10:56 - 18/07/2017

Độc đáo nghề xe lanh dệt vải của người Mông ở Đồng Văn

Người Mông sinh sống trên cao nguyên đá Đồng Văn (Hà Giang) vẫn tự hào rằng, họ có hai nghề truyền thống khiến cộng đồng các tộc người sinh sống ở Tây Bắc phải nể phục là nghề xe lanh dệt vải và nghề rèn độc đáo.

Nếu như nghề rèn chỉ dành cho đàn ông thì nghề xe lanh dệt vải dành cho phụ nữ và họ đã tạo nên một nét văn hóa thổ cẩm rực rỡ sắc màu giữa ngút ngàn đá xám ngắt của vùng cao nguyên cằn cỗi.

Ông Thào Mý Giàng ở xã Tà Lũng huyện Đồng Văn kể rằng, xưa kia tộc người Mông hay du canh du cư. Khi đi tìm một vùng đất mới thì người phụ nữ Mông bao giờ cũng mang trong người hai hạt giống là hạt ngô và hạt cây lanh. Khi tìm được đất để dựng bản, đàn ông Mông đắp bể làm lò rèn để rèn dao, cuốc, cày; còn phụ nữ thì tìm đất trong đá để gieo hạt lanh, trỉa hạt ngô.

Hạt ngô nuôi sống người Mông bằng các món như mèn mén, ngô đồ; còn hạt cây lanh sẽ cho sợi lanh để họ dệt nên như chiếc váy thổ cẩm để làm đồ mặc. 

Phương pháp đạp lanh như thế này sẽ giúp cho sợi lanh trở nên mềm mại hơn khi dệt thành vải.
Những cây lanh được đưa vào vòng quay để xe sợi.
Trong khi dệt vải những sợi lanh bị tơi sẽ được cắt đi tránh cho việc vải bị sờn.
Người Mông tự chế tạo công cụ bằng gỗ để xe lanh.
Phụ nữ Mông dệt vải lanh bằng khung dệt do họ tự tạo ra.
Thiếu nữ Mông rất thạo nghề xe lanh, dệt thổ cẩm.
Sáp ong được đun nóng ở nhiệt độ khoảng 500C sẽ được vẽ lên vải lanh mới được dệt.
Nghề xe lanh, dệt vải của người Mông được truyền từ đời này sang đời khác.
Chiếc váy của thiếu nữ Mông làm bằng vải lanh do chính họ làm.

Có lẽ công đoạn làm nên hồn cốt của thổ cẩm tộc người Mông là cách vẽ sáp ong lên vải lanh. Người Mông có kỹ thuật trang trí bằng cách vẽ sáp ong trên vải lanh để lấy họa tiết. Hầu hết các họa tiết được thêu, vẽ, chắp vải trên nền vải lanh trắng hoặc vải đỏ, có định hình sẵn là các bộ phận của áo, váy. Sau khi hoàn thiện trang trí từng bộ phận riêng lẻ, người ta mới may ráp, hoàn chỉnh váy, áo…

Chẳng vì thế mà khi lên cao nguyên đá Đồng Văn vào các bản Lùng Tám, Phố Cáo, Sủng Là… ta cũng dễ bắt gặp hình ảnh những người phụ nữ Mông trong lúc nông nhàn dạy con cái cách xe lanh với tiếng lách cách của khung cửi dệt vải rộn vang cả bản.

Với người phụ nữ Mông, cách xe lanh dệt vải, dùng sáp ong trang trí hoa văn như ăn vào tâm thức được truyền đời, nên khi người con gái biết yêu, biết đi chợ tình thì họ cũng đã thành thạo nghề xe lanh dệt vải. Cái nghề bình dị này đã đi vào ca dao của tộc người này với ý nghĩa như một lời đánh giá phẩm chất của người phụ nữ: “Gái đẹp không biết làm lanh cũng xấu/ Gái xinh chưa biết cầm kim là hư…”

Hai phụ nữ Mông tranh thủ cuốn sợ lanh trên đường đến chợ.
Đến Hà Giang du khách sẽ dễ dàng mua được những tấm vải lanh được bày bán ở chợ.
Sản phẩm vải lanh của người Mông ở Hà Giang.
Du khách nước ngoài thích thú khám phá nghề xe lanh, dệt vải truyền thống của người Mông.

Những công đoạn làm nên loại thổ cẩm đầy sắc màu của người Mông ở cao nguyên đá Đồng Văn giờ đã trở thành một nét văn hóa đặc sắc đầy sức cuốn hút đối với mỗi du khách khi đến khám phá làng dệt thổ cẩm truyền thống Lùng Tám ở huyện Quản Bạ.

