17:45 - 10/01/2018

Bảo vệ nông dân bằng luật

Bài: Sửa đổi “5 nhóm vấn đề chính” của Luật Đất đai

Trả lời phỏng vấn của phóng viên Tạp chí điện tử Làng Mới, bà Hoàng Thị Vân Anh – Vụ trưởng Vụ Chính sách và pháp chế, Tổng cục Quản lý đất đai (Bộ Tài nguyên và Môi trường) cho biết: Nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Đất đai sắp tới dự kiến tập trung vào 5 nhóm vấn đề chính, trong đó có nội dung liên quan đến thu hồi đất, định giá đất, chuyển mục đích sử dụng đất…

Bà Hoàng Thị Vân Anh. ảnh: Lê Anh Dũng

PV: Thưa bà, theo yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ vào đầu năm nay giao Bộ Tài nguyên và Môi trường nghiên cứu, tổng hợp các nội dung liên quan đến đề xuất sửa đổi Luật đất đai năm 2013, đến nay Tổng cục đã tổng hợp đề xuất sửa đổi bao gồm những nhóm nội dung nào?

Bà Hoàng Thị Vân Anh: Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc sửa đổi, bổ sung Luật Đất đai, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã tiến hành sơ kết 5 năm thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Khóa XI về tiếp tục đổi mới chính sách pháp luật đất đai trong thời kỳ đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, tạo nền tảng để đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại theo Kế hoạch của Ban Chấp hành Trung ương; tổ chức khảo sát, đánh giá 3 năm tổ chức thi hành Luật Đất đai tại các địa phương; xây dựng hồ sơ đề nghị xây dựng dự án sửa đổi, bổ sung Luật Đất đai để trình Chính phủ (hiện hồ sơ đang gửi Bộ Tư pháp thẩm định).

Dự kiến nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Đất đai tập trung vào các nhóm vấn đề chính sau đây:

(1) Các quy định liên quan đến quy hoạch sử dụng đất; chuyển mục đích sử dụng đất có rừng; giao đất, cho thuê đất theo hình thức đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất và hình thức chỉ định; người sử dụng đất;… để đảm bảo sự đồng bộ trong hệ thống pháp luật nói chung, sự đồng bộ, thống nhất giữa Luật Đất đai, Luật Quy hoạch, Luật Lâm nghiệp, Luật Đầu tư, Luật Đấu thầu, Luật Nhà ở…

(2) Các quy định liên quan đến việc chuyển dịch đất đai như thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng đất, tự thỏa thuận nhận chuyển nhượng, thuê quyền sử dụng đất, nhận góp vốn bằng quyền sử dụng đất nhằm tạo điều kiện thuận lợi để người dân, doanh nghiệp tiếp cận đất đai để tổ chức sản xuất, kinh doanh, phát triển kinh tế – xã hội.

(3) Các quy định liên quan đến chế độ quản lý, sử dụng đất nông nghiệp nhằm tạo điều kiện tích tụ, tập trung đất đai để sản xuất nông nghiệp theo mô hình tập trung, góp phần đẩy nhanh quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp.

(4) Các quy định liên quan đến tài chính đất đai, giá đất nhằm một mặt giải quyết những ách tắc trong tổ chức thực hiện, khắc phục tình trạng lợi dụng trục lợi, tham nhũng từ đất đai; mặt khác nhằm đảm quyền lợi cho người dân, hạn chế tình trạng khiếu nại, khiếu kiện về đất đai.

(5) Các quy định liên quan đến cơ chế giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất nhằm triệt để cải cách các thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai.

Một số các vấn đề liên quan nhiều đến xung đột, khiếu nại về đất đai hiện nay là chuyện bồi thường khi thu hồi đất, liên quan đến cơ chế định giá đất mà nhiều chuyên gia phân tích cho rằng chưa sát với giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất trên thị trường. Bà đánh giá cơ chế định giá đất hiện nay trong Luật đất đai 2013 của nước ta có những bất cập như thế nào trong chuyện tạo ra câu chuyên “2 giá đất” hiện nay?

Pháp luật đất đai hiện hành quy định: Giá đất theo Bảng giá đất và giá đất cụ thể đều do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định, quyết định. Việc quy định giá đất trong Bảng giá đất hay việc quyết định giá đất cụ thể đều phải đảm bảo nguyên tắc định giá đất quy định tại Điều 112 Luật Đất đai, đó là phải phù hợp với giá đất phổ biến trên thị trường của loại đất có cùng mục đích sử dụng đã chuyển nhượng, giá trúng đấu giá quyền sử dụng đất đối với những nơi có đấu giá quyền sử dụng đất hoặc thu nhập từ việc sử dụng đất.

