08:09 - 26/02/2021

Phát triển thị trường, tăng tốc xuất khẩu

Năm 2021, xuất khẩu các ngành hàng gạo, cao su, lâm sản, điều sẽ rất sáng sủa. Toàn ngành Nông nghiệp sẽ vượt qua khó khăn trở ngại do dịch bệnh Covid-19 trên thế giới để phát triển thị trường, tăng tốc xuất khẩu, đưa tổng kim ngạch lên 44 tỷ USD.

Ông Nguyễn Quốc Toản – Cục trưởng Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản.

Để tìm hiểu về vấn đề này, Tạp chí Nông thôn mới có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Quốc Toản – Cục trưởng Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản.

Nhân dịp đầu Xuân, năm mới, xin Cục trưởng cho biết một số dự báo triển vọng thị trường đối với các mặt hàng nông sản chính trong năm 2021?

Do ảnh hưởng của Dịch Covd – 19 trên thế giới làm đứt gãy chuỗi cung ứng, nên kim ngạch xuất khẩu nhóm các mặt hàng nông sản chính trong năm 2020 chỉ đạt 18,5 tỷ USD, giảm 0,8% so với năm 2019. Trong đó, xuất khẩu gạo sáng sủa nhất, tuy giảm 3,5% về khối lượng nhưng tăng 9,3% về giá trị so với năm 2019. Dự báo trong nửa đầu năm 2021, xuất khẩu gạo sẽ vẫn sáng sủa do nhu cầu tăng, nguồn cung không dồi dào. Gạo Việt Nam đang được hưởng lợi lớn từ Hiệp định EVFTA, EU cam kết dành cho Việt Nam hạn ngạch 80.000 tấn gạo/năm. Mặt khác, gạo Việt còn được hưởng lợi từ Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á – Âu cũng đã bắt đầu có hiệu lực.

Mới đây, Hội đồng Ủy ban Kinh tế Á – Âu (EEC) đã ban hành Quyết định số 110 về phân bổ hạn ngạch nhập khẩu gạo Việt Nam cho từng nước thành viên thuộc Liên minh Á – Âu trong năm 2021. Tuy vậy, xuất khẩu gạo nói riêng, lương thực nói chung sẽ gặp phải chút khó khăn về hàng rào kỹ thuật tại EU. Vào tháng 1.2021, Liên minh châu Âu đưa ra một bộ quy tắc mới theo quy định (EU) số 2018/848, không chỉ áp dụng đối với nông dân trong EU mà cũng sẽ áp dụng cho các nông dân ngoài EU xuất khẩu sản phẩm hữu cơ của họ sang thị trường EU. Quy định mới không chỉ kiểm soát việc sử dụng thuốc trừ sâu trong các sản phẩm, mà còn liên quan đến quản lý đất và sản xuất thực phẩm.
Cao su cũng là một trong số ít mặt hàng nông sản đạt được tăng trưởng dương cả về lượng và giá trị trong năm 2020 vừa qua. Dự báo, nhu cầu đối với cao su trong thời gian tới sẽ ngày càng tăng do dự báo nền kinh tế Trung Quốc – nước tiêu thụ cao su hàng đầu thế giới – sẽ tiếp tục cải thiện, nhất là vào năm 2021, từ đó đẩy nhu cầu cao su thiên nhiên tăng theo. Trong khi nguồn cung có thể bị gián đoạn do yếu tố thời tiết.

Đối với mặt hàng cà phê, xuất khẩu năm 2020 đạt 1,51 triệu tấn và 2,66 tỷ USD, giảm 8,8% về khối lượng và giảm 7,2% về giá trị so với năm 2019. Hiện tại, tồn kho cà phê tại các kho cảng trên thế giới đã giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều năm qua là tín hiệu lạc quan cho thấy thị trường xuất khẩu cà phê sẽ cải thiện trong năm 2021. Các thị trường nhập khẩu cà phê lớn của Việt Nam đều gặp thiệt hại lớn vì dịch Covid-19 và tiếp tục thực hiện giãn cách xã hội ở mức cao, nên người dân ở các nước đó sẽ tăng cường nhu cầu tiêu thụ cà phê tại nhà. Cùng với thông tin thử nghiệm vaccine, sẽ thúc đẩy lượng xuất khẩu tăng lên.

