20:00 - 08/11/2018

Hành trình để hải sản tiến ra sân chơi lớn

Đông – Tây giáp biển với chiều dài 254km, Cà Mau là tỉnh cực nam có diện tích biển thăm dò và khai thác đến 71.000km2, là một trong 4 ngư trường biển trọng điểm của cả nước. Thế nhưng, mỗi năm vẫn có hàng chục tàu thuyền của ngư dân Cà Mau “đi lạc” sang ngư trường nước bạn, dẫn đến những hệ lụy về ngoại giao, kinh tế với các nước láng giềng.

Hơn 1000 tàu cá đánh bắt xa bờ của Cà Mau được gắn thiết bị giám sát hoạt động

Khẳng định chủ quyền Quốc gia trên biển

Câu chuyện quản lý tàu thuyền của ngư dân đánh bắt hải sản không chặt chẽ, vi phạm chủ quyền nước khác đã dẫn đến việc Ủy ban Châu Âu (EU) phạt thẻ vàng đối với hải sản Việt Nam đến tận tháng 1.2019 (đánh bắt bất hợp pháp không được báo cáo và quản lý-IUU).

Để gỡ thẻ vàng, giữ thẻ xanh đang là nỗi lo không riêng của Cà Mau, mà còn là của tất cả các tỉnh có biển ở Việt Nam. Thực trạng đó ở Cà Mau đã cải thiện được đáng kể, khi đề án quản lý tàu thuyền trên biển của tỉnh này đi vào hiện thực từ 1.11.2018.

Chỉ trên màn hình máy tính, anh Nguyễn Việt Triều – Phó Chi cục Thủy Sản, Sở NN và PTNT tỉnh Cà Mau cho chúng tôi thấy gần 20 đốm xanh đang sáng trên vùng biển Cà Mau, Kiên Giang. Đó là vị trí hiện tại của 19 phương tiện đánh bắt đã được lắp thiết bị giám sát.

Chạm vào các điểm xanh, anh Triều cho chúng tôi biết ngay vị trí chính xác và thông tin của con tàu: Tốc độ di chuyển, nhiên liệu tiêu hao và dự trữ, hải trình đã đi, số lượng hải sản đã đánh bắt, hình ảnh trực tiếp từ camera trên tàu, vị trí phương tiện gần nhất có thể giúp đỡ. Khi con tàu tiến gần đến gần vùng biển nước bạn, thiết bị sẽ tự động phát tín hiệu cảnh báo.

Thiết bị trên tàu cá Cà Mau truyền tín hiệu qua vệ tinh Vinasat về màn hình của các cơ quan chức năng

Các thông tin này luôn hiển thị 24/24h trên màn hình lớn tại Bộ Chỉ huy Biên phòng và Sở NN & PTNT tỉnh Cà  Mau, chủ phương tiện ở đất liền có thể xem bằng điện thoại di động. Đây là bằng chứng xác thực nhất rằng phương tiện đang hoạt động trên vùng lãnh hải Việt Nam khi có tranh chấp với các phương tiện nước khác. Là những thông tin pháp lý chính xác nhất để bảo vệ hoạt động đánh bắt của ngư dân.

Theo ông Triều, khi thuyền trưởng nhập thông tin kiểm soát lượng hải sản đã đánh bắt, cùng với lịch sử hải trình hoạt động của phương tiện lưu trên thiết bị, sẽ là chứng cứ xác thực để cơ quan chức năng chứng nhận nguồn gốc hải sản.

Không những thế, vị trí chính xác của con tàu luôn được cập nhật còn giúp cho chủ phương tiện, cơ quan chức năng triển khai cứu nạn cứu hộ mỗi khi phương tiện gặp nạn, sự cố. Hoặc thông báo cho các phương tiện gần đó tiếp cận hỗ trợ lai dắt.

Đối với chủ phương tiện, dự án giám sát  phương tiện đánh bắt hải sản này còn là một giải pháp hữu hiệu nhất để chủ tàu quản lý nhân công, chi phí, tình trạng diễn biến trên tàu.

