07:40 - 26/08/2017

Tăng thuế – Chiến lược xuất khẩu cà phê có đổ vỡ?

Tăng xuất khẩu cà phê chế biến lên 30%/năm nhằm mang lại giá trị kim ngạch cao hơn là mục tiêu mà ngành cà phê Việt Nam đang hướng tới. Song, với đề xuất của Bộ Tài chính nhằm đánh thuế tiêu thụ đặc biệt vào cà phê hòa tan, liệu chiến lược xuất khẩu cà phê có đổ vỡ?

Cà phê xuất khẩu của Việt Nam được cho là về đích sớm, nhưng tương lai của cà phê chế biến mới là quan trọng (Ảnh: Internet)

Mới đây, có nhận định cho rằng xuất khẩu cà phê của Việt Nam trong năm nay về đích sớm dựa trên những kết quả thu được từ sản lượng và kim ngạch xuất khẩu. 7 tháng đầu năm nay, xuất khẩu cà phê ước đạt 937.000 tấn và 2,12 tỷ USD, tuy giảm 16,4% về khối lượng nhưng tăng 7,9% về giá trị so với cùng kỳ năm 2016.

Giá xuất khẩu tăng đến 30,4% đã giúp ngành cà phê Việt thoát khỏi tình trạng tồn kho, xuất ít nhưng lợi nhiều. Tuy nhiên, bên cạnh chuyện lạc quan về đích sớm cũng nên tìm hiểu thêm tương lai của xuất khẩu cà phê chế biến.

Áp thuế, ai dám đầu tư?

Mới đây, Bộ Tài chính đề xuất tăng thuế cà phê hòa tan đóng gói vào đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) với hai phương án: áp dụng mức thuế suất 10% hoặc 20% từ năm 2019. Đề xuất này sẽ tác động như thế nào đến chiến lược tăng xuất khẩu cà phê chế biến của Việt Nam?

Phải thấy rằng, năm 2016, tuy xuất khẩu cà phê chế biến (cà phê rang xay, hòa tan…) chỉ chiếm khoảng 4% tổng lượng cà phê xuất khẩu nhưng về giá trị chiếm tới 10%, ước đạt kim ngạch khoảng 350 triệu USD.

Giới chuyên gia cho rằng, với những hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam tham gia, cơ hội cho xuất khẩu cà phê chế biến sẽ còn đi xa hơn nữa trong những năm tới. Ngay như nước láng giềng Trung Quốc cũng đang là một trong những thị trường quan trọng nhất của cà phê chế biến Việt Nam.

Nhận thấy rõ tiềm năng này, nhiều doanh nghiệp (DN) ở Việt Nam đã đẩy mạnh đầu tư vào cà phê chế biến. Vậy mà giờ đây, “đùng một cái” cà phê chế biến nằm trong nhóm đề xuất áp thuế TTĐB.

Như băn khoăn của một chủ DN đang chuẩn bị đầu tư vào lĩnh vực chế biến cà phê hòa tan đóng gói: “Đề xuất này như một gáo nước lạnh vào lĩnh vực cà phê chế biến, làm sao DN dám đầu tư”!

Khi đưa ra đề xuất với cà phê hòa tan này, không biết Bộ Tài chính có nghĩ đến việc thay đổi trong chính sách thuế TTĐB có thúc đẩy đầu tư của DN xuất khẩu? Phải thấy rằng quyết định đầu tư của DN sản xuất cà phê chế biến không chỉ phụ thuộc vào khả năng sinh lợi, môi trường kinh doanh, kinh tế vĩ mô mà còn phụ thuộc vào cả mức thuế.

Có nhận thấy rõ sự thiệt thòi của xuất khẩu cà phê trong nhiều năm nay mới thấy được tầm quan trọng của sự cần thiết phải đẩy mạnh xuất khẩu cà phê chế biến như thế nào.

Như nhận định của chuyên gia Ngân hàng Thế giới (WB), xuất khẩu cà phê của Việt Nam tuy nằm trong tốp đầu của thế giới nhưng cũng thuộc tốp đầu về giá thấp. Cà phê vối là một điển hình của nông sản Việt có giá bán thấp hơn, kể cả đối với những mặt hàng đặc chủng của Việt Nam.

Trên thực tế, cà phê vối của Việt Nam được xuất khẩu với giá thấp hơn một chút so với chỉ số LIFFE (giá quốc tế). Phần lớn cà phê của Việt Nam không được người tiêu dùng nước ngoài biết đến.

Nguyên liệu cà phê giá rẻ từ Việt Nam được trộn lẫn với các sản phẩm từ nước khác. Cà phê vối Việt Nam được trộn lẫn với cà phê chè từ châu Phi hoặc Mỹ La-tinh để tạo ra nhiều sản phẩm cà phê hòa tan khác nhau được tiêu dùng tại châu Âu và Bắc Mỹ.

Tiềm ẩn những rủi ro

Cũng theo WB, trong ngành cà phê Việt Nam, rất ít khi các DN chế biến, xuất khẩu mua trực tiếp từ nông dân. Theo Thông tư 08/2013/TT-BCT của Bộ Công Thương, các DN đầu tư nước ngoài không được phép mua trực tiếp từ nông dân mà phải thông qua một công ty đăng ký tại địa phương (hoặc hợp tác xã).

Hợp đồng chính thức cũng không đem lại quá nhiều lợi ích cho chuỗi giá trị cà phê vối nhưng khi các công ty không thể mua trực tiếp từ nông dân, cũng khó yêu cầu, hoặc khuyến khích nông dân áp dụng các phương pháp canh tác bền vững.