Xuất khẩu tiêu năm 2020 tăng 1,2% về khối lượng nhưng lại giảm 6,8% về giá trị so với năm 2019. Với kim ngạch chỉ được 666 triệu USD, giá trị xuất khẩu tiêu đã rơi xuống đáy thấp nhất 10 năm qua. Hiện dịch Covid-19 đang khiến mọi hoạt động kinh tế, lễ hội của các nước trên thế giới trong cuối năm 2020 bị tê liệt và khả năng vẫn kéo dài sang đầu năm 2021. Dự báo xuất khẩu tiêu của Việt Nam trong ngắn hạn sẽ trầm lắng khi thiếu các yếu tố hỗ trợ.

Xuất khẩu điều năm 2020 đạt 511 nghìn tấn và 3,2 tỷ USD, tăng 12,1% về khối lượng nhưng giảm 3% về giá trị so với năm 2019. Dự báo triển vọng xuất khẩu điều nhân của Việt Nam trong thời gian tới sẽ khả quan hơn nhờ các Hiệp định thương mại tự do. Cùng với Hiệp định EVFTA đi vào thực thi, Biên bản ghi nhớ kết thúc đàm phán Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – Vương quốc Anh (UKVFTA) được ký kết, mở ra cơ hội xuất khẩu cho nhiều sản phẩm chủ lực của Việt Nam, trong đó có mặt hàng hạt điều. Đặc biệt, ưu đãi về thuế quan với hơn 99% dòng thuế xuất khẩu sang Anh được xóa bỏ trong vòng 6 năm kể từ khi UKVFTA đi vào thực thi và thuận lợi thương mại sẽ tạo điều kiện cho mặt hàng hạt điều của Việt Nam.

Nhiều mặt hàng hoa quả có như chôm chôm, chuối, xoài, vải, nhãn,…đã xuất khẩu sang các thị trường Mỹ, Úc, Nhật, Hàn Quốc. Ảnh: P.V

Còn đối với thị trường xuất khẩu thủy sản năm nay sẽ thế nào, thưa ông?

Cũng như nhiều mặt hàng nông sản khác, đại dịch Covid-19 đã tác động khá mạnh tới mặt hàng thủy sản của nước ta do dịch bùng phát mạnh và diễn biến phức tạp trên toàn cầu đã khiến cho tiêu thụ thủy sản giảm, xu hướng tiêu dùng thay đổi, đơn đặt hàng giảm từ 35% đến 50%. Do ảnh hưởng của dịch Covid-19, xuất khẩu thủy hải sản các loại của Việt Nam giảm liên tục trong hai quý đầu năm nay. Tuy nhiên, bước sang quý III, do xuất khẩu thủy sản bắt đầu hồi phục với mức tăng trong tháng 9.2020 đạt trên 12% so với cùng kỳ năm ngoái, thị trường cá tra và tôm xuất khẩu và trong nước có dấu hiệu hồi phục. Kim ngạch xuất khẩu thủy sản cả năm 2020 đạt gần 8,4 tỷ USD, giảm 1,8% so với năm 2019. Về cơ cấu thị trường sẽ có sự thay đổi lớn do tác động từ các rào cản thương mại và phi thương mại cũng như các FTA song phương và đa phương.

Dự báo trong năm 2021, nhu cầu nhập khẩu thủy sản của Nhật Bản sẽ không tăng về lượng trong thời gian tới. Hiện Việt Nam đang là nhà cung cấp tôm lớn nhất cho Nhật Bản và có nhiều lợi thế từ FTA song phương với Nhật Bản đối với mặt hàng tôm. Tuy nhiên, xuất khẩu của Việt Nam tới Nhật Bản trong những tháng năm 2021 sẽ phải cạnh tranh mạnh với tôm của Ấn Độ đang có mức giá thấp hơn hẳn do chi phí sản xuất tôm ở Ấn Độ thấp hơn. Dự báo, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam tới Mỹ trong thời gian tới sẽ tăng mạnh do nhu cầu tiêu dùng và nhập khẩu thủy sản của Mỹ tăng và hai sản phẩm chủ lực của Việt Nam là cá tra và tôm có mức giá phù hợp với đa số người tiêu dùng. Dự báo xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang Trung Quốc trong nửa đầu năm 2021 chỉ tăng trưởng nhẹ so với cùng kỳ năm 2020. Phía Trung Quốc siết chặt kiểm soát hàng thủy sản nhập khẩu về chất lượng, kiểm dịch và thủ tục sẽ khiến cho hoạt động xuất khẩu thủy sản sang Trung Quốc những tháng năm 2021 có thể bị chậm ở một số thời điểm. Các doanh nghiệp cần chủ động nắm bắt rõ các quy định, thủ tục để giảm thiểu rủi ro.

