07:48 - 14/05/2018

Gạo Việt thất bại trên “sân nhà”?

Là quốc gia nằm trong top đầu về xuất khẩu gạo nhưng hàng năm, Việt Nam vẫn phải nhập khẩu gần 300.000 tấn gạo, chủ yếu từ Thái Lan, Lào, Trung Quốc và Campuchia. Một số người Việt có thu nhập khá đang có nhu cầu dùng gạo thơm của Thái Lan, Campuchia… Điều đó có nghĩa gạo Việt chưa cạnh tranh tốt?

Theo Báo cáo Doanh nghiệp (DN) Xuất nhập khẩu Việt Nam 2017 của Viện Nghiên cứu Chiến lược thương hiệu và Cạnh tranh, năm 2017, Việt Nam đã nhập khẩu (NK) 235.138 tấn gạo từ thị trường Thái Lan, chiếm tới 89% tổng lượng gạo NK.

 

Xuất khẩu gạo tốp đầu thế giới nhưng mỗi năm, Việt Nam vẫn nhập khẩu gần 300.000 tấn gạo

Báo cáo này đánh giá người Việt ngày càng thay đổi thói quen tiêu dùng, quan tâm nhiều hơn đến chất lượng thay vì giá cả, trong khi ngành lúa gạo Việt Nam vẫn chạy theo sản lượng mà chưa thực sự chú trọng nhiều tới chất lượng. Vì vậy, một số đối tượng người tiêu dùng trong nước đã thay thế dần gạo trong nước bằng các loại gạo có chất lượng cao hơn từ Thái Lan, Campuchia.

Gạo ngoại “lấn sân” nhờ chất lượng?

Công ty TNHH Đầu tư thương mại và xuất nhập khẩu Việt Lào là DN đứng đầu về khối lượng NK gạo. Giá trị NK gạo của công ty này trong năm 2017 đạt 1.837 tỷ đồng và tỷ trọng khối lượng chiếm tới 56,9% tổng khối lượng gạo NK của cả nước.

Tiếp đến là công ty TNHH Hùng Tiến với giá trị NK 66,3 tỷ đồng, chiếm 2,3%; công ty TNHH Thương mại và xuất nhập khẩu Tân Việt Long với gần 24 tỷ đồng, chiếm 1,5%.

Thực tế, cuộc “so găng” giữa gạo nội và ngoại không phải là vấn đề mới mà đã diễn ra nhiều năm qua.

Ông Hoàng Văn Họa, Giám đốc HTX Nông nghiệp Thanh Văn (huyện Thanh Oai, Hà Nội), chia sẻ: Tháng 7/2013, nhãn hiệu tập thể “gạo Bồ Nâu” Thanh Văn được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ KH&CN) cấp chứng nhận.

Sản phẩm cũng được công nhận thương hiệu hàng hóa nông sản sạch, chất lượng cao, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Hiện nay, gạo Bồ Nâu được phân phối ở thị trường Hà Nội với giá trung bình 17 – 19 triệu đồng/tấn.

“Có thương hiệu song việc tiêu thụ gạo còn khó khăn, chủ yếu thông qua thương lái và bán cho các đại lý nhỏ lẻ. Những năm gần đây, việc tiêu thụ còn vất vả khi người tiêu dùng Thủ đô có nhiều lựa chọn với gạo của các tỉnh, thành phố và nước ngoài nhập khẩu”, ông Họa cho biết.

Nghịch lý ngành lúa gạo

Trong khi đó, ông Đỗ Văn Kiên, Giám đốc HTX nông nghiệp Tam Hưng, cho biết năm 2015, gạo thơm Bối Khê được Cục Sở hữu trí tuệ công nhận nhãn hiệu tập thể. Khi có thương hiệu, HTX thường xuyên quảng bá, tham gia các hội chợ thương mại, tuy nhiên đến nay chưa có DN nào đứng ra ký hợp đồng tiêu thụ sản phẩm ổn định, chủ yếu vẫn là HTX tự sản, tự tiêu qua thương lái.

Các chuyên gia dinh dưỡng đánh giá sự khác nhau về mặt giá trị dinh dưỡng giữa gạo Việt Nam, gạo Nhật, gạo Hàn hay gạo Campuchia… là rất nhỏ, không ảnh hưởng gì đến tình trạng dinh dưỡng ở người sử dụng.

Vì vậy, dinh dưỡng không phải là lý do khiến người tiêu dùng bỏ một khoản tiền cao gấp nhiều lần để mua gạo ngoại, trong khi giá trị dinh dưỡng cũng tương đương gạo Việt Nam.