Không những thế, người Mông ở Đồng Văn đã mang nghề xe lanh dệt thổ cẩm của mình đi đến các kỳ Festival ở Huế, các ngày hội văn hóa các dân tộc Việt Nam ở Đồng Mô (Hà Nội) để trưng bày, giới thiệu gây nhiều sự ngạc nhiên, thích thú cho du khách.

Hoàng Việt
Tin cập nhật
  • Bám sát cơ sở hoà giải thành công

    Thực hiện Quyết định 81 của Thủ tướng Chính phủ, các cấp Hội Nông dân (ND) tỉnh Bạc Liêu đã tích cực phối hợp với các ngành chú trọng tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật đến hội viên, ND. Đặc biệt, Hội tích cực biểu dương, khen thưởng các điển hình trong công […]

  • Nuôi lợn rừng lai thu lợi nhuận cao

    Những năm gần đây, tại tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu đã xuất hiện nhiều mô hình chăn nuôi hiệu quả phù hợp với điều kiện nhiều hộ nông dân. Trong đó mô hình kinh tế trang trại chăn nuôi heo (lợn) rừng lai đang được nhân rộng, góp phần xóa nghèo và làm giàu […]

  • TP. HCM: Ra mắt 84 Câu lạc bộ Nông dân với an toàn giao thông

    Ngày 10/4, tại TP. HCM, Hội Nông dân TP. HCM phối hợp với Ban An toàn giao thông TP. HCM tổ chức Ngày hội Nông dân với văn hóa giao thông năm 2021 nhằm góp phần tuyên truyền, vận động nông dân nâng cao ý thức về an toàn giao thông. Tham dự ngày hội […]

Sự kiện
  • TP. HCM: Ra mắt 84 Câu lạc bộ Nông dân với an toàn giao thông

    Ngày 10/4, tại TP. HCM, Hội Nông dân TP. HCM phối hợp với Ban An toàn giao thông TP. HCM tổ chức Ngày hội Nông dân với văn hóa giao thông năm 2021 nhằm góp phần tuyên truyền, vận động nông dân nâng cao ý thức về an toàn giao thông. Tham dự ngày hội […]

  • Phó Chủ tịch QH Trần Thanh Mẫn chúc Tết Chol Chnam Thmay tại Sóc Trăng

    Ngày, 10.4.2021, thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, ông Trần Thanh Mẫn – Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội đã tới thăm và chúc Tết các vị Hòa thượng, Thượng tọa, sư sãi và toàn thể đồng bào Khmer tỉnh Sóc Trăng đón Tết cổ truyền bình yên, […]

  • Phân công 4 Ủy viên Bộ Chính trị tham gia Ban Bí thư

    Bộ Chính trị thống nhất phân công 4 Ủy viên Bộ Chính trị tham gia Ban Bí thư Trung ương Đảng khoá XIII, gồm: Bà Trương Thị Mai, ông Trần Cẩm Tú, ông Phan Đình Trạc và ông Nguyễn Hoà Bình. Sáng 9/4, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Bộ Chính trị đã họp dưới sự chủ […]

Tam nông
  • Nuôi lợn rừng lai thu lợi nhuận cao

    Những năm gần đây, tại tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu đã xuất hiện nhiều mô hình chăn nuôi hiệu quả phù hợp với điều kiện nhiều hộ nông dân. Trong đó mô hình kinh tế trang trại chăn nuôi heo (lợn) rừng lai đang được nhân rộng, góp phần xóa nghèo và làm giàu […]

  • Hàng chục hecta chuối bị bệnh vàng lá, nông dân ngậm ngùi chặt bỏ

    Nhiều nông hộ trồng chuối ở Lào Cai đang điêu đứng vì buộc phải chặt bỏ cả vườn chuối do bị nhiễm bệnh vàng lá Panama. Vay hơn 100 triệu để trồng chuối, sắp cho thu hoạch thì cả vườn bỗng dưng đổ bệnh không thể cứu vãn. Chẳng còn cách nào khác, anh Thào […]

  • Nghề làm muối ở Bến Tre “bỏ thì thương, vương thì tội”

    Bến Tre là một trong số ít địa phương của cả nước duy trì được nhiều diện tích muối thương phẩm. Đây là nghề sản xuất truyền thống rất vất vả nhưng hiệu quả kinh tế không cao do giá muối bấp bênh. Hướng đi nào cho hạt muối Bến Tre, đây là vấn đề […]