Trong quý I/2021, các doanh nghiệp cần đẩy mạnh xuất khẩu mặt hàng tôm ở dạng đông lạnh tới những thị trường lớn có nhu cầu cao như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, EU và Nga. Cần đặc biệt lưu ý các thủ tục để được hưởng ưu đãi thuế từ các FTA để tăng tính cạnh tranh về giá đối với những sản phẩm tôm của những đối thủ cạnh tranh như Ấn Độ, Thái Lan và Inđônêsia. Ở thị trường Trung Quốc, mặt hàng tôm hùm sống và tôm khô đang có nhu cầu lớn nên các doanh nghiệp cần lưu ý đặc biệt đảm bảo chất lượng sản phẩm để đáp ứng nhu cầu của thị trường Trung Quốc ở hai mặt hàng này. Đối với mặt hàng cá ngừ, tình hình xuất khẩu mặt hàng này trong quý I/2021 sẽ có nhiều cơ hội tăng trưởng hơn khi nguồn cung dần trở lại ổn định. Các doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý tới nhu cầu nhập khẩu mặt hàng này ở thị trường Ai Cập và Ixraen.

Năm 2020 vừa qua, lâm sản nổi lên thành điểm sáng về xuất khẩu, nhận định của ông về triển vọng năm 2021 sẽ thế nào?

Trong bức tranh xuất khẩu nông lâm thủy sản năm 2020, nổi lên gam màu rực rỡ nhất, chính là những sắc màu được vẽ lên bởi ngành lâm sản. Giá trị xuất khẩu lâm sản năm vừa qua đạt dạt 13,2 tỷ USD, tăng 16,4% so với năm trước. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu gỗ và các sản phẩm năm 2020 đạt 12,32 tỷ USD, tăng 15,7% so với năm 2019. Với dự báo về kinh tế chung của thế giới và Việt Nam năm 2021 sẽ hồi phục và đạt được mức tăng trưởng tốt, đặc biệt khi vaccine Covid được đưa vào sử dụng trên diện rộng. Ngành gỗ được kỳ vọng đạt mức tăng trưởng tốt nếu tiếp tục phát huy sự sáng tạo, đổi mới, đồng thời thực thi nghiêm các quy định về nguồn gốc gỗ nguyên liệu, tránh các gian dối về xuất xứ hàng hóa, giảm các rủi ro về phòng vệ thương mại của các nước nhập khẩu. Ngành gỗ cần bảo vệ, phát triển các vùng nguyên liệu trong nước, quy hoạch và phát triển ngành công nghiệp chế biến gỗ và lâm sản ngoài gỗ theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, phát triển bền vững. Dự báo, giá trị xuất khẩu đồ gỗ năm 2021 sẽ vẫn tăng trưởng 15-17% để hướng tới mốc 15 tỷ USD.

Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, EU và Nga là những thị trường có nhu cầu cao về mặt hàng tôm ở dạng đông lạnh. Ảnh: Tư liệu.

Xin ông cho biết, công tác xúc tiến thương mại, mở cửa thị trường năm vừa qua như thế nào?

Ngay từ đầu năm, Bộ NN&PTNT, Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản đã triển khai kịp thời các đoàn công tác xúc tiến thương mại tại các thị trường xuất khẩu trọng điểm, thị trường tiềm năng nhằm kết nối giao thương và thúc đẩy thương mại. Chúng tôi đã tập trung vào các cửa khẩu có biên giới với Trung Quốc là Móng Cái, Lạng Sơn, Lào Cai để nắm bắt tình hình, khó khăn vướng mắc trong việc lưu thông hàng hóa nông sản tại các cửa khẩu và tổng hợp báo cáo, tham mưu lãnh đạo Bộ. Đồng thời, tham mưu xử lý các khó khăn vướng mắc trong xuất khẩu sản phẩm trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản sang các thị trường. Chúng tôi đã hỗ trợ các doanh nghiệp đợt xuất khẩu sữa sang thị trường Trung Quốc theo Nghị định thư, hoàn thiện hồ sơ để mở rộng diện doanh nghiệp được xuất khẩu sữa vào thị trường này; phối hợp với Cục Thú y và các đơn vị liên quan thúc đẩy mặt hàng tổ yến được chính thức xuất khẩu vào thị trường Trung Quốc. Đã phối hợp với các các tỉnh rà soát, lập danh sách thông tin doanh nghiệp chế biến rau quả, nông sản đông lạnh, thức ăn chăn nuôi để cung cấp thông tin theo yêu cầu của Tổng cục Hải quan Trung Quốc nhằm đảm bảo an toàn chất lượng sản phẩm nông sản xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc.

