07:00 - 14/07/2017

Những loại thuốc không được bẻ, nhai khi uống

Một số thuốc bệnh nhân thường bẻ nhỏ viên thuốc trước khi uống có thể do viên thuốc quá to, hoặc bệnh nhân muốn dùng liều thuốc thấp hơn.

Tại sao trong một số trường hợp bệnh nhân muốn nhai, nghiền hay bẻ nhỏ viên thuốc ?

Việc dùng thuốc viên cho trẻ nhỏ đôi khi phải nghiền viên thuốc cho trẻ dễ uống. Một số thuốc lại được yêu cầu nhai viên thuốc trước khi uống mới phát huy tác dụng tốt.

Vì sao một số thuốc không được nhai, bẻ nhỏ hoặc nghiền ?

Có rất nhiều dạng thuốc viên không nên nhai hoặc nghiền, bẻ nhỏ. Bởi vì việc làm này sẽ phá vỡ cấu trúc giải phóng thuốc, làm thay đổi dược động học của thuốc (hấp thu, phân bố, chuyển hóa, thải trừ của thuốc) và có thể dẫn đến mất hoặc giảm hiệu quả điều trị hoặc xảy ra độc tính cho người bệnh.

2. Có những dạng thuốc viên  nào không được nhai, nghiền hay bẻ nhỏ ?

Có 6 dạng thuốc sau không nên được nhai, nghiền hay bẻ nhỏ.

2.1. Thuốc có dạng bào chế giải phóng dược chất kéo dài: là dạng thuốc có bao một lớp màng mỏng đặc biệt hoặc có khung trơ (matrix) chứa thuốc giúp phóng thích dược chất từ từ trong suốt thời gian di chuyển trong ống tiêu hóa để cho tác dụng kéo dài. Thuốc phóng thích dược chất suốt 12 hoặc 24 giờ.

Dấu hiệu nhận biết: ký hiệu trên tên thuốc thường có các chữ viết tắt dưới đây ở cuối tên thương mại của thuốc:

Ví dụ một số biệt dược có ở BV có các kí hiệu trên:

GLUCOPHAGE XR (metformin), SaVi Trimetazidine MR (trimetazidin), Adalat LA (nifedipin), DUSPATALIN RETARD (mebeverine).

Tuy nhiên, cũng có nhiều tên thuốc không có ký hiệu để nhận biết như: AGGRENOX (aspirin and dipyridamole), PENTASA (mesalamine), PLENDIL (felodipine), NITROMINT (nitroglycerin).

Đặc biệt, dạng thuốc này chứa hàm lượng cao hơn dạng thuốc thông thường nên phải dùng đúng số viên, số lần trong ngày theo chỉ định của bác sĩ. Nếu dùng sai có thể gây quá liều nguy hiểm và đặc biệt không được nhai, bẻ nhỏ hoặc mở viên nang.

2.2. Thuốc bao tan trong ruột: là dạng bào chế để thuốc đi qua dạ dày còn nguyên vẹn và chỉ tan ở phần đầu ruột non (tá tràng) và phóng thích dược chất ở ruột.

Mục đích của dạng thuốc này là ngăn ngừa dược chất bị phân hủy trong môi trường acid của dạ dày chẳng hạn như các thuốc ức chế bơm proton NEXIUM (esomeprazole), OVAC (omeprazole) hoặc PARIET (rabeprazole)..; ngăn ngừa dược chất phóng thích ở dạ dày, gây hại cho niêm mạc dạ dày (như viên nén bao tan ở ruột aspirin pH=8).

Với loại thuốc viên  bao tan trong ruột, rất cần uống nguyên vẹn cả viên, không được bẻ nhỏ, nhai hay ngậm.

2.3. Thuốc ngậm dưới lưỡi: Với những viên thuốc đặt dưới lưỡi và ngậm cho tan cần đặc biệt lưu ý tuyệt đối không được bẻ đôi, bẻ nhỏ viên thuốc, nếu làm như vậy thì sẽ phá vỡ cấu trúc nguyên vẹn của thuốc, làm hỏng dạng thuốc. Ví dụ như thuốc SORBITRATE (isosorbide dinitrate), ERGOMAR (ergotamine).

