22:46 - 18/08/2019

Nông nghiệp sạch và thói quen của nông dân

Nhiều người cho rằng, khi các doanh nghiệp công nghệ, các nhà đầu tư quan tâm và triển khai dự án, chương trình đầu tư ứng dụng công nghệ cao, dữ liệu thông minh vào nông nghiệp, là cơ hội định hình một nền nông nghiệp sạch đã bắt đầu. Thực sự có dễ như vậy?

Đúng là công nghệ đã và đang từng bước thay đổi hiện tại và tương lai, nhưng trong câu chuyện hình thành một nền sản xuất sạch, cần phải làm nhiều hơn thế. Một trong số việc phải làm là thiết lập thói quen tốt cho người canh tác. Thói quen tốt của người nông dân khi tham gia vào các quy trình thay đổi đó, là một trong những yếu tố “nền tảng” để kinh tế quốc dân nhìn thấy được một nền nông nghiệp sạch.

Trong thực tế đã có những dẫn chứng cụ thể cho thấy, nếu chỉ triển khai các ứng dụng quản lý nông nghiệp, quy trình chăm bón, sản xuất tự động hóa, mà không tính đến bài toán cụ thể về đầu ra, đầu vào của “bó rau con gà” thì kết quả đầu tư nông nghiệp sạch sớm muộn gì cũng thất bại!

Trồng rau thủy canh ở Đà Lạt. Ảnh minh họa.

Trực tiếp cày cấy, mới thấy con đường

Một cán bộ quản lý thuộc tập đoàn FPT chia sẻ, ở thời điểm bùng nổ tư duy “nông nghiệp sạch”, ông Trương Gia Bình – Chủ tịch Tập đoàn này rất hào hứng xây dựng trang trại rau với các tiêu chí “chuẩn xanh sạch”. Quá trình chăm sóc tốt, đã khiến trang trại đầy ắp thành phẩm thu hoạch. Đến lúc đó, người khởi xuất mới lúng túng vì giá thành đầu tư vượt xa giá thị trường. Rau quả đem biếu thì được, chứ bán chẳng ai mua. Cứ áp dụng như thế vào sản xuất đại trà, rõ ràng càng làm chỉ càng lỗ.

Câu chuyện này cho thấy, không thể cứ nhìn hiệu quả ứng dụng khoa học mà khẳng định việc đầu tư công nghệ vào nông nghiệp đem lại sản lượng cao là đúng. Đây là lý do không ít trang trại trồng nấm, trại gà cao sản, rồi vườn chuối, đồi thơm (dứa) giống tốt… đã được triển khai với tinh thần cải cách nông nghiệp, đưa công nghệ cao vào nuôi trồng… để rồi chủ đầu tư khốn đốn, bán đổ, bán tháo và phải khép lại dự án.
Xem ra, phải biết tính toán từ đầu vào, dùng nguyên liệu, thức ăn đơn giản, truyền thống, đến thu hoạch có đầu ra, bán được cho ai, mức giá nào hợp lý, mới là giải pháp vẹn toàn. Đã vậy, trong nhóm hoạch định cần phải có người trực tiếp tham gia vào nông vụ cày cấy của người nông dân, mới tính ra được hiệu quả để đầu tư.

Tập những thói quen tốt, dù nhỏ

Trong chuyến đi khảo sát vùng Lâm Đồng tháng 7/2019 vừa qua của Tổ chức Tư vấn Nông nghiệp Hàn Quốc tại Việt Nam mà chúng tôi được tham gia, các chuyên gia nhận thấy hầu hết các trang trại nông nghiệp sạch đang triển khai ở khu vực Đà Lạt đều lấy các tiêu chuẩn VietGap, GlobalGap làm chuẩn. Các trang trại đều đánh giá tiêu chuẩn chất lượng nông sản của mình cao hơn các trang trại VietGap thông thường.
“Tuy nhiên, bản chất câu chuyện nông nghiệp của Nhật Bản chỉ đơn giản là giám sát tốt quy trình trồng trọt chăn nuôi mà thôi, trong đó người nông dân cần bỏ đi thói quen tùy ý của mình để tuân thủ quy định: Phải tập ghi nhật ký, đánh giá kết quả nông vụ qua số liệu thống kê”. Một chuyên gia trong tổ chức trên nêu nhận xét.

Có thể nói, góc nhìn này thẳng thắn đặt ra vấn đề cốt lõi đối với sản xuất nông nghiệp tại nông thôn Việt Nam lâu nay, khi người nông dân có thói quen sản xuất nông nghiệp khá giản tiện, nhiều khi đến mức tùy tiện và thiếu tập quán quan sát rút kinh nghiệm rồi ghi chép lại. Đối với một thửa ruộng, cần cân đối bao nhiêu nước, phân, ở thời điểm nào thực hiện tác vụ nào, người nông dân ta vốn không có thói quen lưu trữ ghi nhớ lại chi tiết chính xác. Đó là lý do khiến họ không nắm thật rõ khi cần đối chiếu lại kết quả trồng trọt của mình. Họ chỉ “áng chừng” ngần ấy tuần lễ là làm cỏ, bơm thuốc… ngần ấy ngày là thu hoạch xong, chứ không ghi đích xác thời đoạn làm một công việc đồng áng. Hậu quả là khi xảy ra một sự cố, người nông dân không thể nhắc lại chính xác căn nguyên và thời điểm xảy ra, dẫn đến không chủ động kinh nghiệm phòng chống sát sao với vụ mùa tiếp.

