09:34 - 05/08/2017

Hệ luỵ lâu dài của nạn khai thác cát trái phép

​Không phải đến nay, nạn khai thác cát trái phép mới trở nên nhức nhối, mà tình trạng khai thác tài nguyên cát làm vật liệu xây dựng, san lấp mặt bằng không phép, sai phép xảy ra phổ biến từ nhiều năm qua trên địa bàn các tỉnh/thành Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi nói riêng và các tỉnh khu vực miền Trung nói chung. 

Theo điều tra của chúng tôi,tính bình quân tổng số lượng xe vào lấy cát tại 1 mỏ trong 1 ngày nhân với khối lượng cát của 1 xe cho thấy công suất và trữ lượng khai thác tại mỏ vượt phép quá lớn

Khai thác tràn lan 

Mấy năm trở lại đây, trên địa bàn các tỉnh TP Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi nói riêng và các tỉnh khu vực miền Trung và lân cận nói chung, mật độ đầu tư, xây dựng phát triển khá nhanh, nhiều dự án có quy mô lớn tại một số tỉnh thành lân cận đồng loạt triển khai như: Dự án Đường cáo tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi, Dự án khu liên hợp sản xuất gang thép Hòa Phát Dung Quất, Dự án Vầng trăng khuyết tại Đà nẵng (với lượng cát sử dụng để san lấp trên 6 triệu m3), Tổ hợp Du lịch & Giải trí Cocobay Đà Nẵng với tổng diện tích tới 31 ha, Dự án Công viên Đại dương tại Đà Nẵng sắp được triển khai cũng cần một lượng cát san lấp không dưới 6 triệu m3,…ngoài ra, trên 200 dự án tại đảo Phú Quốc (tỉnh Kiên Giang) cũng không ngừng mọc lên. Tại nơi đất đảo này, đang cần một khối lượng lớn cát xây dựng, cát san lấp từ các tỉnh vận chuyển ra bằng đường thủy để phục vụ cho các công trình đang dần hình thành trên đảo.

Để thực hiện được các dự án trên thì rất cần một lượng lớn vật liệu san lấp là cát để xử lý phần nền nằm âm dưới nước. Chính vì thế, cát ngày một trở nên khang hiếm, nhiều đầu nậu lợi dụng việc cho phép nạo vét, thông luồng để khai thác cát cung ứng cho một số dự án trên. Có dự án nạo vét luồng, được cấp phép tận thu cát phục vụ san lấp cho dự án này nhưng đằng sau lại đem cung ứng cho dự án khác. Chưa hết, cát san lấp chỉ cần sử dụng nguồn cát nhiễm mặn hoặc cát bãi bồi, thế nhưng nhiều đơn vị chủ mỏ có diện tích mỏ lớn, vì cái lợi trước mắt nên cho khai thác vô tội vạ cát làm vật liệu xây dựng đem thay thế cát để san lấp. Ngoài ra, trong nhiều chuyến đi thực tế, phóng viên báo Tài nguyên và Môi trường còn phát hiện khối lượng được cấp phép tại một số mỏ chỉ có 300 nghìn m3 nhưng chủ mỏ lại ký hợp động với bên mua là 1 triệu m3,…

Để khai thác đảm bảo trữ lượng theo phép, chủ mỏ không đồng ý xuất Hóa đơn theo trữ lượng khai thác, vậy phần khối lượng còn lại bên mua hợp thức hóa để qua mặt cơ quan chức năng như thế nào?

Để đáp ứng được trữ lượng lớn cát cho các dự án trên thì tại các mỏ, việc khai thác dưới độ sâu cấp phép, khai thác ngoài ranh giới là không thể tránh khỏi. Mỏ hết cát thì chỉ cần sau mùa mưa lũ cát sẽ trở lại như trước, nhưng chứng từ, Hóa đơn Giá trị gia tăng (GTGT) xuất cho bên dự án thì phải giải quyết làm sao?. Bài toán khó như vậy nhưng từ trước đến giờ chưa thấy đơn vị chủ mỏ nào than vãn?.

