16:15 - 12/10/2018

Khủng hoảng thừa trái thanh long – Cần xác lập lại định hướng phát triển

Hơn chục năm trước, người nông dân Bình Thuận như khai mở được mỏ vàng khi phát hiện thứ đất đai vốn không được màu mỡ của xứ sở mình lại là nơi có thể kết tinh nên một sản vật quý: Trái thanh long (TL). Chất lượng trái TL Bình Thuận không chỉ được người trong nước ưa dùng, mà còn vươn xa đến nhiều thị trường khó tính ở châu Âu, châu Mỹ.

Vậy là trái TL Việt Nam đã xác lập được vị trí trên bản đồ trái cây thế giới, nó đưa ra 2 chỉ báo tạo dựng thương hiệu: TL Việt Nam là mặt hàng cao cấp; Thiên nhiên đã ban cho Việt Nam vùng đất Bình Thuận để trồng TL. Đáng lý ra, cây TL Việt Nam phải phát triển theo chỉ báo đó để ngày một xác lập vị trí vững vàng trên thị trường thế giới. Thế nhưng dường như đã đi theo hướng ngược lại.

Khủng hoảng chưa từng có

Trung tuần tháng 10/2018, thông tin về cuộc khủng hoảng thừa trái TL tràn ngập các báo. Không như những cuộc khủng hoảng dưa hấu, su hào… vốn chỉ diễn ra trên bình diện nhỏ ở một địa phương, nên được nhiều tổ chức đứng ra giải cứu và giải cứu thành công. Cuộc khủng hoảng TL tháng 10/2018 diễn ra trên diện rộng ở nhiều tỉnh thành, sản lượng lại cực lớn nên đã không có một cuộc giải cứu nào xuất hiện.

Tại các vựa thu mua TL ở Bình Thuận, số lượng TL đang ngập kho, không thể nhập thêm. Bà Linh, thương lái thu mua TL cho nông dân ở Bà Rịa-Vũng Tàu, cho biết: “Tôi đánh xe TL loại đẹp nhất ra Phan Thiết bán với giá 5.000đ/kg nhưng không một vựa nào chịu lấy, cuối cùng bán 2.000đ/kg. Hiện còn hàng trăm tấn TL ùn ứ ở vườn, phải tìm cách bán để nông dân gỡ gạc phần nào”.

Ông Trần Văn Phương -Chủ tịch Hội Nông dân huyện Xuyên Mộc (Bà Rịa-Vũng Tàu), cho biết, toàn huyện có gần 200 ha TL tập trung ở hai xã Bông Trang và Bưng Riềng. Hội đã liên hệ với một số công ty để người dân mang đến bán nhưng không có nơi nào nhận hàng. Ông Nguyễn Văn Ba (X.Bông Trang) xót xa: “7 năm trồng TL, tôi chưa từng gặp cảnh giá rớt thê thảm như hiện nay. 400 gốc TL cho hơn 4 tấn quả mang lại nguồn thu từ 100-150 triệu đồng thì nay chỉ được 6-8 triệu đồng”.

Tại tỉnh Tiền Giang có hơn 6.500 ha TL cũng xảy ra tình trạng tương tự. “Đầu vụ thương lái đến đặt tiền cọc, mua giá 20.000 đồng mỗi kg, nhưng sau đó họ bỏ luôn cọc khiến nông dân khốn đốn” -một nông dân Tiền Giang nói. Bà Đặng Thị Hường -Châu Thành,Tiền Giang, bán 3 tấn TL được hơn 3 triệu đồng, trong khi tiền phân bón và tiền công vuốt tai cho 500 gốc TL đã tốn hơn 30 triệu.

Nhà vườn tranh nhau phá vỡ mùa vụ

Báo cáo của Cục Bảo vệ thực vật Bộ NN-PTNT nêu rõ: “Hiện tại, các hoạt động xuất khẩu quả TL Việt Nam sang Trung Quốc vẫn bình thường, không có chuyện Trung Quốc ngừng thu mua TL của Việt Nam”. Vậy thì tại sao giá TL lại giảm thảm hại đến vậy ?