Các chuyên gia cho rằng nguyên nhân chính là vì gạo ngoại có các giống chất lượng cao và đầu tư bài bản để xây dựng thương hiệu nên đáp ứng được nhu cầu ẩm thực ngày càng phong phú và đa dạng của người tiêu dùng Việt.

Có thương hiệu, mới dễ bán hàng

Đồng quan điểm, ông Phạm Tất Thắng, Nghiên cứu viên cao cấp (Viện Nghiên cứu thương mại, Bộ Công Thương), cho rằng là nước xuất khẩu (XK) gạo lớn của thế giới không có nghĩa Việt Nam không NK gạo. Đừng nghĩ việc NK gạo ngoại là một cái gì sai trái, đó là đòi hỏi kích thích phát triển thương hiệu gạo, sản xuất gạo với chất lượng cao hơn.

Theo ông Thắng, hiện nay, một số người dân có thu nhập khá thường ăn gạo thơm của Thái Lan, Campuchia… Điều đó có nghĩa gạo của Việt Nam chưa cạnh tranh tốt để phục vụ nhu cầu của một nhóm đối tượng nào đó tại thị trường trong nước.

Theo các chuyên gia, bản thân gạo Việt Nam cũng có nhiều giống tốt, chất lượng cao nhưng qua thời gian dài sản xuất lúa gạo chỉ quan tâm đến tăng năng suất, tăng sản lượng, trong khi các giống lúa thơm chất lượng cao lại đang bị thoái hóa.

Do đó, để cạnh tranh với gạo ngoại, ngành lúa gạo Việt Nam phải bắt đầu bằng việc thay đổi tư duy từ việc đầu tư cho nghiên cứu và sản xuất các giống lúa có chất lượng cao.

Gs. Võ Tòng Xuân – Chuyên gia nông nghiệp

Để bán được giá cao như gạo ngoại, bên cạnh việc đầu tư chọn giống tốt, ngành nông nghiệp phải chú trọng xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam thì mới có thể cạnh tranh không chỉ trên thế giới mà phải ngay cả tại “sân nhà”.

Theo bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Thực phẩm Tp.HCM, Nhà nước cần có cơ chế cho các đơn vị bán lẻ tiềm năng lớn và hỗ trợ cho các DN này lớn mạnh, tiếp nhận hàng hóa của DN sản xuất lúa gạo, có như vậy sản phẩm gạo Việt Nam mới có cơ hội thắng thế trên “sân nhà”.

“Ngoài việc tập trung xây dựng thương hiệu và nâng cao chất lượng sản phẩm của các DN, sự hỗ trợ của Nhà nước để phát triển kênh phân phối, bán lẻ là cần thiết để hạt gạo Việt thơm ngon, an toàn luôn hiện diện trong mâm cơm của mọi gia đình”, bà Chi nhấn mạnh.

Cùng với đó, về XK, cơ hội trong năm 2018 của ngành lúa gạo rất sáng, dồn dập đơn hàng, tuy nhiên, ông Võ Tòng Xuân, chuyên gia nông nghiệp, đánh giá XK gạo khởi sắc vì nhu cầu của Philippines và Malaysia đang tăng và nguồn gạo họ hướng đến là những loại gạo có phẩm cấp trung bình, không phải loại gạo thơm nên Việt Nam hoàn toàn đáp ứng được yêu cầu. Do nhu cầu thị trường lớn nên việc chúng ta đẩy giá lên cũng là điều dễ hiểu.

Ông Thắng nhận định gạo Việt Nam dù XK đứng thứ hai thế giới nhưng chủ yếu XK theo số lượng và vô danh – có nghĩa là XK dưới dạng gạo 5% tấm, 25% tấm chứ không có thương hiệu gì.

Theo chuyên gia này, một số DN nhỏ cố gắng xây dựng thương hiệu của mình đã được thừa nhận ở một số thị trường. Tuy nhiên, nhiều đơn vị, DN lớn lại thờ ơ với điều này. Đó là nghịch lý.

Bên cạnh đó, một số cơ quan quản lý nhà nước, trong đó có Bộ NN&PTNT, Bộ Công Thương cũng đã nhận thức rằng cần tìm thương hiệu gạo, có chương trình xây dựng thương hiệu gạo, tuy nhiên cách hiểu và cách làm chưa phù hợp.

“Chúng ta đang cố đi tìm giống nào đó để trao cho nó thương hiệu gạo quốc gia, ai được thì được trợ cấp. Cách làm như vậy chưa thực sự phù hợp. Tôi khẳng định không có một giống lúa nào đủ sức đại diện cho toàn thể hạt gạo Việt Nam”, ông Thắng nói.

Ông Thắng lý giải mỗi vùng đất ở Việt Nam có khí hậu, tập quán, canh tác, thổ nhưỡng khác nhau. Có thể giống này phù hợp với vùng này nhưng không phù hợp với vùng khác. Trong khi đó, nhu cầu của thế giới cũng không giống nhau, cùng là ăn gạo nhưng tiêu chuẩn rất khác nhau: người Mỹ ăn gạo dài mềm; người châu Âu, Đông Bắc Á ăn gạo thơm, dẻo…

“Cần xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam cho từng thị trường, từng vùng nhất định. Tìm xem với giống lúa đó phù hợp với thổ nhưỡng ở đâu để có sản xuất phù hợp với nhu cầu người tiêu dùng”, ông Thắng phân tích. Đồng thời xây dựng cánh đồng mẫu lớn, sản xuất tập trung, đảm bảo chất lượng đồng bộ cho sản phẩm.

Lê Thúy

Tin cập nhật
  • Chuỗi giá trị nông nghiệp thất bại?

    “Chúng ta cần một lộ trình để thay đổi toàn diện chuỗi giá trị nông sản, bắt đầu từ nông dân” Chúng ta thường nói về định hướng phát triển sản xuất nông nghiệp an toàn theo chuỗi giá trị, nhưng lại không tạo ra được sự liên kết chặt chẽ giữa nhà quản lý, […]

  • Đến hẹn lại “chạy”

    Mong muốn cho con em mình có được một điểm trường theo học chất lượng cao, đội ngũ giáo viên nhiều kinh nghiệm, cơ sở vật chất đảm bảo, đó là điều mong muốn rất chính đáng của các bậc phụ huynh. Từ đó nhiều người đã sẳn sàng bỏ ra số tiền lớn hay […]

  • Qua trạm khỏi trả tiền

    Hai Méo: Nè mấy ngày nay tui thấy anh chuẩn bị mua giá sống về chất đống làm gì vậy? Bộ hổm rày cái vụ đó yếu xìu nên mua giá về ăn cho nó sung ba khía phải hôn ? Ba Tròn: Nói tầm bậy, tầm bạ, con cái nó cười. Tui mua để […]

Sự kiện
  • Bí thư không phải người địa phương sẽ xóa bỏ tình trạng cục bộ, lợi ích nhóm

    Bí thư không phải người địa phương giải quyết được tình trạng hiện nay đó là cục bộ, bè phái, lợi ích nhóm. Đồng thời đây là giải pháp khắc phục yếu kém của công tác cán bộ trong thời gian qua. Một trong những giải pháp đột phá trong công tác cán bộ những […]

  • Chung tay vì sức khỏe cộng đồng

    Sáng ngày 26.5.2018, tại công viên Thống Nhất (Hà Nội), T.Ư Hội NDVN, T.Ư Hội Liên hiệp Phụ nữ VN phối hợp vớ Bộ NN&PTNT tổ chức Lễ phát động thực hiện Chương trình Tuyên truyền, vận động sản xuất, kinh doanh nông sản thực phẩm an toàn vì sức khỏe cộng đồng. Tham dự […]

  • Bảo vệ người tố cáo thế nào?

    Việc mở rộng hình thức tố cáo qua điện thoại, email vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau khi Quốc hội thảo luận về Luật tố cáo (sửa đổi) vào sáng nay 24/5. Cần mở rộng Theo Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Nguyễn Khắc Định, qua thảo luận, kết quả lấy […]

Tam nông
  • Làm giàu từ bưởi da xanh

    Sau bảy năm canh tác, 150 cây bưởi da xanh của anh Hưng oằn sai trĩu quả. Mỗi năm, bưởi da xanh cho anh Hưng thu lời trên 400 triệu đồng. Chuyển đổi cây trồng Năm 2000, anh Nguyễn Phùng Hưng (42 tuổi) ở khu phố Phước Hòa, phường Tân Thiện, thị xã Đồng Xoài […]

  • Trồng rau thủy canh kiếm tiền triệu

    Hiện nay, tại TPHCM, mô hình trồng rau thủy canh trong nhà màng hướng đến sản xuất ra sản phẩm sạch, an toàn đang được rất nhiều đơn vị bao tiêu đầu ra. Tuy  chi phí đầu tư  ban đầu lớn nhưng bù lại người nông dân giảm công lao động, hạn chế được dịch […]

  • Sung Mỹ – dễ trồng, lợi nhuận cao

    Cây sung Mỹ là loại cây ưa khí hậu nóng khô, thích hợp với độ ẩm thấp và dễ trồng, chỉ cần có đất và lượng nước đủ là cây sẽ sống và phát triển. Nhưng để được trái sung ngọt thì cần phải nắm vững kỹ thuật trồng, đảm bảo đủ lượng nước, lượng […]