Theo quy định tại Khoản 2 Điều 114 Luật Đất đai, giá đất trong bảng giá đất chủ yếu chỉ để áp dụng để tính thuế, phí, tính tiền bồi thường cho Nhà nước khi gây thiệt hại trong quản lý, sử dụng đất đai nhằm thuận tiện cho việc tổ chức thực hiện. Còn đối với trường hợp tính tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, theo quy định tại Khoản 4 Điều 114 Luật Đất đai thì phải áp dụng giá đất cụ thể do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định tại thời điểm thu hồi đất để xác định. Quy định này nhằm đảm bảo hơn quyền lợi hợp pháp của người có đất bị thu hồi.

Việc khiếu nại về giá đất bồi thường hiện nay chủ yếu là khâu tổ chức thực hiện xác định giá đất cụ thể chưa đảm bảo nguyên tắc thị trường theo quy định của Luật Đất đai.

Tuy nhiên, việc xác định giá đất cụ thể chưa phù hợp với thị trường cũng xuất phát từ những nguyên nhân khách quan và chủ quan. Nguyên nhân chủ quan đó là các địa phương lo ngại việc đẩy giá đất lên cao sẽ làm ảnh hưởng đến việc thu hút đầu tư của địa phương mình. Nguyên nhân khách quan đó là chúng ta chưa có được một cơ sở dữ liệu giá đất thị trường có đủ độ tin cậy; đội ngũ tư vấn tư vấn định giá còn non trẻ, trình độ chuyên môn còn hạn chế; bộ máy làm công tác định giá đất tại địa phương chưa thực sự được quan tâm củng cố tại nhiều địa phương.

Một dự án bỏ hoang ở khu đô thị Nhơn Trạch, huyện Nhơn Trạch (Đồng Nai).  Ảnh: Quang Lê

Thưa bà, trong trường hợp cơ chế định giá đất hiện nay theo Luật Đất đai 2013 có bất cập cần thay đổi, có thể đề xuất thay dổi theo hướng nào?

Quy định về giá đất, tài chính đất đai tại Luật Đất đai năm 2013 và các văn bản hướng dẫn thi hành đã được thể chế phù hợp với cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước nhằm phát huy nguồn lực đất đai cho phát triển kinh tế – xã hội. Giá đất là một trong những nội dung chúng tôi dự kiến nghiên cứu sửa đổi, bổ sung để nhằm một mặt giải quyết những ách tắc trong tổ chức thực hiện, khắc phục tình trạng lợi dụng trục lợi, tham nhũng từ đất đai như đã diễn ra trong thời gian vừa qua; mặt khác nhằm đảm quyền lợi cho người dân, hạn chế tình trạng khiếu nại, khiếu kiện về đất đai.

Liên quan đến vấn đề cưỡng chế thu hồi đất nông nghiệp – vốn đang gây ra nhiều phản ứng trái chiều của người dân – hướng sửa đổi sắp tới mà Bộ Tài nguyên và Môi trường dự kiến đề xuất như thế nào để đảm bảo tôn trọng quyền sử dụng đất như quyền tài sản thực sự của người dân?

Một trong những điểm đổi mới của Luật Đất đai năm 2013 đó là Nhà nước thu hẹp các trường hợp thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội so với quy định của Luật đất đai năm 2003. Theo đó, chỉ những dự án phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng theo quy định tại Điều 62 của Luật đất đai thì Nhà nước mới thu hồi đất để triển khai thực hiện. Các dự án sản xuất, kinh doanh còn lại thì nhà đầu tư phải tự thỏa thuận nhận chuyển nhượng, thuê quyền sử dụng đất, nhận góp vốn bằng quyền sử dụng đất của người sử dụng đất.

Luật đất đai năm 2013 cũng đã quy định rất cụ thể trình tự, thủ tục thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và việc cưỡng chế thực hiện quyết định kiểm đếm bắt buộc, cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất. Theo quy định của Luật đất đai thì trình tự, thủ tục thu hồi đất, cưỡng chế được thực hiện công khai, minh bạch và dân chủ; đảm bảo quyền tham gia của người có đất thu hồi, làm rõ trách nhiệm tiếp thu, giải trình ý kiến góp ý của nhân dân của Nhà nước. Nhà nước chỉ thực hiện cưỡng chế thực hiện thu hồi đất khi đã thực hiện đầy đủ các thủ tục theo quy định, đã vận động, thuyết phục nhưng người có đất thu hồi không chấp hành quyết định thu hồi đất.

Bên cạnh đó, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất theo quy định của Luật đất đai cũng đã được quy định theo hướng bảo đảm quyền lợi cho người có đất bị thu hồi.

Vấn đề đặt ra là làm thế nào để các chính sách này được tổ chức thực hiện đúng, đầy đủ trên thực tế, đảm bảo quyền lợi cho người dân.

