08:10 - 26/11/2020

Tạo sinh kế thay vì cứu trợ

Chỉ tính trong giai đoạn (2016-2020), ngân sách Nhà nước dành cho xóa đói, giảm nghèo từ Chương trình mục tiêu Quốc gia giảm nghèo bền vững đã lên tới 41.449 tỷ đồng, đó là chưa kể nguồn ngân sách địa phương và ngân sách ngoài nhà nước. Nguồn lực này đã giúp cho hàng triệu hộ dân vươn lên, tỷ lệ hộ nghèo giảm nhanh qua từng năm. Tính đến cuối 2019, tỷ lệ hộ nghèo cả nước bình quân giảm còn dưới 4%.

Thay vì hỗ trợ bằng hình thức cho không cần đẩy mạnh hỗ trợ phát triển sản xuất cho người nghèo. Ảnh: H.B

Tuy nhiên, kết quả giảm nghèo chủ yếu dựa trên cơ sở những thành tích trong tăng trưởng và phát triển kinh tế. Hiệu quả thực tế của các chương trình giảm nghèo vẫn chưa được như mong muốn. Các đối tượng cần giảm nghèo hiện nay đều là đối tượng khó giảm nghèo và có nguy cơ tái nghèo cao. Do vậy, để giảm nghèo hiệu quả cần hướng đến các chính sách hỗ trợ phát triển bền vững.

Giảm bớt chính sách cho không

Có một thực tế là, hiện nay, các chính sách về xóa đói, giảm nghèo còn chồng chéo giữa chính sách hỗ trợ việc làm, giảm nghèo với chính sách trợ giúp xã hội, giữa đối tượng có thể giảm nghèo và đối tượng nhận trợ cấp xã hội. Cụ thể, một số chính sách giảm nghèo của Trung ương và các địa phương vẫn còn các nội dung đan xen theo hướng trợ cấp, cho không dẫn tới sự ỷ lại của người nghèo vào hỗ trợ của Nhà nước, chưa tích cực, chủ động vươn lên thoát nghèo. Thực chất, đây là việc chính sách giảm nghèo, phát triển sinh kế bị chồng lấn với chính sách trợ giúp xã hội.
Để hỗ trợ thực chất hơn, theo một số nhà nghiên cứu chính sách cho rằng, cần phân biệt giữa người nghèo do điều kiện sức khỏe, năng lực không thể tự đảm bảo thu nhập là đối tượng trợ giúp xã hội, với người nghèo do thiếu nguồn lực, thiếu kiến thức,… có thể hỗ trợ để phát triển sinh kế và thoát nghèo. Với nhóm người nghèo có thể thoát nghèo, chính sách giảm nghèo nên tập trung vào hỗ trợ phát triển sinh kế để người nghèo có thêm thu nhập từ lao động. Trong khi đó, chính sách trợ giúp xã hội tập trung vào trợ cấp với những đối tượng không có khả năng lao động hoặc gặp khó khăn do thiên tai, bệnh tật,…

Thực tế cho thấy chính sách hỗ trợ giảm nghèo của nước ta thời gian qua được thiết kế theo hướng ai nghèo cũng được hỗ trợ. Đây là sự nhân văn, ưu việt của chế độ ta nhưng điều này cũng khiến hiệu quả của việc giảm nghèo có lúc, có nơi phản tác dụng, tạo cớ cho người nghèo lười lao động. Nhóm nghiên cứu gồm PGS.TS Trần Đình Thao và TS. Hồ Ngọc Ninh (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) cho rằng, vì có quá nhiều chính sách ưu đãi với hộ nghèo, người nghèo nên một bộ phận người nghèo có tư tưởng ỷ lại, không muốn thoát nghèo để tiếp tục thụ hưởng sự hỗ trợ của Nhà nước và cộng đồng. Nhiều hộ tự bằng lòng với cuộc sống hiện tại, thiếu ý thức vươn lên thoát nghèo, một số ít còn lười lao động.

Các mô hình sinh kế từ các chương trình giảm nghèo đã giúp người dân tăng thu nhập, ổn định cuộc sống. Ảnh: H.B

Cần xây dựng kế hoạch thoát nghèo thiết thực

Ông Tô Đức, Chánh Văn phòng Quốc gia về giảm nghèo (Bộ Lao động Thương binh và Xã hội) cho biết: “Để giúp người dân thoát nghèo bền vững thì cần có kế hoạch thoát nghèo cho mỗi nhóm đối tượng. Tức là sau khi xác định hộ nghèo, nguyên nhân nghèo thì phải giúp người dân xây dựng kế hoạch thoát nghèo thiết thực, đơn giản. Ví dụ, đối với các đối tượng nghèo mà lười lao động, không có ý chí thoát nghèo, những hộ nghèo có người vướng vào tệ nạn xã hội cũng cần xác định trong hộ đó ai là lao động chính để từ đó có những tác động tích cực vào lao động chính trong các hộ nghèo để họ lôi kéo, tác động tới các thành viên còn lại trong gia đình cùng tham gia quá trình giảm nghèo”.
Chính vì vậy, theo ông Đức, sắp tới việc chuẩn hóa sẽ có trong văn bản quy phạm pháp luật trình Thủ tướng Chính phủ ban hành quy trình rà soát hộ nghèo, xác định bộ công cụ và kế hoạch rà soát. Trong đó, trọng tâm chính sách là hỗ trợ có điều kiện. Nghĩa là tất cả các chính sách đối với hộ nghèo, hộ cận nghèo không được nhận chính sách “cho không” mà phải có tham gia đóng góp.