Trao đổi với báo chí, ông Phan Văn Tấn -Phó giám đốc Sở NN-PTNT Bình Thuận, cho biết: TL có 2 mùa chính: Tháng 4-9 hàng năm là mùa tự nhiên, thường gọi là TL hàng mùa; Tháng 10-3 năm sau là mùa chong đèn, thường gọi là TL hàng điện.

Đầu tháng 9, khi mùa TL tự nhiên sắp kết thúc, nhà vườn ngắt hoa để cây dưỡng sức, chuẩn bị cho đợt ra hoa ở mùa chong đèn. TL thu hoạch ở thời điểm cuối vụ mẫu mã thường không đẹp, giá thấp do đây là đợt thu vớt. Cuối tháng 9, đầu tháng 10 cũng là giai đoạn giao mùa, lượng hàng ít, các doanh nghiệp xuất khẩu TL thường tạm nghỉ, kết hợp với kỳ nghỉ nhân dịp Quốc khánh Trung Quốc.

Hình minh họa

Tuy nhiên năm 2017, các lứa TL hàng mùa cuối vụ lại đột xuất có giá khá cao. Vì vậy sang năm 2018, rất nhiều nhà vườn có tâm lý trông chờ vào giá TL hàng mùa cuối vụ nên không ngắt hoa, mà tiếp tục để cho TL ra hoa để thu hoạch thêm lứa cuối. Bên cạnh đó, việc giá TL trong suốt các tháng gần đây luôn ở mức cao (từ 18.000-20.000 đ/kg) khiến rất nhiều nhà vườn chuyển vụ, chong đèn sớm.

Những yếu tố trên khiến TL năm nay gần như không có giai đoạn giao mùa, lượng hàng ở thời điểm cuối tháng 9, đầu tháng 10 đột ngột tăng rất cao so với mọi năm. Điều này khiến thị trường bị đảo lộn, nhiều cơ sở thu mua-xuất khẩu cũng bị động về kế hoạch, một lượng lớn TL bị ùn ứ cục bộ và giá tụt mạnh.

Đồng quan điểm trên, ông Trần Ngọc Hiệp -Giám đốc Công ty TNHH TL Hoàng Hậu (Bình Thuận) cho biết: Thông thường, giá TL từ giữa tới cuối tháng 9 thường rất cao do nhu cầu lớn. Sau thời điểm này, giá rất hạ do mùa đông ở nhiều nơi tại Trung Quốc bắt đầu nên nhu cầu giảm. Việc số lượng TL giao mùa tăng đột biến, trong khi việc tiêu thụ sang Trung Quốc giảm đã khiến giá tụt mạnh là điều dễ hiểu.

Cần xác lập định hướng cho trái thanh long

Ông Tống Khiêm -nguyên Giám đốc Trung tâm khuyến nông quốc gia, nhận định: “Người nông dân có xu hướng sản xuất đại trà, không đạt tiêu chuẩn thế giới nên đầu ra cứ mãi phụ thuộc vào thị trường dễ tính là Trung Quốc. Nhưng bà con không chịu thay đổi để có thể đưa hàng hóa sang được thị trường cao cấp, mà vẫn hài lòng với thị trường Trung Quốc dễ tính”.

Theo Thương vụ Việt Nam tại Úc, người tiêu dùng châu Á, đặc biệt là Trung Quốc mua TL chủ yếu để cúng nên coi trọng hình thức của TL, trong khi các nước khác coi trọng hương vị của TL hơn hình thức của trái. Người tiêu dùng Mỹ đánh giá trái TL vỏ đỏ ruột trắng của Việt Nam có kích cỡ to, hình thức đẹp và ấn tượng, nhưng vị nhạt, xốp chứ không giòn và ngọt như TL vỏ vàng nên không được ưa chuộng. Có lẽ chính vì vậy mà Việt Nam là nhà xuất khẩu hàng đầu vào thị trường Trung Quốc, tuy nhiên xuất khẩu sang các thị trường như ASEAN, Hồng Kông… thì vấp phải cạnh tranh ngày càng tăng từ các nước như Đài Loan, Thái Lan và Malaysia.