Thưa bà, về chính sách hỗ trợ tích tụ, hoặc tập trung ruộng đất thúc đẩy phát triển nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn và gắn với tái cơ cấu nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới, hướng đề xuất sửa đổi sắp tới có những nội dung quan trọng nào đáng chú ý?

Trong thời gian qua, chính sách, pháp luật đất đai về cơ bản đã được hoàn thiện phù hợp hơn với cơ chế thị trường, đã tạo điều kiện cho người sử dụng đất tập trung, tích tụ đất đai theo quy mô lớn và yên tâm hơn trong việc đầu tư vào đất đai; thực tế đã có nhiều mô hình và phương thức thực hiện có hiệu quả, đóng góp tích cực cho việc phát triển sản xuất nông nghiệp của Việt Nam. Chính sách, pháp luật khuyến khích, hỗ trợ đã bước đầu thu hút được một số doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp và đã góp phần quan trọng trọng việc chuyển đổi cơ cấu sản xuất, nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp.

Để tạo điều kiện cho việc tích tụ, tập trung ruộng đất phục vụ cho phát triển nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn và gắn với tái cơ cấu nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới, việc sửa đổi, bổ sung Luật Đất đai sẽ tập trung hoàn thiện các quy định về hạn mức nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân; điều kiện nhận chuyển nhượng đất trồng lúa; các quy định để người sử dụng đất thực hiện các quyền một cách thuận lợi, tạo điều kiện để thị trường quyền sử dụng đất nói chung, thị trường quyền sử dụng đất nông nghiệp nói riêng phát triển.

Xin cảm ơn bà

Việc khiếu nại về giá đất bồi thường hiện nay chủ yếu là khâu tổ chức thực hiện xác định giá đất cụ thể chưa đảm bảo nguyên tắc thị trường theo quy định của Luật Đất đai.

Bà Hoàng Thị Vân Anh

Lam Giang (thực hiện)

Chủ đề:
Bạn đang xem danh mục: Bàn tròn, Tiêu điểmDanh mục
Tin cập nhật
  • Vinamilk nhập lô bò A2 thuần chủng đầu tiên từ New Zealand

    Theo thông tin từ Vinamilk, lô bò A2 thuần chủng đầu tiên của Việt Nam được nhập trực tiếp từ New Zealand bằng máy bay chuyên dụng của hãng hàng không Singapore Airlines. Đây chính là bước đi tiên phong của công ty cổ phần sữa Việt Nam Vinamilk trong việc mở rộng và đa […]

  • Vườn Thủy Sinh Satoyama Nhật Bản – Tập 1

    Nếu bạn tìm kiếm một vùng đất nông nghiệp yên bình, nơi con người và thiên nhiên hòa hợp với nhau, bầu không khí trong lành và nguồn nước mát lạnh thì Satoyama chính là câu trả lời. “Sato” nghĩa là vùng đất có thể trồng trọt, sinh sôi còn “yama” nghĩa là núi hay […]

  • Giá trứng gà, vịt tăng kỷ lục

    Giá trứng gà, vịt tăng liên tục trong 2 tháng gần đây và đang đứng ở mức kỷ lục khi giá bán lẻ vượt ngưỡng 26.000 đồng/chục (trứng gà), 33.000 đồng/chục (trứng vịt). Ông Trương Chí Thiện, Giám đốc Công ty CP Thực phẩm Vĩnh Thành Đạt, cho biết vừa được Sở Tài chính TP […]

Sự kiện
Tam nông
  • Quảng Trị: Kết quả bước đầu mô hình trồng rừng thâm canh cây keo lai

    Tỉnh Quảng Trị có diện tích rừng trồng cây keo các loại gần 80.000 ha, trong đó chủ lực là cây keo lai. Người dân trong tỉnh có xu thế trồng rừng gỗ nhỏ, bán nguyên liệu cho các nhà máy băm dăm, hiệu quả kinh tế mang lại đang còn thấp. Theo nắm bắt […]

  • Cần thận trọng khi mở rộng diện tích cây mắc ca

    Mắc ca là cây được đánh giá có giá trị kinh tế cao với sản lượng trung bình 4 tấn/ha. Hạt mắc ca cũng được đánh giá là có nhiều chất dinh dưỡng và xếp trong top đầu những hạt khô hiện nay. Tuy nhiên, giá trị kinh tế mà loại cây này mang lại […]

  • Được ưu tiên vẫn khó vay vốn

    Các doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sạch dù thuộc đối tượng được ưu tiên vay vốn ngân hàng nhưng vẫn đang gặp không ít rào cản Hơn 1 năm trước, ngành ngân hàng (NH) cam kết dành ra khoảng 100.000 tỉ đồng cho vay ưu đãi trong lĩnh […]