Bên cạnh đó, mục tiêu chương trình Quốc gia đi vào hỗ trợ người nghèo có sinh kế, có việc làm, sản xuất, chăn nuôi, trồng trọt… Đồng thời, phải hỗ trợ người nghèo tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản (đường giao thông, điện nước, nhà ở, giáo dục, y tế…) Thêm nữa, những vùng đã được đầu tư tương đối thì chuyển sang ưu tiên các vùng người dân không tiếp cận dịch vụ cơ bản. Công tác giảm nghèo phải làm cuốn chiếu, thực sự đem đến sự thay đổi, thay da đổi thịt chứ không cào bằng, bình quân. Tức là sẽ tính đến hệ số khó khăn để tính suất đầu tư.

Tại tỉnh Thái Bình, sau 5 năm triển khai Chương trình mục tiêu Quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2016 – 2020, tỷ lệ hộ nghèo, hộ cận nghèo toàn tỉnh giảm nhanh và bền vững. Tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh giảm từ 4,61% năm 2016 xuống còn 4,01% năm 2017 và 2,66% năm 2019, dự kiến năm 2020 tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh giảm còn 2,06%. Tỷ lệ hộ cận nghèo giảm từ 3,47% (2016) xuống còn 3,41% (2017) và 2,89% (2019).

Trước năm 2018, gia đình chị Nguyễn Thị Bảy, thôn Khả Đông (xã Duyên Hải, Hưng Hà) rất khó khăn khi chồng mất, một mình chị nuôi 4 con nhỏ. Gia đình chị thuộc diện hộ nghèo. Không có vốn sản xuất nên 2ha đất chuyển đổi để mở rộng trang trại chăn nuôi chị đành phải gác lại. Năm 2015, được hỗ trợ vay vốn với số tiền 20 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách Xã hội, chị đã tập trung phát triển chăn nuôi. Sau 2 năm chị đã trả hết số vốn vay và có vốn để mở rộng trang trại. Hiện bình quân mỗi năm trang trại chăn nuôi mang lại cho gia đình chị gần 100 triệu đồng và giúp gia đình chị thoát nghèo vào năm 2018. Chị Bảy cho biết: “Chương trình vay vốn với lãi suất thấp thực sự là chiếc phao cứu sinh đối với gia đình. Nếu không có vốn để phát triển sản xuất không biết bao giờ gia đình tôi mới thoát nghèo”.

Ông Bùi Văn Huân, Phó Giám đốc Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tỉnh Thái Bình cho biết: Nhằm tạo chuyển biến mạnh mẽ trong công tác giảm nghèo, ngay từ khi triển khai Chương trình mục tiêu Quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2016 – 2020, Sở Lao động – Thương binh và Xã hội đã ban hành các văn bản triển khai công tác giảm nghèo với mục tiêu cải thiện đời sống, tăng thu nhập của người dân, đặc biệt là ở các địa phương có tỷ lệ hộ nghèo cao; tạo điều kiện cho người nghèo được tiếp cận một cách tốt nhất các dịch vụ xã hội cơ bản (y tế, giáo dục, nhà ở, nước sinh hoạt và vệ sinh, tiếp cận thông tin, vốn vay ưu đãi); tăng cường đầu tư để nâng cao chất lượng kết cấu hạ tầng, tạo điều kiện phát triển kinh tế – xã hội…

Từ kinh nghiệm triển khai tại một số địa phương cho thấy, để giảm nghèo bền vững cần hoàn thiện hệ thống chính sách giảm nghèo theo hướng tăng cường các chính sách hỗ trợ có điều kiện, hỗ trợ có sự tham gia của hộ nghèo như tín dụng ưu đãi, hỗ trợ sản xuất… gắn với đối tượng, địa bàn và thời hạn thụ hưởng, góp phần tạo động lực, khuyến khích để người dân tự vươn lên thoát nghèo.

Với nhóm người nghèo có thể thoát nghèo, chính sách giảm nghèo nên tập trung vào hỗ trợ phát triển sinh kế để người nghèo có thêm thu nhập từ lao động. Trong khi đó, chính sách trợ giúp xã hội tập trung vào trợ cấp với những đối tượng không có khả năng lao động hoặc gặp khó khăn do thiên tai, bệnh tật,…

Hưng Bình

Chủ đề:
Bạn đang xem danh mục: Bàn tròn
Tin cập nhật
Sự kiện
Tam nông
  • Thanh long rớt giá, nông dân Bình Thuận, Long An lo “mất” Tết

    Cả hai vùng trồng thanh long lớn nhất cả nước đang loay hoay tìm đầu ra cho vụ thanh long chong đèn cuối năm. Trước đợt thu hoạch Tết Nguyên đán, người trồng thanh long tại 2 tỉnh Bình Thuận và Long An đang đối diện với khó khăn, khi vụ này cây cho năng […]

  • Hiệu quả từ mô hình nuôi lươn đáy không bùn

    Nhằm đa dạng hoá các sản phẩm nuôi trồng thuỷ sản cho hội viên nông dân và đẩy mạnh xây dựng Chi hội Nông dân nghề nghiệp, Tổ hội Nông dân nghề nghiệp. Năm 2020 T.Ư Hội Nông dân Việt Nam (NDVN) đã triển khai dự án nuôi lươn trong bể xi măng đáy không […]

  • Đồng Tháp: 5/8 xã biên giới đạt chuẩn nông thôn mới

    Chiều ngày 15/1, tại tỉnh Đồng Tháp, UBND tỉnh Đồng Tháp tổ chức buổi họp mặt mừng Đảng – mừng Xuân Tân Sửu năm 2021 và báo cáo kết quả nổi bật thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 5 năm (2016-2020). Tại buổi họp mặt, ông Phạm Thiện Nghĩa, Chủ […]