10:16 - 21/01/2020

Thay đổi tư duy mới vươn khơi hiệu quả

Không ít lần trong các tọa đàm, hội thảo về kinh tế biển, các nhà quản lý và đại diện ngư dân đã gặp nhau cùng một điểm, là cần phải thay đổi tư duy đánh bắt, khai thác hải sản từ truyền thống đến hiện đại. Nhưng rồi mọi cái sau đó vẫn như cũ, nghề biển vẫn tiếp tục là nghề bấp bênh, thiếu an toàn và chậm phát triển. Tại sao ngư dân không thay đổi được tư duy, đó là câu hỏi đầy bức thiết luôn đặt ra rồi bỏ ngỏ?

Ngư dân TP. Tuy Hòa (Phú Yên) chuyển cá ngừ đại dương lên bờ sau chuyến đánh bắt dài ngày trên biển. Ảnh: Anh Ngọc.

Trả lời câu hỏi này, ông Nguyễn Đỗ Tám, nguyên Phó Giám đốc Sở NN&PTNT Đà Nẵng chuyên về mảng ngư nghiệp chia sẻ, nếu không có động lực để kích thích ngư dân làm theo, vấn đề thay đổi tư duy làm nghề của họ rất khó. Mà không thay đổi tư duy, chắc chắn không thể có biến chuyển nào trong hoạt động nghề biển. Khó hơn nữa, để kích thích lại phải có phương pháp và sự đầu tư đúng mức, nếu không lại nảy sinh những ứng biến tiêu cực từ chính ngư dân. Đây là lý do làm ngư dân khó bề vươn khơi tốt, dù họ rất thiết tha muốn đổi đời từ biển.

Ứng dụng mới vấp tư duy cũ

Anh Lê Thanh Tuấn, chủ tàu BĐ.98351 (Tam Quan Bắc, Hoài Nhơn, Bình Định) cho biết gần 1 năm nay, anh cùng ngư dân trong làng chài phối hợp một số cán bộ Phân Viện Nghiên cứu Hải sản miền Nam thử nghiệm mô hình ứng dụng làm hầm trữ cá bằng trộn khí nitơ trong nước.

Đây là một đề tài được Tổng cục Thủy sản quan tâm và hỗ trợ triển khai, để tăng cường chất lượng bảo quản hải sản trong hầm tàu đánh bắt. Phương pháp đưa ra là dùng máy lọc bơm trộn khí nitơ vào nước trong hầm, đẩy oxy ra ngoài. Cá trữ trong hầm sẽ tăng độ tươi và chất lượng, thậm chí bảo quản được nguyên con. Tính ra với mô hình này, ngư dân tăng 40% chất lượng bảo quản trong khi hao tổn nhiên, nguyên liệu giảm rất thấp.

Hào hứng với sáng kiến khoa học này, các chủ tàu như anh Tuấn đồng ý cải hoán cái hầm cá dùng phương pháp đá đông lạnh, sang hầm khí nitơ, và kết quả thu được sau mỗi chuyến biển rất tốt. Song khi đưa ra vận động các thuyền khác, hầu như họ bị từ chối, vì các chủ thuyền đều lo lắng ứng dụng phương pháp mới có thể bị sự cố làm tổn hại cả chuyến biển. Hệ quả là hơn 2 năm trời từ khi đề tài khoa học được trình bày, số thuyền tham gia chưa đến 10 chiếc, trong khi khu cảng cá Tam Quan thuộc địa phương có đến hơn 1.200 tàu đánh bắt xa bờ thường xuyên hoạt động.

“Lo sợ mất an toàn là mấu chốt khiến các ứng dụng khoa học khó nhận được ủng hộ của ngư dân. Tư duy đánh bắt truyền thống và sợ tốn kém đầu tư luôn khiến họ ngại, như ở mô hình hầm cá này. Ngay việc sử dụng các thiết bị tăng cường kỹ thuật đánh bắt, thành phố Đà Nẵng có hẳn chương trình hỗ trợ như 50% chi phí đầu tư thiết bị, ngư dân vẫn không mạnh dạn làm. Cứ tư duy cũ dây dưa như vậy, việc đánh bắt không thể cải đổi tốt hơn cho ngư dân”. Ông Tám phân tích.

