14:37 - 28/10/2019

Những người kể câu chuyện về thảo mộc Việt Nam

Hai người đàn ông, một già – một trẻ, một da trắng – một da vàng cứ lầm lũi, lầm lũi đến mọi góc rừng, mọi bản làng phía Bắc để đi tìm loài thảo mộc đặc trưng rồi say sưa nấu, ngửi, nếm… để cuối cùng đã tìm ra hương vị độc đáo được chưng cất từ đất mẹ Việt Nam.

Hoài Tiến Nguyễn lặn lội tìm tòi, thu mua nông sản cho đồng bào dân tộc miền núi phía Bắc. Ảnh do nhân vật cung cấp.

Tôi gặp Daniel Nguyễn Hoài Tiến tại Hà Nội vào một buổi chiều thu tháng 10. Tiến giản dị và trông có phần nghệ sỹ, khác hẳn suy nghĩ của tôi về anh chàng Việt Kiều tài hoa, thạc sỹ quản trị tài nguyên thiên nhiên tại Đại học California (Mỹ). Tiến được người dân ở những nơi anh đến gọi là “Người truyền lửa”- người giúp đồng bào dân tộc Dao đỏ ở Tả Phìn, Lào Cai, Điện Biên gìn giữ giống ngô bản địa.

“Tiến ơi, sao em chọn một việc khó khăn vậy, bây giờ người ta toàn trồng ngô biến đổi gen cho năng xuất cao”.

“Ngô không chỉ là ngô đâu chị, còn là bản sắc văn hóa, em muốn gìn giữ giống quý cho đồng bào, cho Việt Nam”. Tiến làm tôi trân quý vì lý tưởng đẹp đẽ ấy!

Gắn bó với nông dân

Nguyễn Hoài Tiến sinh năm 1988 tại quận Cam, California (Mỹ), nơi có rất đông người Việt sinh sống. Tiến không được dạy tiếng Việt cho đến khi vào Đại học California ở Sandiego. Tại đây, Tiến đã chọn học tiếng Việt. Sau tốt nghiệp, Tiến đến thành phố New Orleans ở tiểu bang Louisiana để lập nghiệp. Anh làm nhiều việc liên quan đến môi trường, tài nguyên thiên nhiên, nông nghiệp và phát triển kinh tế cộng đồng.

Tại Mỹ, anh giúp những người khó khăn sáng lập hợp tác xã nông nghiệp tên VEGGI, chuyên sản xuất rau sạch, làm đậu phụ, sữa đậu nành… cung cấp cho hàng chục chuỗi nhà hàng, siêu thị, khu chợ trời ở California.

Năm 2012, anh được mời về Việt Nam để tư vấn định hướng phát triển cho khu vực đồng bằng sông Cửu Long và vùng dân tộc thiểu số. Về sau, càng tiếp xúc nhiều với đồng bào dân tộc, Tiến càng yêu hơn, hiểu hơn về văn hóa của đồng bào. Tiến mong muốn giúp đồng bào giữ gìn văn hóa bản địa, không bị mai một bởi những xô bồ, hiện đại.

Nguyễn Hoài Tiến, Chị Chạn, Michael Rosen tìm về tận đầu nguồn sông Cái. Ảnh do nhân vật cung cấp

Tiến dành toàn bộ tiền tích cóp được của mình để đầu tư, hỗ trợ đồng bào dân tộc Dao tại Lào Cai, Điện Biên duy trì, gìn giữ 3 giống ngô bản địa: Pooc Cừ Lẩu, Pooc Cừ La, Pooc Cừ Đa. Tiến tìm tòi và làm việc với Học viện Nông nghiệp Việt Nam với mong muốn được Học viện giúp để sàng lọc, cải thiện và nhân giống ngô, sau đó anh mang giống lên cấp phát miễn phí để bà con trồng tại địa phương. Với kiến thức và kinh nghiệm của một người làm về sinh học, Tiến hiểu được vẻ đẹp nguồn cội – ngàn đời, sự bền vững âm thầm trong mỗi giống gen bản địa.

“Duy trì giá trị truyền thống văn hóa của người Việt Nam nhất là của đồng bào dân tộc thiểu số- là mong muốn cháy bỏng của em chị ạ”-Tiến chia sẻ.

