bộ tuyên giáo là phải thực sự gần dân, sát với địa bàn cơ sở để kịp thời nắm bắt tư tưởng của họ. Năm 2020, ngành Tuyên giáo kỷ niệm 90 năm thành lập (1/8/1930-1/8/2020). Tại Hội thảo “Công tác Tuyên giáo của […]

VIDEO
Nhàn đàm
  • Avatar

    Thật khó cắt nghĩa khi những người nghèo, lại nhường sự hỗ trợ cho người khác, trong khi nhiều người có chức, có quyền lại dễ dàng sa ngã vì tiền? Có phải lòng tự trọng đã quyết định tất cả? Trong những ngày qua, hàng ngàn người dân ở huyện Thọ Xuân (Thanh Hóa) […]

  • Avatar

    Xin nói ngay rằng, dù cho không có cách làm này, thì trong cộng đồng đã và đang có nhiều hình thức thiện nguyện khác để trợ giúp người khó khăn trong điều kiện cả nước đang dốc sức chống đại dịch Covid-19. Chẳng hạn như các điểm chia sẻ thực phẩm của các nhóm […]

  • Avatar

    Sau một năm 2018 thắng lợi rực rỡ, XK nông, lâm, thủy sản đang hăm hở hướng tới mục tiêu 43 tỷ USD cho cả năm 2019. Nông sản Việt hiện đã có mặt tại hơn 160 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới với hàng chục mặt hàng liên tục duy trì […]

  • Avatar

    Bởi vì tinh thần của dịp lễ Tết là: Quà có thể không có, nhưng nụ cười thì luôn tỏ trên môi. Trào lưu quà Tết phi vật chất ở phương Tây, Trung Quốc, và Việt Nam giúp làm giảm gánh nặng cho người tặng, giảm các biến tướng tiêu cực, và quan trọng nhất […]

  • Avatar

    Dù rằng tương lai rất mờ mịt, nhưng một bộ phận không nhỏ người nhập cư ở các thành phố lớn vẫn “bám trụ”, vẫn không muốn trở về nơi mình đã ra đi. Họ đang “mắc kẹt” ở chốn thị thành.. Trong những dãy nhà trọ ở một con hẻm lớn, muôn vàn câu […]

Tách trà sáng
  • Khi người trẻ ngồi chờ sung rụng!

    Thành phố tôi sống, giờ trong câu chuyện cà phê buổi sáng nào của những người trên ba mươi tuổi, cũng có dăm câu về đất. Ở ngoại thành nói chuyện đất vườn. Ở trung tâm nói chuyện mua bán nhà. Rồi những người Hàn Quốc, Trung Quốc khởi đầu đến thuê nhà ở để […]

  • “Cứ vô tư” mà lưu thông

    Sau hơn 50 năm diễn ra sôi nổi với sự tranh tài của 80 triệu thí sinh. Mới đây, tỉnh Ế Thẻo đã trao giải cho các thí sinh đạt kết quả tốt nhất tại  hội thi rất đặc biệt có tên “Ai là người vô tư nhất”. Phóng viên Tạp chí “Cứ vô tư” […]

  • Thành phố “đáng sống”?

    Sau trận mưa kỷ lục hai ngày 8, 9/12, thành phố Đà Nẵng bị ngập úng, nước ở các hồ đập, bãi biển dâng cao, ảnh hưởng nặng nề đến đời sống, sinh hoạt của người dân. Biến đổi khí hậu đã làm cho các hiện tượng thời tiết có xu hướng cực đoan hơn […]

  • Biếm hoạ tham nhũng

    Chỉ qua 4 tháng phát động, cuộc thi vẽ biếm họa chủ đề “Phòng chống tham nhũng” do Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm tổ chức, đã nhận được 518 tác phẩm từ khắp nơi trên cả nước gửi về tham dự. 158 tác phẩm đã được chọn để giới thiệu tại Bảo […]

  • “Chúng ta đang bỏ trống việc kiểm soát ở khâu sử dụng bia rượu”

    Nhìn thẳng thực tế, hiện chúng ta đang bỏ trống việc kiểm soát ở khâu sử dụng bia rượu. Điều này khiến thói quen sử dụng rượu bia của người Việt Nam ngày càng có xu hướng lạm dụng, điều này cũng đồng nghĩa với việc những hệ lụy của nó gây ra ngày càng […]

Copyright 2015 Làng Mới, All right Reserved
Tạp chí điện tử Làng Mới - Cơ quan của TW Hội Nông Dân Việt Nam
Giấy phép số 373/GP-BTTTT cấp ngày 06/07/2016
Tổng Biên Tập: Nguyễn Thị Thanh Huyền
Phó Tổng Biên Tập: Nguyễn Thanh Sơn
Thư ký điện tử: Lê Thị Thanh An
Tòa soạn: Tầng 7, Lô E2, KĐT mới Cầu Giấy, Đ Dương Đình Nghệ, P Yên Hòa, Q Cầu Giấy, Hà Nội
Văn phòng Phía Nam: 236A/6 Lê Văn Sỹ, P1, Q.Tân Bình, TP.HCM
Điện thoại: 0839913578 - Đường dây nóng: 0975996568