“Chỉ cần người nông dân biết ghi nhật ký nông vụ chính xác, tuân thủ đúng những mốc thời điểm chăm sóc, thu hoạch một cách khoa học, kết quả gieo trồng đã khác biệt hẳn và đây là nền tảng để định vụ những dạng trồng cây nông nghiệp hữu cơ hay GlobalGAP này nọ”. Anh Đinh Hữu Thành, một thành viên ứng dụng nông nghiệp xanh TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh.

Nông nghiệp sạch: Hợp tác hài hòa

Từ thực tiễn ghi nhận nêu trên, có thể thấy, ứng dụng phát triển nông nghiệp sạch chỉ có hiệu quả khi tổ chức đầu tư dựa chính xác vào thao tác đồng ruộng của người nông dân, kết hợp tốt giữa những tính toán nông vụ truyền thống, đặt ra bài toán cụ thể về đầu vào đầu ra sản phẩm, và hình thành các tập quán tốt trong canh tác, như ghi nhật ký sản xuất và áp dụng các tiêu chuẩn quản lý khoa học… Một khi khâu phối hợp này diễn ra toàn vẹn, kết quả canh tác nông nghiệp sẽ bảo đảm năng suất cao hơn, chất lượng tốt hơn trong khi các chỉ số đầu tư, hao hụt giảm hẳn.

Những tiêu chuẩn quản lý khoa học về năng suất, sản lượng, khối lượng sản phẩm nông nghiệp mà người Nhật Bản, người Hàn Quốc… đúc kết, khi ứng dụng vào đồng ruộng Việt Nam, qua bàn tay canh tác của người nông dân Việt Nam, điều tiết qua thực tế sản xuất, mới bảo đảm đúng những quy trình sản xuất có kiểm soát và đó chính là diện mạo “nông nghiệp sạch” mà các đơn vị tổ chức đầu tư mong muốn.

Một khi tuân thủ những yêu cầu này, những người nông dân cũng không còn thói quen canh tác tùy tiện nữa. Từ đó họ hạn chế được bối cảnh đầu tư canh tác dàn trải và hậu quả dư thừa sau thu hoạch. Điều này cũng ít nhiều góp phần giảm thiểu vấn nạn khi mất mùa thì mất trắng còn được mùa thì phải cầu đến “giải cứu” và thua lỗ còn nặng nề.

Nguyên Đông
Chủ đề:
Bạn đang xem danh mục: Bàn tròn
Tin cập nhật
  • Cây di sản nghìn năm tuổi trong ngôi chùa bên dòng Bạch Đằng giang

    Cây Thị hơn 900 năm tuổi và cây Gạo hơn 400 năm tuổi gắn với lịch sử bên dòng sông Bạch Đằng vừa được công nhận là Cây Di sản Việt Nam. Vùng đất Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh vốn là nơi địa linh nhân kiệt gắn với chiến thắng Bạch Đằng năm 1288. Nơi […]

  • Vi khuẩn gây bệnh Whitmore tồn tại ở những đâu trong môi trường?

    Việt Nam từng là điểm nóng của dịch bệnh Whitmore thời kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và gần đây có dấu hiệu gia tăng trở lại. Whitmore (hay còn gọi là bệnh melioidosis) là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm do loài vi khuẩn Burkholderia pseudomallei gây nên. Whitmore từng được coi là […]

  • Xem xét nhập khẩu thịt lợn để bảo đảm cung-cầu trong nước

    Trước nguy cơ thiếu hụt nguồn cung thịt lợn trong nước, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ giao các bộ, ngành nhập khẩu thịt lợn từ nước ngoài để cân đối cung-cầu, nhất là trong dịp Lễ, Tết cuối năm. Chiều 18/11, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ chủ trì […]

Sự kiện
Tam nông
  • Xem xét nhập khẩu thịt lợn để bảo đảm cung-cầu trong nước

    Trước nguy cơ thiếu hụt nguồn cung thịt lợn trong nước, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ giao các bộ, ngành nhập khẩu thịt lợn từ nước ngoài để cân đối cung-cầu, nhất là trong dịp Lễ, Tết cuối năm. Chiều 18/11, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ chủ trì […]

  • Nỗ lực “giữ hồn” thổ cẩm Ê Đê

    Đăk Lăk là một trong những tỉnh có rất nhiều nghề truyền thống gắn bó lâu đời với bà con nông dân, đặc biệt là mỗi phụ nữ trong đồng bào dân tộc thiểu số như Ê Đê, M’nông… đều gắn chặt với nghề dệt thổ cẩm. Vì vậy, mặt hàng thổ cẩm truyền thống […]

  • Gỡ khó để chăn nuôi gắn với chế biến sâu và xuất khẩu

    Một trong những vấn đề đáng chú ý trong tuần qua chính là việc Bộ NN&PTNN tổ chức đánh giá kết quả chăn nuôi đến năm 2020 và xây dựng chiến lược phát triển chăn nuôi giai đoạn mới. Nhiều chuyên gia đầu ngành cho rằng Việt Nam cần phải gỡ khó cho chăn nuôi, […]