Nghịch lý là trong cơn khủng hoảng phải đổ bỏ, thì trái TL vỏ vàng nhập ngoại được bán với giá vô cùng đắt đỏ (TL Nhật Bản 1,3 triệuđồng/kg, TL Malaysia 700 ngàn đồng/kg) lại được người tiêu dùng săn lùng, phải đăng ký trước mới được giao hàng. Giống TL vỏ vàng ruột trắng này xuất xứ từ Columbia, hiện được đánh giá cao hàng đầu về hương vị và hình thức tại thị trường Mỹ, vì có độ ngọt và đậm đà nhất trong các giống TL. Đây là điều các nhà sản xuất TL Việt Nam cần nghĩ đến.

Một định hướng khác cho trái TL Việt Nam là sản xuất theo hướng hữu cơ. Cũng theo Thương vụ Việt Nam tại Úc, TL hữu cơ đang ngày càng trở thành một xu hướng ưa thích trên thị trường. Nguồn cung TL hữu cơ còn rất hạn chế, hiện ở Mỹ mới có một trang trại tại Florida cung cấp TL hữu cơ. Việt Nam cũng đã có những lô hàng TL hữu cơ đầu tiên xuất khẩu từ nhà vườn tại Long An thông qua CTCP Nông nghiệp GAP.

Thực tế chứng minh, nếu đi theo đúng định hướng sản xuất chất lượng cao thì sẽ được thị trường chấp nhận. Sau khi đưa lô TL ruột đỏ đầu tiên (xuất xứ Vĩnh Phúc) vào thị trường Úc, Ông Hoàng Vi Cao -Công ty TCT Export tại Sydney, cho biết: “Úc được đánh giá là thị trường khó tính nhưng hết sức tiềm năng. Khi xuất khẩu các mặt hàng nông sản vào Úc, các doanh nghiệp cần lưu ý tuân thủ quy định của Úc về vùng trồng, cơ sở đóng gói, chiếu xạ, bao bì, nhãn mác, kiểm tra dư lượng thuốc trừ sâu ngay từ Việt Nam”.

Phù Cát

 

 

Chủ đề:
Tin cập nhật
Sự kiện
Tam nông
  • Lấy ý kiến về 15 sản phẩm nông nghiệp chủ lực quốc gia

    Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đang tổ chức lấy ý kiến về 15 sản phẩm nông nghiệp chủ lực quốc gia, trong đó 5 sản phẩm đứng đầu gồm: 1- Lúa gạo; 2- Cà phê; 3- Cao su; 4- Điều; 5- Hồ tiêu. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đang […]

  • Ngành chăn nuôi Việt không có thương hiệu chính thống

    Ngành chăn nuôi Việt Nam phát triển đã nhiều năm nay, tuy nhiên, sản phẩm chăn nuôi của nước ta vẫn chưa đủ sức để cạnh tranh, ngay cả tại thị trường trong nước. Giải thích cho tình trạng này, nhiều ý kiến cho rằng là do chăn nuôi Việt Nam không có thương hiệu […]

  • Nghệ An: Thu nhập đầu người khu vực nông thôn tăng 1,42 lần

    Những năm qua, các cấp Hội Nông dân tỉnh Nghệ An đã phát huy mạnh mẽ vai trò của tổ chức Hội trong phát triển kinh tế-xã hội và quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn. Nghệ An có 521.918 hội viên nông dân, chiếm 86,12% số hộ dân nông […]