Làm đẹp và làm giàu cho bản làng

Để bà con duy trì và gìn giữ giống ngô và nhiều nông sản khác – vốn quý của địa phương, Tiến nghĩ chỉ có cách là phải thu mua sản phẩm cho bà con với giá cao, thậm chí còn phải cao gấp 2, 3 lần thị trường. Đang nung nấu ý định, may mắn Tiến gặp ông Michael Rosen – nguyên là giáo sư tại Đại học New York (Mỹ) và từng là CEO cho hai Công ty nước ngoài chuyên thu mua nông sản tại Việt Nam.

Michael, sinh năm 1956 còn là nhà văn, ông yêu văn hóa, yêu con người Việt Nam. Sách của ông được xuất bản tại Mỹ và ông cũng đang viết một cuốn tiểu thuyết về Việt Nam. Michael ăn được mắm tôm, nước mắm, trứng vịt lộn, sử dụng thuần thục đũa và ăn được cả… tiết canh. Trên chiếc xe đạp cũ, ông hối hả, tất bật như bất cứ chàng trai 30 đang yêu nào đến mọi hang cùng ngõ hẻm, từ khách sạn Metropole, Hilton để tìm cách tiếp cận thị trường đến xóm nghèo Gia Lâm (Hà Nội). Nói như thế để thấy, chất Việt Nam đã ngấm vào ông mạnh mẽ đến nhường nào.

Michael Rosen yêu văn hóa, gắn bó với Việt Nam. Ảnh do nhân vật cung cấp.

Một lần cùng Tiến lên Tả Phìn (Lào Cai), lên nơi bắt đầu ngọn nguồn của dòng Sông Cái, được ngủ nhà sàn, uống rượu ngô, cắt rừng tìm đường lên bản, Micheal rưng rưng vì vẻ đẹp của núi rừng Việt Nam, của hương thảo mộc, của mắc khén, của các cô gái Dao hay của rượu ngô mèn mén, Michael cũng chẳng biết nữa. Bởi ông đã “say” nơi này mất rồi.

Về Hà Nội, hai người quyết tâm dồn toàn bộ vốn liếng để thu mua, chế biến thảo quả với giống ngô quý của người Dao. Làm sao phải hòa trộn hương mật ong rừng, thông rừng, mắc khén, thảo quả với vị gừng cay cay, vị quế ngọt ngào, vị lâng lâng của ngô hạt đỏ lên men, vị hoang dã của rừng già với vị quyến rũ, say mê của phù sa sông Cái. Tất cả phải được hòa làm “một”- làm nên một thứ hương thảo quả tinh tế lần đầu tiên của Việt Nam.

Những nguyên liệu đều được bà con dân tộc cẩn trọng thu hái, chế biến bằng tay. Bởi cả Tiến Nguyễn và Michael đều mong muốn mang tới những hương vị tươi mới, chân thực như văn hóa đồng bào Dao, HMông, Tày, Nùng… như vẻ đẹp hoang dã của rừng già, như sự quyến rũ chết người từ sương chiều bảng lảng trên triền núi.

Hiện tại, Tiến Nguyễn đang giúp bà con tại Si Ma Cai, Tả Phìn trồng và giữ gìn giống ngô bản địa, đồng thời thu mua toàn bộ 50ha ngô giống bản địa; tại Điện Biên là 10ha, sắp tới theo kế hoạch của Tiến là 20ha tại Tây Nguyên. Mong muốn của anh là phát triển sinh kế bền vững cho người dân tộc thiểu số Việt Nam.

“Trước mắt nguồn gen quý được bảo tồn vào chung nguồn giống quốc gia chị ạ”.  Nhìn vào mắt Tiến, tôi biết nguyện vọng của anh không chỉ là như thế.