Giới chuyên gia nhận định, như hầu hết nông sản xuất khẩu của Việt Nam, cà phê đã không tận dụng được hết các cơ hội thị trường để gia tăng giá trị và trong một số trường hợp, không truyền tải được tác động chuyển đổi tới nông dân.

Thực chất, giá cà phê của hàng nông sản Việt xuất khẩu rất cạnh tranh. Nói cách khác, cà phê hay hàng xuất khẩu nông sản Việt được bán với giá rẻ nhờ một số yếu tố như: Chất lượng và mức độ an toàn sản phẩm thấp, không ổn định; Tâm lý lo ngại đối với các nhà cung cấp Việt Nam không hoàn thành hợp đồng; Rủi ro liên quan đến dấu chân môi trường của hàng hóa Việt Nam; Cạnh tranh khốc liệt giữa các nhà xuất khẩu của Việt Nam. Những điều này đã tạo điều kiện cho khách hàng quốc tế dìm giá.

Trong khi đó, nên nhìn về viễn cảnh của ngành cà phê Việt hiện nay tập trung chủ yếu ở Tây Nguyên sẽ bị ảnh hưởng nặng bởi biến đổi khí hậu và hiện tượng nước bốc hơi, tăng số ngày và đêm nóng, tỷ lệ lưu hành dịch bệnh tăng lên, số lượng và mức độ hạn hán tăng lên cũng như lượng nước dự kiến sẽ bị sụt giảm. Hơn nữa, quy hoạch phát triển ngành cà phê dự kiến cắt giảm diện tích 625.000ha trồng cà phê hiện nay xuống còn 500.000 ha.

Cần lưu ý, mục tiêu của Việt Nam là trên 50% kim ngạch xuất khẩu nông nghiệp của Việt Nam, trong đó, có ngành chủ lực là cà phê, sẽ là sản phẩm chế biến và các sản phẩm giá trị gia tăng, giúp tăng gấp đôi kim ngạch xuất khẩu so với hiện nay.

Hơn nữa, sẽ có trên 20 DN Việt Nam có thương hiệu và sản xuất các mặt hàng nông sản (dĩ nhiên là có ngành cà phê) được công nhận tại các thị trường lớn trên thế giới và khu vực.

Nếu vậy, khi đưa ra đề xuất thuế TTĐB lên cà phê hòa tan, Bộ Tài chính lấy lý do gì để áp thuế và có nghĩ đến chuyện “ngáng đường” đầu tư và xuất khẩu của các DN đối với lĩnh vực cà phê chế biến nói riêng và ảnh hưởng rủi ro đến chiến lược xuất khẩu nông sản Việt nói chung?

Thế Vinh

Chủ đề:
Bạn đang xem danh mục: Đầu tư, Kinh tế, Tiêu điểmDanh mục ,
Tin cập nhật
  • Hỏa hoạn thiêu rụi trang trại nuôi lợn, ước tính thiệt hại 90 tỷ đồng

    Theo thống kê ban đầu, ngọn lửa đã thiêu rụi 8.000m2 trại nuôi lợn cùng toàn bộ hệ thống năng lượng Mặt Trời có công suất 1MW, các công trình xây dựng, thiết bị nuôi lợn… trị giá khoảng 90 tỷ đồng. Sáng 14/1, Công an tỉnh Bình Phước phối hợp với Công an huyện […]

  • Sức sống mới ở miền quê Hiệp Cường

    Hiệp Cường là một xã của huyện Kim Động – mảnh đất tọa lạc ở cửa ngõ của TP. Hưng Yên. Mảnh đất này đang sải những bước dài trên con đường đổi mới để trở thành xã nông thôn mới kiểu mẫu vào năm 2025. Phát triển kinh tế nông nghiệp vững chắc Từ […]

  • Mang những món quà Xuân của mọi miền quê hương ra Nhà giàn DK1

    Cũng như mọi năm, các chuyến tàu ra 15 nhà giàn và huyện Côn Đảo vào thời điểm sát Tết đều mang đậm hương vị Xuân quê hương. Sáng 14/1, hai đoàn công tác đã xuất phát từ quân cảng của Lữ đoàn 171 thuộc Bộ Tư lệnh Vùng 2 Hải quân đóng tại thành […]

Sự kiện
Tam nông
  • Sức sống mới ở miền quê Hiệp Cường

    Hiệp Cường là một xã của huyện Kim Động – mảnh đất tọa lạc ở cửa ngõ của TP. Hưng Yên. Mảnh đất này đang sải những bước dài trên con đường đổi mới để trở thành xã nông thôn mới kiểu mẫu vào năm 2025. Phát triển kinh tế nông nghiệp vững chắc Từ […]

  • Thanh Chương phát triển nông nghiệp toàn diện gắn với xây dựng nông thôn mới

    Trong những năm qua, huyện Thanh Chương luôn chú trọng phát triển các mô hình kinh tế nông nghiệp, sản phẩm OCOP, quy hoạch vùng sản xuất nông nghiệp tập trung gắn với tái cơ cấu ngành Nông nghiệp theo chuỗi liên kết giá trị và phát triển bền vững, hướng đến phát triển nông […]

  • Liên kết ươm cây giống thu tiền tỷ mỗi năm

    Với kinh nghiệm 14 năm ươm cây giống, ông Nhan Tuội (Tổ trưởng Tổ hợp tác ươm cây, con giống phường Đông Thuận, thị xã Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long) mỗi năm thu về trên 1 tỷ đồng chỉ với diện tích 200m2. Không chỉ làm giàu cho bản thân, ông còn đứng ra liên […]