Dư luận đặt câu hỏi? ai cũng hiểu, để hoàn thành hạng mục san lấp cho một dự án có quy mô về trữ lượng cát san lấp lớn như vậy, thì với tổng lượng cát được cấp phép trong một vài tỉnh lân cận cộng lại cũng không đủ. Vậy cát cung ứng để san lấp cho các dự án trên lấy từ đâu mà tiến độ thi công của các dự án trên vẫn đạt?. Bên cạnh đó, nhu cầu cát xây dựng công trình nhà dân cũng như một số dự án khách sạn, căn hộ nhỏ, lẻ trong tỉnh cũng cần lượng cát khá lớn nhưng vẫn đảm bảo?. Điều đáng nói ở đây, trữ lượng khai thác cát tại các mỏ hàng năm được thể hiện trên Hóa đơn GTGT thì chỉ bằng con số lẻ so với trữ lượng cát cung cấp cho dự án (rất tuân thủ về công suất khai thác và trữ lượng được cấp phép)?. Phải chăng đang tiềm ẩn nhiều mỏ cát “thạch sanh”?.

Lượng cát hàng ngày cung ứng cho các công trình xây dựng nhà dân và các công trình căn hộ, khách sạn nhỏ lẻ trên địa bàn cũng không nhỏ

Một cán bộ chi cục thuế cho rằng, để làm rõ vấn đề này chỉ cần cơ quan chức năng vào cuộc tại một vài dự án có trữ lượng vật liệu san lấp lớn, làm bài toán so sánh giữa khối lượng đầu vào với chứng minh nguồn gốc vật liệu đem so sánh với khối lượng cũng như chứng từ đầu ra từ các mỏ nơi cung ứng thì sẽ rỏ.

Quản lý còn nhiều khe hở

Trao đổi với chúng tôi, một cán bộ quản lý khoáng sản cấp sở tại tỉnh Quảng Nam khẳng định, để san lấp các dự án trên thì không thể lấy nguồn cát từ các mỏ đã được tỉnh cấp phép làm vật liệu xây dựng thông thường được. Bởi lẻ, thứ nhất, nhu cầu cần lượng cát san lấp tại các dự án trên là quá lớn, trong khi tất cả các mỏ được tỉnh cấp phép có trữ lượng không lớn. Thứ hai, nếu lấy cát từ các mỏ đem cung ứng cho các dự án trên thì công suất khai thác, trữ lượng khai thác nhất định bị vượt phép. Thứ ba, nếu khai thác với trữ lượng lớn như vậy mà trên Hóa đơn đầu ra lại thể hiện nhỏ giọt thì bài toán về chứng từ cho khối lượng cát ngoài hóa đơn được giải quyết làm sao?.

Để đáp ứng được lượng cát lớn như trên thì việc khai thác tại mỏ không tránh khỏi vượt phép

“Về mặt quản lý nhà nước về trữ lượng mỏ, chúng tôi chỉ theo dõi dựa trên báo cáo của chủ mỏ về trữ lượng khai thác theo định kỳ, đồng thời kết hợp đối chiếu với hóa đơn khai thuế. Đương nhiên mấy khi chủ mỏ báo cáo đúng trữ lượng mình khai thác chứ, vì nếu báo cáo đúng thì lại sai về công suất khai thác so với giấy phép. Qua nhiều lần đi kiểm tra tại các mỏ cũng phát hiện nhiều mỏ khai thác vượt độ sâu cấp phép, múc ra ngoài phạm vi ranh giới. Đúng lý mà nói, với hiện trạng khai thác tại mỏ như vậy xem như đã khai thác hết trữ lượng của mỏ, phải nhanh chóng lập thủ tục đóng cửa mỏ, nhưng khi kiểm tra chứng từ hóa đơn đầu ra thì thấy trữ lượng và công suất khai thác của mỏ được thực hiện rất tuân thủ đúng phép”- cán bộ quản lý khoáng sản chia sẻ.

Khai thác cát vô tội vạ đã góp phần gây sạt lở nghiêm trọng phía hạ lưu.

