18:48 - 06/09/2020

Gỡ khó, tạo đột phá trong xuất khẩu rau quả

Dịch bệnh Covid-19 khiến kinh tế nông nghiệp chịu ảnh hưởng nặng nề, nông sản ùn ứ, xuất khẩu rau, củ, quả, gặp tổn thất nặng nề. Trước thực trạng đó, nhiều chuyên gia cho rằng cần phải có giải pháp gỡ khó nhằm đẩy mạnh thực hiện chế biến sâu, nâng cao chất lượng, giá trị sản phẩm rau, củ, quả.

Xuất khẩu rau, củ, quả gặp cú sốc lớn

Việt Nam được biết đến như là một quốc gia có nhiều thế mạnh trong sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là sản xuất, rau củ quả. Hiện Việt Nam có gần 1 triệu héc ta diện tích trồng rau củ quả với sản lượng bình quân đạt khoảng 18 triệu tấn/năm. Dư địa này hoàn toàn có thể mở rộng, nâng lên bởi Việt Nam vẫn còn rất nhiều diện tích đất tiềm năng có thể chuyển đổi sang trồng rau, củ, quả.

Mặc dù có khá nhiều thế mạnh nhưng thời gian qua, hoạt động sản xuất, chế biến rau củ quả của Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều khó khăn. Khó khăn lớn nhất hiện nay chính là dịch Covid -19 khởi phát trong năm 2020. Tuy nhiên, nếu sản phẩm rau củ quả xuất thô bị giảm, thì sản phẩm rau củ quả sau chế biến lại tăng về tỷ trọng.

Trong quý I và quý II/2020 nhiều sản phẩm rau, củ quả thô như: Thanh long, dưa hấu, sầu riêng… của Việt Nam bị tồn đọng do không thể xuất khẩu đi Trung Quốc. Hàng hóa tồn đọng, nhiều tấn hàng hóa rau củ quả hư hỏng, phải vứt bỏ. Tuy nhiên, đối nghịch với bức tranh tối ấy, hàng loạt những mặt hàng rau, củ, quả, sau chế biến vẫn được xuất khẩu có bước tăng trưởng vượt bậc.

Theo báo cáo của Tổng cục Hải quan, 6 tháng đầu năm 2020 dịch Covid -19 đã khiến cho hoạt động xuất khẩu rau, củ, quả gặp nhiều khó khăn. Kim ngạch xuất, nhập khẩu 6 tháng đầu năm chỉ đạt 1,76 tỷ đô la Mỹ, giảm 13,6% so với cùng kỳ năm 2019. Nguyên nhân là do sụt giảm mạnh xuất khẩu ở thị trường Trung Quốc, chủ yếu là rau, củ tươi.

Mục tiêu phấn đấu của Việt Nam tới năm 2030 phải trở thành 1 trong 5 quốc gia có khả năng chế biến rau, củ, quả sâu mạnh nhất thế giới. Ảnh M.A

Tuy vậy, báo cáo của đơn vị này cũng cho thấy một số thị trường xuất khẩu tiềm năng khác của Việt Nam vẫn tăng trưởng mạnh. Ví dụ kim ngạch xuất khẩu rau, củ, quả của Việt Nam vào Hàn Quốc đạt 81,7 triệu đô la Mỹ, tăng 25,2%; vào Thái Lan đạt 79,4 triệu đô la Mỹ, tăng 234,2%; Mỹ 77 triệu đô la Mỹ, tăng 9,9%… Đây là tín hiệu vui cho xuất khẩu ngành rau, củ, quả của Việt Nam. Điều này cũng chứng tỏ xuất khẩu nông sản của Việt Nam đã bớt lệ thuộc vào một thị trường chính là Trung Quốc.

Trong những năm qua, Việt Nam đã có nhiều giải pháp nhằm đẩy mạnh phát triển ngành rau, củ, quả. Chính phủ đã có Nghị quyết số 53 ngày 17/7/2019 về giải pháp khuyến khích, thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp hiệu quả, an toàn và bền vững nhằm đưa ra các giải pháp nhằm hút các doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, đặc biệt chế biến nông sản. Theo đó, hướng tới mục tiêu, năm 2030 Việt Nam phấn đấu trở thành trung tâm chế biến sâu về nông sản và là 1 trong 5 quốc gia chế biến sâu rau, quả của thế giới. Theo số liệu của Bộ NN&PTNT, ngành Rau, củ, quả đang có những bước đột phá mạnh mẽ để hướng tới mục tiêu đạt kim ngạch xuất nhập khẩu 4 tỉ đô la Mỹ.