Đối với xuất khẩu thủy sản, chúng tôi đã thông tin và hướng dẫn các Hiệp hội, doanh nghiệp về các cảnh báo trong xuất khẩu thủy hải sản vào các thị trường như Ả rập Xê út, Đài Loan. Với thị trường Hoa Kỳ, chúng tôi thường xuyên trao đổi thông tin với các doanh nghiệp nhập khẩu nông sản từ Hoa Kỳ nhằm tìm hiểu khó khăn, trở ngại trong việc nhập khẩu nông sản và kiến nghị biện pháp tháo gỡ, thúc đẩy cân bằng cán cân thương mại; phối hợp với Bộ Công Thương tháo gỡ các khó khăn, điều tra chống bán phá giá đối với gỗ ván dán của Việt Nam. Với thị trường Hàn Quốc, chuẩn bị các biện pháp tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp Việt Nam đang bị áp thuế chống bán phá giá tạm thời (bình quân 10%) đối với ván dán xuất khẩu vào thị trường Hàn Quốc.

Năm vừa qua, Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản đã phối hợp với các đơn vị thuộc mạng lưới SPS Việt Nam tiếp nhận và xử lý thông báo về các dự thảo quy định mới, các thay đổi về chính sách và tiêu chuẩn liên quan đến SPS của các quốc gia thành viên WTO. Đã tiếp nhận và xử lý gần 100 thông báo của EU về việc thay đổi các quy định, quy chuẩn, điều luật liên quan đến các vấn đề SPS; hơn 40 cảnh báo về sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam vi phạm các quy định về an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật; hơn 600 thông báo về các dự thảo quy định mới, các thay đổi về chính sách và tiêu chuẩn liên quan đến SPS của các quốc gia thành viên WTO.

Nhìn lại công tác xúc tiến thương mại, mở cửa thị trường, ông thấy nhiệm vụ này còn những hạn chế, vướng mắc nào?

Các hoạt động xúc tiến thương mại còn hạn chế về nội dung, quy mô nhỏ và số lượng doanh nghiệp tham gia chưa nhiều. Xúc tiến thương mại trong nước chủ yếu tập trung vào các hoạt động hội chợ, triển lãm, phiên chợ, tuần hàng. Việc tham mưu, đề xuất cho lãnh đạo Bộ các giải pháp tháo gỡ khó khăn của các ngành hàng còn bị động do diễn biến chung tình hình quốc tế, tình hình thị trường luôn biến động, nhất là trong mùa vụ sản xuất, trong khi hệ thống thu thập và cập nhật dữ liệu thông tin về chế biến các ngành hàng còn nhiều khó khăn, chưa đầy đủ và chưa hình thành ổn định. Vẫn còn bị động và chưa kịp thời trong công tác phối hợp với địa phương, hiệp hội, doanh nghiệp tham mưu, đề xuất các giải pháp tháo gỡ khó khăn và các hoạt động xúc tiến thương mại thúc đẩy tiêu thụ nông sản tại các thị trường trong giai đoạn hậu dịch Covid – 19.

Xin ông cho biết các giải pháp tăng hiệu quả phát triển thị trường nông sản trong năm 2021?