Vào vai người đi mua cát san lấp với trữ lượng hơn 2 triệu m3, PV báo Tài nguyên & Môi trường liên hệ với một số mỏ tại hai huyện Điện Bàn, huyện Đại Lộc (tỉnh Quảng Nam) và một số mỏ đang được cấp phép khai thác trên sông Trà Khúc (tỉnh Quảng Ngãi) kết quả nhận được câu trả lời như nhau: “Mấy anh cần mua bao nhiêu tôi cũng đáp ứng đủ, 2 triệu m3 hay 20 triệu m3 mỏ chúng tôi cũng đám ứng được, nhưng xuất hóa đơn theo trữ lượng cần mua thì hơn bị khó, nếu các anh mua 2 triệu m3 thì chỉ xuất được chừng trên dưới 100 nghìn m3 hóa đơn thôi”. Khi chúng tôi hỏi, tại sao mỏ được cấp phép mà không xuất được hóa đơn? Một ông chủ mỏ cát cười trả lời, nếu xuất hóa đơn GTGT theo đúng trữ lượng khai thác thì chỉ thời gian 5 tháng mỏ đã hết trữ lượng, vừa phải bị đóng cửa, vừa phải bị phạt do khai thác quá công suất cấp phép. Hóa đơn còn thì coi như trữ lượng mỏ cũng còn, nếu có khai thác vượt độ sâu cho phép thì cũng không sao vì sau mùa mưa lũ, cát sẽ được bồi đắp lại như cũ.

Bãi biển Đà Nẵng lâu nay đã được mệnh danh là 1 trong những bãi biển đẹp nhất nhưng vài năm trở lại đây cũng đã xảy ra hiện tượng sạt lở dữ dội.

Vậy làm thế nào để có được chứng từ (Hóa đơn GTGT) về khối lượng cát còn lại? “Đó là việc của bên anh, ở đây ai đến mua với trữ lượng lớn thì chúng tôi đều bán như vậy. Để xin được giấy phép mỏ phải mất không ít thời gian và tiền của, sống được hay không là nhờ vào khối lượng ngoài hóa đơn, xuất đủ cho anh thì tôi phải đóng cửa mỏ à. Trữ lượng còn thì hàng năm bán cát làm vật liệu xây dựng cho các công trình nhà dân với trữ lượng cũng không nhỏ, nhờ công trình nhà dân họ mua không cần hóa đơn nên mỏ mới có nguồn thu. Tôi thường thấy các đơn vị mua cát của tôi với trữ lượng lớn hay mua hóa đơn của đơn vị khác chỉ với 17%, mấy anh hỏi thăm mấy người đi trước họ chỉ cho”- ông chủ mỏ trả lời.

Bất kỳ trong thời kỳ phát triển nào thì 3 thách thức lớn đối với sự tồn tại và phát triển của nhân loại, đó là sự quá tải về dân số, nguồn tài nguyên thiên nhiên bị cạn kiệt và ô nhiễm môi trường. Đối với nước ta, ngoài 3 vấn đề trên, còn nhiều vấn đề khác cần giải quyết, trong đó có tình trạng “chảy máu tài nguyên”, tình trạng luồn lách những khe hở của pháp luật để khai thác vô tội vạ, không phép, vượt phép, khai thác núp bóng dưới nhiều hình thức,… nạn khai thác nằm ngoài tầm kiểm soát như trên không những làm thất thoát tài nguyên của đất nước mà còn để lại nhiều hệ lụy về sau như: Hiện tượng sạt lở vùng bờ ngày một nhiều, phá vỡ khả năng bồi đắp theo dòng chảy tự nhiên về phía hạ lưu, một trong những nguyên nhân bồi đắp không phù hợp cũng như gây sạt lở nghiêm trọng tại một số cửa biển, góp phần làm mất khả năng chống chịu trước sự thay của khí hậu,… và đặc biệt hơn hết, với mức độ khai thác đáng báo động như hiện nay kéo dài thì nguồn tài nguyên cát sẽ không còn cho thế hệ sau.

