11:15 - 29/06/2020

Thăng trầm làng đóng xuồng ghe Bà Đài

Làng nghề đóng xuồng, ghe rạch Bà Đài – ấp Long Hưng, xã Long Hậu, huyện Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp đã hình thành và phát trển trên 100 năm. Được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2015. Tuy nhiên, hiện nay làng nghề đang dần mai một chỉ còn vài chục hộ gia đình còn theo nghề đóng xuồng, ghe. Phần lớn lao động tại địa phương đã chuyển sang làm vườn hoặc làm công nhân cho các nhà máy, xí nghiệp…

Ông Nguyễn Văn Tốt bên những chiếc xuồng, ghe mỹ nghệ.

Năm đời gắn bó với nghề đóng xuồng, ghe Bà Đài

Trước đây, mỗi năm, xã Long Hậu cho ra thị trường khoảng 20.000 chiếc xuồng, ghe các loại, giải quyết việc làm cho trên 1.000 lao động thường xuyên ở địa phương. Trung bình, mỗi ngày xã Long Hậu cho ra hàng trăm chiếc xuồng, ghe bán cho người dân mưu sinh mùa nước nổi. Xuồng, ghe nơi đây không chỉ đóng cho người dân ở Đồng Tháp, mà còn đóng cho nhiều tỉnh An Giang, Cần Thơ, Vĩnh Long, Long An và Campuchia… Năm 2005, UBND tỉnh Đồng Tháp có quyết định công nhận nghề đóng xuồng, ghe ở xã Long Hậu là làng nghề truyền thống để có chính sách mở rộng, phát triển làng nghề.

Ông Nguyễn Văn Tốt, Tổ trưởng Tổ liên kết đóng xuồng ghe Mỹ Nghệ cho biết: Bà con nơi đây rất vui mừng khi làng nghề đóng xuồng rạch Bà Đài được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) công nhân di sản văn hoá phi vật thể quốc gia vào năm 2015. Nhận thức được việc phải gìn giữ giá trị văn hóa của địa phương nhưng ông Tốt không khỏi băn khoăn vì làng nghề đang gặp nhiều khó khăn và dần mai một, nhiều hộ không trụ được với nghề do phần đông người dân đã chuyển sang sử dụng xuồng, ghe bằng chất liệu khác như sắt, composite…

Thực trạng đáng buồn trên càng thôi thúc ông Tốt tìm cách lưu giữ làng nghề. Ông bắt đầu thực hiện ý tưởng bằng cách tìm chọn những thanh gỗ thừa rồi tỉ mỉ cắt gọt, đục, đóng với mong muốn tạo ra những chiếc xuồng, ghe thu nhỏ. Ông đóng thử chiếc xuồng cui rạch Bà Đài cho con tham gia cuộc thi sáng tạo trong trường học và đạt giải nhất và sản phẩm này được nhiều người yêu thích. Theo ông Tốt, nguyên liệu làm xuồng, ghe thu nhỏ là gốc và rễ cây sao được ngâm, phơi đủ nắng, bào, mài cẩn thận, sau đó cất giữ để tránh bị mối mọt làm hại. Từng mũi đinh, đường cưa đều được làm cẩn thận, chăm chút cho giống, đúng với nguyên bản. Vì sản phẩm ông làm ra để sau này lưu giữ lại cho con cháu có thêm hiểu biết và trân trọng di sản của địa phương.

Sinh ra và lớn lên ở rạch Bà Đài, ông Tốt và gia đình ông có năm đời gắn bó với nghề đóng xuồng, ghe. Theo ông, nghề này không chỉ để mưu sinh mà nghề đóng xuồng, ghe còn là niềm đam mê của ông. Ngoài những khó khăn trên hiện nay nghề đóng xuồng, ghe phải đối diện là thiếu nhân công, giá nhân công rất cao do nhu cầu các cơ sở sản xuất cần nhiều nhân công, nhưng số lượng thợ lành nghề lại ít. Dù có những lúc thăng trầm, nhưng những người thợ cả đời gắn bó với nghề đóng xuồng, ghe ở Long Hậu vẫn luôn tin rằng, thế hệ con cháu họ sẽ vẫn tiếp nốicái nghề đáng tự hào của ông cha để lại.