Nổ lực vì ngư dân

Câu chuyện quản lý tàu thuyền Cà Mau đã được chính quyền Cà Mau trăn trở đặt ra từ lâu, trước khi chiếc thẻ vàng IUU của EU áp đặt. Năm 2016, Lãnh sự quán Thái Lan tại TP.HCM mời lãnh đạo một số tỉnh phía Nam sang Thái Lan họp bàn về tuyến đường xuyên Á từ Băng Cốc qua Campuchia đến Cà Mau.

Dịp này, đoàn công tác được tham quan Trung tâm chống đánh bắt hải sản bất hợp pháp đặt tại Băng Cốc. Đây là trung tâm quản lý việc đánh bắt hải sản của Thái Lan, có nhiệm vụ quản lý giám sát tàu thuyền trong và ngoài nước do Bộ Tư lệnh Hải quân Hoàng gia Thái Lan quản lý, người trực tiếp chỉ đạo là Thủ tướng.

Mọi hoạt động của tàu thuyền Thái Lan đều hiện rõ trên màn hình lớn tại Trung tâm 24/24h. Cách làm của bạn khiến lãnh đạo Cà Mau trăn trở về thực trạng quản lý tàu cá của mình, dù đã có hàng loạt các cuộc tuyên truyền vận động thế nhưng việc tàu thuyền của Cà Mau đánh bắt vi phạm chủ quyền nước khác vẫn có xu hướng tăng.

Từ năm 2010 đến nay, đã có 335 tàu vi phạm chủ quyền nước khác. Chỉ riêng năm 2018, dù đã giảm nhưng vẫn có 13 tàu vi phạm. Tình trạng này đã khiến Cà Mau thành địa phương thường xuyên xảy ra tình trạng ngư dân đánh bắt ở vùng biển nước bạn “có tiếng” cả nước.

Dù xử phạt nặng nhưng tình trạng vi phạm vẫn là căn bệnh “trầm kha”. Năm 2016, số tiền xử phạt các tàu vi phạm vùng biển nước ngoài hơn 4 tỷ đồng, năm 2017 gần 5 tỷ. Tình trạng này còn có xu hướng nhiều hơn khi giá thủy hải sản tăng cao đột biến.

Cán bộ Chi cục Thủy Sản, Sở NN & PTNT tỉnh Cà Mau đang tác nghiệp kiểm tra hải trình của một phương tiện.

Cái hay và kinh nghiệm của bạn đã thôi thúc Cà Mau cần có giải pháp quyết liệt để quản lý bảo vệ ngư dân của mình. Nhưng hành lang pháp lý chưa cụ thể đã suýt làm Cà Mau nản chí. Công điện số 732/CD-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 28.5.2018 về việc ngăn chặn, giảm thiểu và chấm dứt tàu cá và ngư dân Việt Nam khai thác trái phép hải sản ở vùng biển nước ngoài đã mở ra hướng đi cho Cà Mau.

Với sự hỗ trợ 150 thiết bị lắp thử của Bộ NN & PTNT, tỉnh triển khai ngay kế hoạch số 72 ngày 6.7.2018 lắp đặt thiết bị giám sát tàu cá trên địa bàn Cà Mau. Nhưng kết quả đã không như mong muốn, nguyên nhân chính là vì các thông tin từ thiết bị chỉ do Bộ NN & PTNT kiểm soát, tỉnh không quản lý được. Thiết bị không đạt yêu cầu, dễ hư hỏng bảo quản, hao tốn nguồn điện dự trữ của phương tiện… và cả sự đối phó của người dân.

Thế là phải loay hoay tìm cách khác sao cho hiệu quả nhất nhưng với chi phí thấp nhất, mà cách nhanh nhất Cà Mau chọn lựa đó là nguồn lực từ xã hội hóa. Tỉnh đã giao cho Sở TTTT lựa chọn 3 đơn vị là Viettel Cà Mau, VNPT Cà Mau và Công ty TNHH Zumbai (Tây Ban Nha) nghiên cứu chế tạo thiết bị với các tiêu chuẩn khắt khe, có thể ngâm trong nước biển sâu 6m, thiết bị vẫn hoạt động đủ tính năng với nguồn điện độc lập từ năng lượng mặt trời. Kết quả đã cho ra đời các bộ thiết bị đạt chuẩn với giá khoảng 40 triệu đồng /bộ, nếu lắp thêm điện thoại vệ tinh Vinasat thì tính thêm phí.