Trái lành

Giờ đây, sau gần 7 năm sống ở Việt Nam, Daniel Hoài Tiến Nguyễn và Michael Rosen đã trở thành người Việt Nam thực thụ với vốn hiểu biết sâu sắc về văn hóa Việt Nam. Bằng kinh nghiệm của mình, Tiến hướng dẫn bà con dân tộc cách chăn nuôi, trồng trọt để tăng năng suất, sản lượng, nâng cao đời sống. Anh cũng chuyển giao cho bà con kỹ thuật làm malt (hỗn hợp dung dịch được tạo ra sau khi cho các loại hạt ngũ cốc ươm mầm) và thu mua đến công đoạn cuối cùng. Ngoài ra, Tiến cũng bao tiêu nhiều giống nông sản bản địa khác cho bà con dân tộc: HMông, Dao, Thái, Tày, Nùng, đồng thời thành lập các hợp tác xã nông nghiệp.

Giống ngô bản địa mà Nguyễn Hoài Tiến sưu tầm và bảo tồn. (Ảnh do nhân vật cung cấp)

Hai người, một già – một trẻ, một da trắng – một da vàng cứ lầm lũi, lầm lũi đến mọi góc rừng, mọi bản làng phía Bắc để đi tìm loài thảo mộc đặc trưng rồi say sưa nấu, ngửi, nếm, và cứ như thế lặp lại hàng năm trời để cuối cùng đã tìm ra hương vị độc đáo được chưng cất từ đất mẹ Việt Nam. Tiến và Michael đang cùng nhau đan xen vũ điệu giữa truyền thống và hiện đại, giữa cái mới và cái cũ để kể câu chuyện về thảo mộc truyền thống Việt Nam ra với thế giới.

Tin rằng, đó sẽ là câu chuyện mà hai người họ sẽ tự hào kể với con cháu sau này.

Hoàn Oanh

Chủ đề:
Bạn đang xem danh mục: Làng mới, Người việt xa xứ
Tin cập nhật
  • Những điều thú vị về loài chuột

    Chuột là loài gặm nhấm được biết đến nhiều nhất bởi vì chúng có mặt ở khắp mọi nơi. Chuột không phải là con vật yêu thích của nhiều người. Trên thực tế, họ còn rùng mình và co rúm người khi nhìn thấy chúng. Mặc dù phần lớn bị ghét nhưng loài chuột là […]

  • Nắm “trúng” thông tin thị trường để chủ động phát triển sản xuất

    Nhân dịp đầu năm Canh Tý 2020, chúng tôi đã có buổi trao đổi đầy cởi mở và thú vị cùng bà Đào Thị Lanh – Chủ tịch Hội Nông dân (ND) tỉnh Bình Phước xoay quanh các vấn đề công tác Hội tại Bình Phước dưới sự điều hành của vị nữ lãnh đạo […]

  • 423 trường và nhóm trẻ tại Đà Nẵng đang thụ hưởng Chương trình Sữa học đường

    Vừa qua, Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Đà Nẵng đã tổ chức Hội nghị sơ kết 2 năm thực hiện Đề án Sữa học đường (SHĐ). Gần 500 đại biểu các Sở, ban ngành, hiệu trưởng trường mầm non, các trung tâm bảo trợ xã hội, các cơ sở giáo dục đặc biệt, […]

Sự kiện
Tam nông
  • Hội quán – sức lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng dân cư nông thôn

    Nói đến mô hình Hội quán, nó như loại “đặc sản” “có một không hai” của vùng đất Đồng Tháp. Bởi nó được sinh ra từ nỗi trăn trở, đau đáu của một người con đặc biệt ở xứ sở này, luôn nghĩ phải làm sao để giúp người nông dân có cuộc sống sung […]

  • Hưng Yên: 100% số xã đạt tiêu chí NTM nâng cao vào năm 2020

    Thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia Xây dựng nông thôn mới (NTM) giai đoạn 2010-2020, các cấp ủy, chính quyền, tổ chức đoàn thể ở tỉnh Hưng Yên luôn chủ động, sáng tạo, phát huy cao nội lực của nhân dân. Với phương châm xuyên suốt “dân biết, dân bàn, dân làm, dân […]

  • Vĩnh Long: Xã Thành Trung đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao

    Tối ngày 14/1/2020, Ban chỉ đạo công tác giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới (NTM) xã Thành Trung (huyện Bình Tân, tỉnh Vĩnh Long) long trọng tổ chức lễ đón bằng công nhận xã đạt chuẩn NTM nâng cao. Đây là một trong 3 xã đầu tiên của tỉnh Vĩnh Long “cán […]