Đội tàu vỏ thép của ngư dân huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam hướng ra ngư trường Hoàng Sa, Trường Sa. Ảnh: T.T

Thuyền to cần vượt sóng lớn

Đối với thực trạng hạn chế về năng lực vươn khơi của ngư dân, Tổng cục Thủy sản đánh giá, có rất nhiều vấn đề cần giải quyết triệt để mới có thể thay đổi được những trì trệ lâu nay. Những vấn đề được coi là nổi cộm gồm kỹ thuật đánh bắt hạn chế, ý thức tuân thủ các quy định pháp luật và bảo vệ môi trường, nguồn lợi kinh tế không được tốt…Những mảng cần chú ý là quy trình đánh bắt, quy trình bảo quản chế biến hải sản, đầu ra thị trường… đều đang bị khúc mắc. Đây cũng là những lý do khiến hải sản Việt Nam bị ách lại với thẻ vàng châu Âu (EU) và những đe dọa khác từ các tổ chức khoa học và kinh tế thế giới.

Điểm quy tụ của những vấn đề này, chính là tư duy của ngư dân cần thay đổi. Các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước, thật ra đã được áp dụng từ lâu và đã có rất nhiều mặt tích cực. Ngay vấn đề bảo hiểm, ngư dân đi biển đã có chính sách được hỗ trợ đến 90%, hay vấn đề dầu máy chạy tàu cũng có hỗ trợ rất lớn từ chủ trương Nhà nước.

Chung quy, ngư dân cần mạnh dạn thay đổi lối tư duy bảo thủ, tự che chắn cho mình để hướng đến khả năng hợp tác tốt hơn, đổi mới mạnh dạn hơn. “Thuyền to cần vượt qua sóng lớn, mà sóng lớn nhất lại nằm trong tư duy của ngư dân”. Ông Tám nhận định như vậy.

Đương nhiên, để ngư dân dám thay đổi, phải có những điển hình rõ ràng để họ nhìn thấy. Một mô hình được quan tâm lâu nay là đầu tư các đội tàu mẫu, có năng lực đánh bắt, đầu tư trang thiết bị hiện đại, tổ chức đi ít ngày trên biển nhưng năng suất cao và sản phẩm chọn lọc các loại hải sản có giá trị kinh tế cao.

Anh Thái Vĩnh Ngộ, chủ tàu ĐN.90801 thổ lộ, một số doanh nghiệp Đài Loan, Hàn Quốc… từng quan tâm điều này và triển khai các mẫu thí điểm, như tàu vỏ sắt chuyên đánh bắt cá ngừ đại dương… Song hoạt động rồi, họ bị chính chủ tàu, ngư dân “đánh lận” báo cáo sản lượng thấp hơn thực tế để hưởng chênh lệch. Do đó, mô hình tàu mẫu dần bị thoái trào và ngư dân lại quanh quẩn với những phương pháp đầu tư cũng như cách khai thác, đánh bắt lạc hậu.

Sự giám sát hoạt động đầu tư của các doanh nghiệp trong những trường hợp này vì vậy cần gắn chặt với các chủ trương và hoạt động của cơ quan chức năng và với chính các nghiệp đoàn, Hội Nông dân địa phương. Song cho đến nay, khi khả năng kết nối còn hạn chế, mong mỏi này cũng khó trở thành hiện thực, và câu hỏi lại quay về với gốc rễ cũ: Bao giờ và làm sao thay đổi được tư duy ngư dân, mới có thể vươn khơi tốt!

Nguyên Đức

Chủ đề:
Bạn đang xem danh mục: Bàn tròn
Tin cập nhật
Sự kiện
Tam nông
  • Lãi hơn tỷ đồng mỗi năm nhờ trồng nhãn trên đất cằn

    Tại tỉnh Gia Lai, nhiều nông dân đã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, từ những cây ngắn ngày sang cây ăn trái và bước đầu đã mang lại hiệu quả. Giữa mùa khô, trong lúc cả vùng bạt ngàn mía đang khô quắt thì vườn nhãn của gia đình bà Nguyễn Thị […]

  • Kiểm tra tiến độ thực hiện nông thôn mới nâng cao ở 3 xã Cù lao Giêng

    Ngày 25/3, Đoàn công tác của tỉnh An Giang do ông Trần Anh Thư, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang dẫn đầu đã đi kiểm tra tiến độ thực hiện các tiêu chí nông thôn mới (NTM) nâng cao ở 3 xã Cù lao Giêng là Tấn Mỹ, Mỹ Hiệp, Bình Phước Xuân (huyện […]

  • Thành tỷ phú nhờ trồng hoa treo

    “Hiện nay, mô hình trồng hoa treo, có được đầu ra thường xuyên và ổn định hơn so với trồng hoa Tết. Hoa treo được khách hàng đặt quanh năm để trang trí nhà cửa, khu du lịch, nhà hàng, quán cà phê… Vào các dịp lễ, tết nhu cầu trang trí càng cao nên […]