Về phía doanh nghiệp, ông Nguyễn Mạnh Hùng – Chủ tịch Hội đồng quản trị Nafood Group cho biết, khi dịch Covid -19 bùng phát đã khiến nhiều công ty điêu đứng, công ty của ông cũng gặp cú sốc lớn. Thời gian đầu dịch bệnh vừa xảy ra nhiều doanh nghiệp cũng chịu thiệt hại do khâu vận chuyển bị ách tắc, giá vận chuyển tăng cao. Thậm chí có doanh nghiệp còn không thể xuất khẩu, đơn hàng phải hủy bỏ. Thiệt hại không kể xiết. Tuy nhiên, do đẩy mạnh chế biến sâu nên Nafood Group vẫn trụ vững.

Giải pháp đẩy mạnh chế biến sâu

Báo cáo của Bộ NN&PTNT cho thấy, năm 2019 ngành Rau, củ, quả có sự tăng trưởng tốt với kim ngạch xuất khẩu gần 4 tỷ đô la Mỹ. Các sản phẩm của Việt Nam đã xuất đi hơn 60 nước, vùng lãnh thổ. Trong những năm gần đây tỉ lệ các tổ hợp, doanh nghiệp lớn trong nước cũng đã được mở rộng với hơn 52 tổ hợp chế biến sâu với tổng đầu tư lên tới hơn 41 nghìn tỷ đồng. Nâng năng lực chế biến rau củ quả của Việt Nam lên tới gần 40% tổng sản phẩm sau thu hoạch.

Ông Nguyễn Quốc Toản – Cục trưởng Cục Chế biến phát triển Nông sản (Bộ NN&PTNN) nhận định, bên cạnh những thành tựu như: Xuất khẩu rau, củ, quả có chỗ đứng, có lợi thế thì hoạt động xuất khẩu mặt hàng này cũng đang đối diện với nhiều khó khăn. Ông Nguyễn Quốc Toản cho rằng dịch Covid -19 bùng phát trong năm 2020 thực sự là thách thức, nhưng cũng là liều thuốc thử với sự phát triển của ngành rau, củ, quả.

“Rõ ràng trong bối cảnh dịch bệnh tác động mạnh mẽ, hàng loạt các container hàng dưa hấu, sầu riêng, xoài… bị ùn ứ, vứt bỏ ở cửa khẩu thì các sản phẩm rau, củ, quả, nông sản qua chế biến vẫn có chỗ đứng riêng, giữ vững được giá trị sản phẩm. Điều này góp phần giữ vững kim ngạch xuất khẩu nông sản nói chung của Việt Nam” – ông Toản nói.

Về giải pháp để đẩy mạnh thực hành chế biến rau, củ, quả sâu, ông Toản cho rằng các địa phương cần phải tạo ra một môi trường khuyến khích đầu tư cho công nghiệp chế biến. Ví dụ như địa phương cần có chính sách khuyến khích đầu tư như: Thuê đất, thuế phí, hạ tầng thương mại, năng lượng, giá điện, logictic…

“Đầu tiên cần phải thực hiện ưu đãi doanh nghiệp để tạo thành tổ hợp lớn. Thứ hai, cần tạo ra vùng nguyên liệu đủ lớn, đủ rộng, đủ mạnh để tạo ra sức bật cho các tổ hợp chế biến. Thứ ba, là xác định đâu là lợi thế so sánh vùng nguyên liệu của từng vùng. Không thể tỉnh nào cũng làm 1 sản phẩm, chung nhau. Cần xây dựng vùng nông nghiệp sản phẩm trọng điểm” – ông Toản nhấn mạnh.