2.4. Thuốc viên  sủi: Đây là loại thuốc cần được làm tan hoàn toàn trong nước trước khi đưa vào cơ thể. Thuốc dạng sủi là dạng phải giữ nguyên viên, tránh ẩm tốt để giữ nguyên hoạt chất và chỉ uống sau khi hòa tan. Không được bẻ nhỏ viên sủi hoặc bỏ nguyên viên vào miệng uống, sẽ rất hại cho đường tiêu hóa và khi không đủ nước để tan, thuốc không thể phát huy hết tác dụng.

2.5. Thuốc chứa dược chất có nguy cơ gây hại cho người tiếp xúc: là thuốc điều trị ung thư, thuốc gây độc tế bào, thuốc ức chế miễn dịch. Việc nhai hoặc nghiền các thuốc này có thể không ảnh hưởng đến dược động học của thuốc nhưng sẽ tạo ra các hạt phân tử có khả năng gây hại cho người thao tác do hít phải các phân tử này.

Một số thuốc như DOLOBIB (diflunisal), FELDENCE (piroxicam), POSICOR (mibefradil) nếu nghiền hoặc mở viên nang, bột thuốc sẽ phân tán, tiếp xúc với da hoặc niêm mạc gây kích ứng. Thậm chí có thuốc như PROPECIA (finasteride), PROSCAR (finasteride) được khuyến cáo không được nghiền, bẻ nhỏ vì nếu bột thuốc bị phân tán, xâm nhập qua cơ thể phụ nữ mang thai (qua đường mũi, miệng) sẽ ảnh hưởng đến thai.

2.6. Thuốc rất đắng, có mùi khó chịu: Không nên nhai, nghiền những thuốc mà dược chất có mùi vị khó chịu như ZINNAT (cefuroxim), REMERON (mirtazapine) hoặc dược chất gây kích ứng niêm mạc đường tiêu hóa như FOSAMAX (alendronate). Các thuốc: BETAPEN-VK (Penicillin V), CIPRO (ciprofloxacin), CEFTIN (cefuroxime), DESYREL (trazodone), EQUANIL (meprobamate), BERBERIN (berberin) là thuốc phải uống nguyên vẹn viên vì nếu bẻ nhỏ, nghiền nát, bệnh nhân sẽ không chịu được vị đắng khó chịu của dược chất.

3. Bệnh nhân cần làm gì để biết một thuốc có được phép nghiền, nhai hay bẻ ?

Nếu bệnh nhân có ý định nghiền, bẻ, nhai viên thuốc trước khi uống, đặc biệt là trong những tình huống cho trẻ em uống thuốc, bệnh nhân cần hỏi thông tin từ bác sĩ hay dược sĩ để xem liệu thuốc đó có được phép dùng như vậy hay không.

TS. DS. Võ Thị Hà, DS. Phan Thị Diệu Hiền

Tin cập nhật
Sự kiện
Tam nông
  • Phát triển nông nghiệp thông minh là chìa khóa xây dựng nông thôn mới

    Mục tiêu cao nhất của Chương trình nông thôn mới (NTM) là xây dựng nông thôn thành những miền quê đáng sống, để đời sống người dân thực sự được nâng lên. Chương trình mục tiêu quốc gia Xây dựng NTM giai đoạn 2021-2025 phấn đấu đến năm 2025 có ít nhất 80% số xã […]

  • Nông dân trồng hoa và rau ở Lâm Đồng gặp khó trong tiêu thụ

    Do ảnh hưởng của Covid-19 gây khó khăn trong lưu thông hàng hóa. Bởi vậy, dù đang bước vào vụ thu hoạch nhưng nhiều hộ trồng rau ở Lâm Đồng phải bỏ rau, hoa. Trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng, nhất là các vùng chuyên canh rau, hoa lớn như: Đà Lạt, Đức Trọng, Đơn Dương, […]

  • Lào Cai đưa dược liệu thành cây chủ lực trong phát triển nông nghiệp

    Tỉnh Lào Cai phấn đấu đến năm 2030, cây dược liệu sẽ đạt 3.700ha, sản lượng khoảng 16.000-17.000 tấn/năm, 100% diện tích và sản lượng cây dược liệu vùng quy hoạch đảm bảo tiêu chuẩn GACP-WHO. Đánh giá, tiềm năng và cơ hội phát triển dược liệu của Lào Cai là rất lớn, Ủy ban […]