Năm mới, chúng tôi sẽ tiếp tục tổ chức phổ biến, tuyên truyền các quy định của thị trường xuất khẩu; nhu cầu của thị trường xuất khẩu, tập trung thị trường Trung Quốc, EU, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc. Tổ chức các hoạt động kết nối xuất khẩu, hỗ trợ giao thương tại các tỉnh biên giới trong nước nhằm đẩy mạnh xuất khẩu hàng nông lâm thủy sản sang thị trường Trung Quốc. Tiếp tục đàm phán, tháo gỡ khó khăn, rào cản thương mại, mở cửa thị trường cho nông sản Việt Nam xuất khẩu chính ngạch tại các thị trường (hoa quả, thủy sản, sản phẩm chăn nuôi…). Chủ động nắm bắt thông tin, tình hình nhằm tổ chức hiệu quả các hoạt động xúc tiến, quảng bá, kết nối giao thương duy trì và mở rộng xuất khẩu tại thị trường quốc tế ngay khi tình hình dịch bệnh được kiểm soát trên thế giới. Kịp thời cập nhật và phổ biến quy định nhập khẩu, quy định về kiểm dịch động thực vật, kiểm soát chất lượng, an toàn thực phẩm của thị trường xuất khẩu tới các địa phương, doanh nghiệp. Cập nhật, cung cấp thông tin về nhu cầu thị trường trong nước đối với một số mặt hàng nông sản chủ yếu, đặc biệt là một số mặt hàng hiện nay có tỷ trọng xuất khẩu lớn nhằm điều chỉnh cơ cấu tiêu thụ phù hợp với tình hình sụt giảm xuất khẩu do dịch bệnh Covid trong năm 2021.

Đồng thời, chúng tôi sẽ xây dựng và nâng cấp cơ sở dữ liệu, hệ thống đầu mối cung cấp thông tin thị trường tại địa phương và truyền thông về thị trường nông sản. Năm 2020, mặc dù gặp khó khăn rất lớn, có những thời điểm vận chuyển lưu thông hàng hóa đến nhiều thị trường gần như “đóng băng”, nhưng tổng giá trị xuất khẩu nông lâm thủy sản vẫn đạt 41,25 tỷ USD, tăng 2,6% so với năm 2019. Năm nay, toàn ngành nông lâm ngư nghiệp sẽ vượt qua khó khăn trở ngại do dịch bệnh Covid trên thế giới để phát triển thị trường, tăng tốc xuất khẩu, đưa tổng kim ngạch lên 44 tỷ USD trong năm 2021.

Trân trọng cảm ơn ông!

Tháng 1.2021, Liên minh châu Âu đưa ra một bộ quy tắc mới theo quy định (EU) số 2018/848, không chỉ áp dụng đối với nông dân trong EU mà cũng sẽ áp dụng cho các nông dân ngoài EU xuất khẩu sản phẩm hữu cơ của họ sang thị trường EU. Quy định mới không chỉ kiểm soát việc sử dụng thuốc trừ sâu trong các sản phẩm, mà còn liên quan đến quản lý đất và sản xuất thực phẩm.

“Chúng tôi thường xuyên trao đổi thông tin với các doanh nghiệp nhập khẩu nông sản từ Hoa Kỳ nhằm tìm hiểu khó khăn, trở ngại trong việc nhập khẩu nông sản và kiến nghị biện pháp tháo gỡ, thúc đẩy cân bằng cán cân thương mại; phối hợp với Bộ Công Thương tháo gỡ các khó khăn, điều tra chống bán phá giá đối với gỗ ván dán của Việt Nam” ông Nguyễn Quốc Toản.

Chu Khôi thực hiện

Chủ đề:
Bạn đang xem danh mục: Bàn tròn
Tin cập nhật
Sự kiện
Tam nông
  • Nuôi lợn rừng lai thu lợi nhuận cao

    Những năm gần đây, tại tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu đã xuất hiện nhiều mô hình chăn nuôi hiệu quả phù hợp với điều kiện nhiều hộ nông dân. Trong đó mô hình kinh tế trang trại chăn nuôi heo (lợn) rừng lai đang được nhân rộng, góp phần xóa nghèo và làm giàu […]

  • Hàng chục hecta chuối bị bệnh vàng lá, nông dân ngậm ngùi chặt bỏ

    Nhiều nông hộ trồng chuối ở Lào Cai đang điêu đứng vì buộc phải chặt bỏ cả vườn chuối do bị nhiễm bệnh vàng lá Panama. Vay hơn 100 triệu để trồng chuối, sắp cho thu hoạch thì cả vườn bỗng dưng đổ bệnh không thể cứu vãn. Chẳng còn cách nào khác, anh Thào […]

  • Nghề làm muối ở Bến Tre “bỏ thì thương, vương thì tội”

    Bến Tre là một trong số ít địa phương của cả nước duy trì được nhiều diện tích muối thương phẩm. Đây là nghề sản xuất truyền thống rất vất vả nhưng hiệu quả kinh tế không cao do giá muối bấp bênh. Hướng đi nào cho hạt muối Bến Tre, đây là vấn đề […]