Đứng về phía doanh nghiệp nhìn nhận, ông Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng, các cơ chế chính sách cần phải thông thoáng hơn ở rất nhiều khâu. Ông Hùng phân tích: “Đặc biệt là cần xây dựng được gói chính sách tín dụng nhanh, linh hoạt để hỗ trợ doanh nghiệp chế biến. Bên cạnh đó, cần cơ chế khuyến khích của các địa phương và địa phương phải xây dựng quy hoạch vùng nguyên liệu có sự kết nối rõ ràng tránh việc sản phẩm làm ra không có nơi tiêu thụ hoặc ngược lại, có quá nhiều doanh nghiệp vào tranh mua, tranh bán”.

Bên cạnh đó ông Hùng cũng cho rằng cần phải tăng cường sức mạnh của các hiệp hội. Các hiệp hội và cơ quan của Nhà nước cần phải là cán cân để phân xử đúng sai trong các vụ án bán phá giá. Tránh việc cạnh tranh không công bằng, phá vỡ giá trị liên kết của doanh nghiệp, nông dân ảnh hưởng tới giá trị sản phẩm uy tín của doanh nghiệp, thương hiệu sản phẩm khi ra thị trường quốc tế.

“Quan trọng nhất là phải thay đổi tư duy làm nông nghiệp của bà con nông dân và cả xã hội. Vườn nông dân không phải là trang trại, hay cánh đồng mà mỗi khu vườn là một doanh nghiệp, mỗi một nông dân là một ông chủ doanh nghiệp. Có vậy thì mới phát triển được nền nông nghiệp hiện đại” – ông Hùng nói.

Về phía Hiệp hội Rau, củ, quả Việt Nam, ông Nguyễn Đình Tùng cũng cho biết, Hiệp hội đã có kiến nghị Bộ NN&PTNT, Bộ Công Thương tiếp tục hỗ trợ, đẩy mạnh xuất khẩu nông sản vào các thị trường tiềm năng, mới của Việt Nam như: Mỹ, Nhật Bản, Thái Lan…. Đồng thời thực hiện quy hoạch vùng trồng, làm tốt công tác bảo quản chế biến. Đặc biệt, Hiệp hội cũng đã có kiến nghị gửi Bộ Công Thương hỗ trợ tiền điện cho những đơn vị tham gia bảo quản trái cây để vượt qua khó khăn, kiến nghị này đã được giải quyết.

Chủ trương của Việt Nam là phải lọt vào top đầu của những nước có công nghiệp chế biến nông sản hiện đại. Để thực hiện mục tiêu này hiện chúng ta đang có 3 đề án chế biến trọng điểm là: Chế biến nông sản; chế biến rau, củ, quả; chế biến gỗ – lâm sản; chế biến thủy sản.
Nguồn: Bộ NN&PTNT.

Minh Anh

 

Chủ đề:
Bạn đang xem danh mục: Thị Trường
Tin cập nhật
  • Công điện khẩn ứng phó với mưa lũ ở miền Trung và ATNĐ đang mạnh lên thành bão

    Ban Chỉ đạo Trung ương về Phòng, chống thiên tai – Ủy ban Quốc gia ứng phó sự cố, thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn vừa phát đi công điện khẩn ứng phó với mưa lũ ở miền Trung và áp thấp nhiệt đới (ATNĐ) đang mạnh lên thành bão. Hiện nay, đã xuất […]

  • Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc: Không để dân ‘màn trời, chiếu đất’

    Thủ tướng yêu cầu các lực lượng phải sẵn sàng hơn nữa để cứu dân trên tinh thần “không được để dân đói rét, không để dân màn trời, chiếu đất”; tích cực cứu hộ, cứu nạn, nhưng phải đảm bảo an toàn. Chiều 19/10, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn […]

  • 56 người chết và mất tích do mưa lũ ở Quảng Trị

    Đến sáng nay (19/10), tại tỉnh Quảng Trị đã ngớt mưa, nhiều nơi mưa rải rác, nước trên các sông vẫn còn cao, nhiều nơi còn ngập sâu. Mưa lũ ở Quảng Trị đã làm 56 người chết và mất tích. Hàng chục tuyến đường bị sạt lở nghiêm trọng gây khó khăn cho công […]

Sự kiện
Tam nông