Khó khăn còn phía trước

Ông Lê Viết Sử – Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau thông tin: Đến hết tháng 12.2018, sẽ  triển khai lắp đặt cho khoảng 1.500 tàu đánh bắt trên biển có chiều dài từ 15m trở lên (theo luật Thủy sản) trong số 4.500 phương tiện của Cà Mau. Các phương tiện thuộc diện bắt buộc sẽ cương quyết không cho ra khơi nếu không lắp thiết bị.

Kế hoạch được triển khai là cơ sở đáp ứng các yêu cầu bắt buộc của Châu Âu về nguồn gốc hải sản, là tiền đề quan trọng để Cà Mau qui hoạch khai thác thủy hải sản trên biển theo hướng bền vững hiện đại.

Ông Lê Viết Sử – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau.

Tuy nhiên, ngoài diện bắt buộc lá tàu 15m phải lắp thiết bị giám sát, Cà Mau ước còn khoảng 3.000 phương tiện không thuộc diện bắt buộc. Đây sẽ là kẽ hở cho những ngư dân lách luật đánh bắt hải sản ở vùng biển nước khác mà địa phương khó kiểm soát.

Do đó theo ông Sử, về mặt quản lý, Nhà nước cần có những điều chỉnh luật  phù hợp tạo thuận lợi cho cơ quan chức năng trong công tác kiểm soát, nhất là các phương tiện câu mực, đánh bắt nhỏ có chiều dài dưới 15m.

Mặt khác, nên có chính sách trợ giá cho ngư dân mua sắm thiết bị giám sát. Bên cạnh đó, cần tạo được dư luận xã hội đồng thuận để ngư dân thấy được lợi ích của việc lắp  thiết bị giám sát phương tiện trên biển, từ đó mới có thể thực hiện thành công chỉ thị số 45/CT/TTg ngày 13.12.2017.

Hoàng Quân

Chủ đề:
Tin cập nhật
  • Than trời với những mệnh lệnh hành chính từ trên trời

    Những mệnh lệnh hành chính ra đời trên bàn giấy, xa rời thực tế sản xuất… đã gây nên hậu quả nghiêm trọng, tạo bức xúc cho cộng đồng doanh nghiệp và xã hội. Con cá ngừ ngắc ngư Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), hiện nay nhiều […]

  • Giá bán lẻ điện tăng, người dân phải trả thêm bao nhiêu tiền?

    Từ ngày 20/3, giá bán lẻ điện bình quân năm 2019 chính thức được điều chỉnh lên 1.864,44 đồng/kWh (chưa bao gồm thuế GTGT), tăng 8,36% so với mức giá bán lẻ điện bình quân hiện hành (1.720,65 đồng/kWh). Ông Nguyễn Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Điều tiết điện lực (Bộ Công Thương) cho biết: […]

  • Lập BCĐ quốc gia phòng, chống dịch bệnh Dịch tả lợn Châu Phi

    Phó Thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng vừa ký Quyết định 302/QĐ-TTg thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia phòng, chống dịch bệnh Dịch tả lợn Châu Phi. Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn là Trưởng ban. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn là Phó Trưởng ban. Các […]

Sự kiện
Tam nông
  • Lập BCĐ quốc gia phòng, chống dịch bệnh Dịch tả lợn Châu Phi

    Phó Thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng vừa ký Quyết định 302/QĐ-TTg thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia phòng, chống dịch bệnh Dịch tả lợn Châu Phi. Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn là Trưởng ban. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn là Phó Trưởng ban. Các […]

  • Nông dân Sóc Trăng dính mùa ‘mía đắng’

    Vụ mía ở huyện Cù Lao Dung (tỉnh Sóc Trăng) đang vào cao điểm thu hoạch nhưng người nông dân lại dính phải mùa “mía đắng” vì giá rớt thê thảm. Niên vụ 2018-2019, nông dân tại đây đang thu hoạch mía nhưng giá thu mua tại ruộng của thương lái chỉ từ 260 – […]

  • Kiểm soát chặt buôn bán, vận chuyển lợn cảnh

    Trước tình hình vận chuyển, buôn bán lợn cảnh mini qua biên giới diễn biến phức tạp, nguy cơ lây lan Dịch tả lợn châu Phi, Bộ NN&PTNT vừa có Công văn số 1860/BNN-TY đề nghị UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận […]