10:56 - 18/07/2017

Độc đáo nghề xe lanh dệt vải của người Mông ở Đồng Văn

Người Mông sinh sống trên cao nguyên đá Đồng Văn (Hà Giang) vẫn tự hào rằng, họ có hai nghề truyền thống khiến cộng đồng các tộc người sinh sống ở Tây Bắc phải nể phục là nghề xe lanh dệt vải và nghề rèn độc đáo.

Nếu như nghề rèn chỉ dành cho đàn ông thì nghề xe lanh dệt vải dành cho phụ nữ và họ đã tạo nên một nét văn hóa thổ cẩm rực rỡ sắc màu giữa ngút ngàn đá xám ngắt của vùng cao nguyên cằn cỗi.

Ông Thào Mý Giàng ở xã Tà Lũng huyện Đồng Văn kể rằng, xưa kia tộc người Mông hay du canh du cư. Khi đi tìm một vùng đất mới thì người phụ nữ Mông bao giờ cũng mang trong người hai hạt giống là hạt ngô và hạt cây lanh. Khi tìm được đất để dựng bản, đàn ông Mông đắp bể làm lò rèn để rèn dao, cuốc, cày; còn phụ nữ thì tìm đất trong đá để gieo hạt lanh, trỉa hạt ngô.

Hạt ngô nuôi sống người Mông bằng các món như mèn mén, ngô đồ; còn hạt cây lanh sẽ cho sợi lanh để họ dệt nên như chiếc váy thổ cẩm để làm đồ mặc. 

Phương pháp đạp lanh như thế này sẽ giúp cho sợi lanh trở nên mềm mại hơn khi dệt thành vải.
Những cây lanh được đưa vào vòng quay để xe sợi.
Trong khi dệt vải những sợi lanh bị tơi sẽ được cắt đi tránh cho việc vải bị sờn.
Người Mông tự chế tạo công cụ bằng gỗ để xe lanh.
Phụ nữ Mông dệt vải lanh bằng khung dệt do họ tự tạo ra.
Thiếu nữ Mông rất thạo nghề xe lanh, dệt thổ cẩm.
Sáp ong được đun nóng ở nhiệt độ khoảng 500C sẽ được vẽ lên vải lanh mới được dệt.
Nghề xe lanh, dệt vải của người Mông được truyền từ đời này sang đời khác.
Chiếc váy của thiếu nữ Mông làm bằng vải lanh do chính họ làm.

Có lẽ công đoạn làm nên hồn cốt của thổ cẩm tộc người Mông là cách vẽ sáp ong lên vải lanh. Người Mông có kỹ thuật trang trí bằng cách vẽ sáp ong trên vải lanh để lấy họa tiết. Hầu hết các họa tiết được thêu, vẽ, chắp vải trên nền vải lanh trắng hoặc vải đỏ, có định hình sẵn là các bộ phận của áo, váy. Sau khi hoàn thiện trang trí từng bộ phận riêng lẻ, người ta mới may ráp, hoàn chỉnh váy, áo…

Chẳng vì thế mà khi lên cao nguyên đá Đồng Văn vào các bản Lùng Tám, Phố Cáo, Sủng Là… ta cũng dễ bắt gặp hình ảnh những người phụ nữ Mông trong lúc nông nhàn dạy con cái cách xe lanh với tiếng lách cách của khung cửi dệt vải rộn vang cả bản.

Với người phụ nữ Mông, cách xe lanh dệt vải, dùng sáp ong trang trí hoa văn như ăn vào tâm thức được truyền đời, nên khi người con gái biết yêu, biết đi chợ tình thì họ cũng đã thành thạo nghề xe lanh dệt vải. Cái nghề bình dị này đã đi vào ca dao của tộc người này với ý nghĩa như một lời đánh giá phẩm chất của người phụ nữ: “Gái đẹp không biết làm lanh cũng xấu/ Gái xinh chưa biết cầm kim là hư…”

Hai phụ nữ Mông tranh thủ cuốn sợ lanh trên đường đến chợ.
Đến Hà Giang du khách sẽ dễ dàng mua được những tấm vải lanh được bày bán ở chợ.
Sản phẩm vải lanh của người Mông ở Hà Giang.
Du khách nước ngoài thích thú khám phá nghề xe lanh, dệt vải truyền thống của người Mông.

Những công đoạn làm nên loại thổ cẩm đầy sắc màu của người Mông ở cao nguyên đá Đồng Văn giờ đã trở thành một nét văn hóa đặc sắc đầy sức cuốn hút đối với mỗi du khách khi đến khám phá làng dệt thổ cẩm truyền thống Lùng Tám ở huyện Quản Bạ.

Không những thế, người Mông ở Đồng Văn đã mang nghề xe lanh dệt thổ cẩm của mình đi đến các kỳ Festival ở Huế, các ngày hội văn hóa các dân tộc Việt Nam ở Đồng Mô (Hà Nội) để trưng bày, giới thiệu gây nhiều sự ngạc nhiên, thích thú cho du khách.

Hoàng Việt
Tin cập nhật
  • Quả vải tươi Việt Nam tạo sức hút tại Hà Lan

    Gần 1 tấn vải thiều tươi Thanh Hà (Hải Dương) đã đến Hà Lan giới thiệu tới khách hàng lần này với giá 18 euro/kg đang thu hút được nhiều người mua. Nhằm quảng bá quả vải tươi của Việt Nam đến với người Hà Lan, ngày 19/6, Thương vụ Việt Nam tại Hà Lan […]

  • Hồ tiêu Gia Lai nhích giá, cẩn trọng khi nông dân ồ ạt trồng trở lại

    Ngành Nông nghiệp địa phương khuyến cáo người dân khi trồng hồ tiêu cần tính toán cẩn trọng, không nên trồng ồ ạt để đảm bảo hiệu quả sản xuất và giảm thiểu rủi ro. Sau giai đoạn giảm giá sâu, đầu năm nay hồ tiêu đạt mức 70.000 đồng/kg và duy trì ổn định […]

  • Kinh tế nhiều thành phần: Phát huy sức mạnh toàn bộ lực lượng

    Trong 35 năm Đổi mới, kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế hợp tác, kinh tế tư nhân, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài cùng chuyển động trên quỹ đạo của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN. Một trong những đặc trưng cơ bản của nền kinh tế […]

Sự kiện
  • Chính phủ luôn đánh giá cao, lắng nghe, thấu hiểu và chia sẻ với báo chí*

    Chiều ngày 20/6, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chủ trì cuộc gặp mặt các cơ quan báo chí nhân kỷ niệm 96 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925-21/6/2021). Trân trọng giới thiệu toàn văn phát biểu của Thủ tướng tại cuộc gặp mặt. Thưa các đồng chí Ban Bí thư, […]

  • Nhà báo Dương Đình Tường: Tác phẩm phải làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn

    Những tác phẩm phóng sự của nhà báo Dương Đình Tường đã khiến nhiều lãnh đạo ở Bộ NN&PTNT và các địa phương nhận ra những vấn đề phát sinh ở nông thôn để vào cuộc xử lý kịp thời. Cũng nhờ sự dấn thân đó, anh có nhiều tác phẩm mà đến nay vẫn […]

  • “Làm báo” giữa tâm dịch Covid-19

    Trong những thời điểm dịch Covid – 19 diễn ra hết sức phức tạp và rất nhiều ca lây nhiễm trong cộng đồng, các phóng viên vẫn không quản ngại hiểm nguy để tiếp cận hiện trường, đưa thông tin chính xác, kịp thời đến cho độc giả. Giữ an toàn tuyệt đối cho mình […]

Tam nông
  • Hồ tiêu Gia Lai nhích giá, cẩn trọng khi nông dân ồ ạt trồng trở lại

    Ngành Nông nghiệp địa phương khuyến cáo người dân khi trồng hồ tiêu cần tính toán cẩn trọng, không nên trồng ồ ạt để đảm bảo hiệu quả sản xuất và giảm thiểu rủi ro. Sau giai đoạn giảm giá sâu, đầu năm nay hồ tiêu đạt mức 70.000 đồng/kg và duy trì ổn định […]

  • Thái Bình: Người dân được sử dụng nước sạch tiêu chuẩn

    Trước thực trạng người dân nông thôn thiếu nước sạch trong sinh hoạt, từ năm 2012, tỉnh Thái Bình luôn coi vấn đề nước sinh hoạt và môi trường nông thôn là một trong những mục tiêu quan trọng trong việc cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân, góp phần hoàn thành tiêu […]

  • Bắc Kạn đưa sản phẩm OCOP lên sàn thương mại điện tử

    Việc triển khai sàn thương mại điện tử sẽ góp phần quan trọng quảng bá và phân phối các sản phẩm, quản lý tốt thông tin dịch vụ và giúp khách hàng dễ dàng truy xuất nguồn gốc sản phẩm. UBND tỉnh Bắc Kạn đã phối hợp một số đơn vị, doanh nghiệp triển khai […]