Theo báo TN&MT

Chủ đề:
Bạn đang xem danh mục: Môi trường, Xã hộiDanh mục ,
Tin cập nhật
  • Hiệu quả từ mô hình nuôi lươn đáy không bùn

    Nhằm đa dạng hoá các sản phẩm nuôi trồng thuỷ sản cho hội viên nông dân và đẩy mạnh xây dựng Chi hội Nông dân nghề nghiệp, Tổ hội Nông dân nghề nghiệp. Năm 2020 T.Ư Hội Nông dân Việt Nam (NDVN) đã triển khai dự án nuôi lươn trong bể xi măng đáy không […]

  • Hội Nông dân TP. HCM: Chú trọng công tác đào tạo nghề, chuyển giao khoa học, kỹ thuật cho nông dân

    Chiều ngày 21/01, tại TP. Hồ Chí Minh (HCM), Hội Nông dân TP. HCM tổ chức Hội nghị tổng kết công tác Hội và phong trào nông dân thành phố năm 2020, triển khai nhiệm vụ, giải pháp năm 2021. Theo báo cáo, năm 2020, tư tưởng hội viên, nông dân thành phố an tâm, […]

  • Một mục tiêu – hai chỉ thị

    Ngay ngày cuối năm 2020 và đầu năm 2021, Thủ tướng Chính phủ đã có hai chỉ thị về tổ chức phong trào “Tết trồng cây”, tăng cường công tác bảo vệ, phát triển rừng và tăng cường kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí đều hướng tới mục tiêu phát triển bền vững. […]

Sự kiện
  • Hội Nông dân TP. HCM: Chú trọng công tác đào tạo nghề, chuyển giao khoa học, kỹ thuật cho nông dân

    Chiều ngày 21/01, tại TP. Hồ Chí Minh (HCM), Hội Nông dân TP. HCM tổ chức Hội nghị tổng kết công tác Hội và phong trào nông dân thành phố năm 2020, triển khai nhiệm vụ, giải pháp năm 2021. Theo báo cáo, năm 2020, tư tưởng hội viên, nông dân thành phố an tâm, […]

  • Một mục tiêu – hai chỉ thị

    Ngay ngày cuối năm 2020 và đầu năm 2021, Thủ tướng Chính phủ đã có hai chỉ thị về tổ chức phong trào “Tết trồng cây”, tăng cường công tác bảo vệ, phát triển rừng và tăng cường kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí đều hướng tới mục tiêu phát triển bền vững. […]

  • T.Ư Hội NDVN: Công bố các Quyết định tổ chức bộ máy và cán bộ

    Chiều 21/01, tại Hà Nội, T.Ư Hội Nông dân Việt Nam (Hội NDVN) tổ chức lễ công bố các quyết định về tổ chức bộ máy và cán bộ gồm: Kiện toàn Hội đồng Khoa học cơ quan T.Ư Hội NDVN khóa VII (nhiệm kỳ 2018-2023); thành lập Hội đồng Biên tập Tạp chí Nông […]

Tam nông
  • Hiệu quả từ mô hình nuôi lươn đáy không bùn

    Nhằm đa dạng hoá các sản phẩm nuôi trồng thuỷ sản cho hội viên nông dân và đẩy mạnh xây dựng Chi hội Nông dân nghề nghiệp, Tổ hội Nông dân nghề nghiệp. Năm 2020 T.Ư Hội Nông dân Việt Nam (NDVN) đã triển khai dự án nuôi lươn trong bể xi măng đáy không […]

  • Đồng Tháp: 5/8 xã biên giới đạt chuẩn nông thôn mới

    Chiều ngày 15/1, tại tỉnh Đồng Tháp, UBND tỉnh Đồng Tháp tổ chức buổi họp mặt mừng Đảng – mừng Xuân Tân Sửu năm 2021 và báo cáo kết quả nổi bật thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 5 năm (2016-2020). Tại buổi họp mặt, ông Phạm Thiện Nghĩa, Chủ […]

  • Sức sống mới ở miền quê Hiệp Cường

    Hiệp Cường là một xã của huyện Kim Động – mảnh đất tọa lạc ở cửa ngõ của TP. Hưng Yên. Mảnh đất này đang sải những bước dài trên con đường đổi mới để trở thành xã nông thôn mới kiểu mẫu vào năm 2025. Phát triển kinh tế nông nghiệp vững chắc Từ […]