Khi nhìn những thanh niên trai trẻ của làng nghề cần mẫn với công việc mới thấy lòng yêu nghề trong họ rất nhiều. Họ đang cố gắng để có thể học hỏi thật nhiều điều từ những người đi trước, để có thể đóng được những chiếc xuồng đẹp hơn, tốt hơn cho những người dân sống ở miền sông nước.

Ngày nay do đê bao kiên cố, đường sá cầu đường thuận tiện nên nhu cầu sử dụng ghe, xuồng làm phương tiện di chuyển không còn thịnh như trước. Hiện sản phẩm cung ứng chủ yếu cho các hộ nuôi tôm, cá tra để chuyên chở thức ăn.

Sản phẩm xuồng, ghe bằng mỹ nghệ.

Luôn sáng tạo để thích nghi với sự phát triển xã hội

Từ những chiếc xuồng, ghe ban đầu, đến nay số lượng xuồng, ghe ông Tốt đóng đã hơn trăm chiếc với nhiều kiểu, mẫu như: Ghe Bà Đài, tàu không số chở vũ khí từ Bắc vào Nam, xuồng ba lá, thuyền cụ Nguyễn Trung Trực đánh Pháp… mỗi loại có một kiểu dáng đặc thù riêng. Với vẻ đẹp cuốn hút, mang đậm chất lịch sử, nét dân dã quen thuộc, những chiếc xuồng, nghe của ông Tốt không chỉ được khách hàng ở các tỉnh thành Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước yêu thích mà còn được nhiều các doanh nghiệp, du khách nước ngoài đặt mua như: Hàn Quốc, Mỹ, Pháp…

Nhận thấy công việc của ông Tốt mang lại thu nhập ổn định, nhiều thanh niên địa phương đã tìm đến học nghề. Nhờ đơn hàng ngày càng nhiều nên ông Tốt cùng các học trò của mình có được khoản thu nhập ổn định. Ông Tốt chia sẻ: Tuy làng nghề đang dần mai một, nhưng tôi và người dân nơi đây sẽ vẫn giữ lại cái hồn cho làng nghề, bằng cách sản xuất ra các sản phẩm mỹ nghệ tái dựng lại những hình ảnh oai hùng lịch sử dân tộc.

Ông Ngô Quang Tuyên, Phó Giám đốc Sở VHTTDL tỉnh Đồng Tháp cho biết: Thời gian tới, sẽ đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao nhận thức của toàn xã hội, đặc biệt là thế hệ trẻ đối với việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa quốc gia. Tăng cường công tác quảng bá hoạt động và sản phẩm làng nghề đến thị trường trong và ngoài nước. Tổ chức tuyên truyền sâu rộng trong cán bộ và các tầng lớp nhân dân về giá trị của “Nghề đóng xuồng, ghe” rạch Bà Đài là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Ngoài ra phối hợp với các cơ quan thông tin đại chúng, các tổ chức chính trị – xã hội đẩy mạnh công tác tuyên truyền về yêu cầu, ý nghĩa của việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa trong các tầng lớp nhân dân. Tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hành, sáng tạo các sản phẩm làng nghề, đồng thời thúc đẩy phát triển hoạt động du lịch.

Xây dựng chính sách đãi ngộ cho các nghệ nhân có công đóng góp xây dựng và phát triển làng nghề. Nghiên cứu, đề xuất các cấp có thẩm quyền có chính sách về đất đai, tín dụng, thuế, mặt bằng giới thiệu sản phẩm, xúc tiến mua bán mở rộng thị trường tiêu thụ…đối với hoạt động của làng nghề.

“Để phát triển làng nghề thời gian tới tỉnh Đồng Tháp sẽ đẩy mạnh đầu tư tu bổ, nâng cấp một số tuyến giao thông đường bộ và hạ tầng cơ sở, nhằm tạo điều kiện thuận lợi thúc đẩy phát triển làng nghề gắn với khai thác du lịch. Tăng cường nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả di sản văn hóa. Hệ thống, biên soạn các tài liệu về quy trình thực hành di sản văn hóa quốc gia nghề thủ công truyền thống thành những tài liệu chính thống nhằm bảo tồn, lưu truyền và làm cho loại hình này tiếp tục phát triển”.
Ông Ngô Quang Tuyên, Phó Giám đốc Sở VHTTDL tỉnh Đồng Tháp.

Vân Nguyễn

Chủ đề:
Bạn đang xem danh mục: Văn hóa
Tin cập nhật
Sự kiện
Tam nông