14:03 - 28/06/2017

Gốm Bàu Trúc, nét văn hóa độc đáo của đồng bào Chăm

Nằm cách thành phố Phan Rang gần 10km về phía Nam, làng gốm Bàu Trúc (thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận), được xem là làng nghề cổ xưa nhất Đông Nam Á, với những sản phẩm độc đáo, mang đậm nét văn hóa của đồng bào Chăm.

Người thợ làng gốm Bàu Trúc dùng loại đất sét được lấy từ sông Quao làm nguyên liệu chính vì đất ở đây có độ dẻo cao, sau đó làm sạch, đập nhuyễn, ngâm nước, trùm ủ một đêm, rồi nhồi với cát trắng theo một tỷ lệ nhất định để đem nặn. Đặc biệt, gốm Bàu Trúc không dùng bàn xoay mà người thợ đi vòng quanh, dùng đôi tay, con mắt và kinh nghiệm để tạo dáng cho sản phẩm. Xong công đoạn tạo dáng thì đem phơi khoảng 4 – 6h, sau đó để trong bóng mát chừng 5 – 10 ngày rồi đem nung.

Tạo hình cho sản phẩm gốm chủ yếu là bằng tay.
Công đoạn làm mịn bề mặt sản phẩm sau khi tạo dáng.

Các nghệ nhân làng gốm Bàu Trúc thường chọn người châm lửa, xem hướng gió, ngày giờ tốt trước khi nung. Họ chỉ đốt lò vào buổi chiều ít gió hoặc gió nhẹ và đốt theo chiều ngược gió. Hầu hết các dòng gốm dùng lò nung, riêng gốm Bàu Trúc được nung lộ thiên bằng rơm và củi với nhiệt độ khoảng 400 – 6000C trong thời gian 4 – 6h (tùy theo sản phẩm và kinh nghiệm). Gốm chín ra lò có màu vàng đỏ, đỏ hồng, nâu, đen xám đặc trưng, mang đậm phong cách, nét văn hóa rất riêng của dòng gốm Bàu Trúc.

Nghệ nhân gốm làm mịn bề mặt sản phẩm bằng những công cụ đơn sơ nhưng hiệu quả.
Phơi và hong khô sản phẩm trước khi đem nung.

Phương thức tạo hình, đường nét trang trí, cách tạo màu và xử lý nhiệt khi nung, tất thảy đã tạo nên hồn cốt của dòng gốm Bàu Trúc, một di sản sống hiện hữu giữa thời buổi kinh tế thị trường. Mới đây, nghề làm gốm Bàu Trúc vừa được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục 12 Di sản văn hóa phi vật thể của Quốc gia và trình UNESCO xét duyệt, công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp của nhân loại. Đây thực sự là bước đi cần thiết để gìn giữ một di sản vô cùng đặc sắc.

Theo dân gian truyền tụng, tổ nghề của gốm Bàu Trúc là ông Poklong Chanh. Hơn ngàn năm trước, ông từ chối làm quan triều đình về làng dạy cho phụ nữ cách lấy đất, nặn rồi nung thành những dụng cụ, vật trang trí trong nhà. Để tỏ lòng biết ơn tổ nghề, người dân làng gốm Bàu Trúc đã lập đền thờ tưởng nhớ và tổ chức cúng tế ông vào dịp lễ hội Katê hàng năm (khoảng từ cuối tháng 9 đến tháng 10 dương lịch).

Ái Châu

Tin cập nhật
  • Sử dụng muối trong nuôi trồng thủy sản

    Muối thông thường (sodium chloride – NaCl) có sẵn ở nhiều nơi, an toàn cho cá và người sử dụng, đặc biệt, muối có chi phí khá rẻ. Chính nhờ vậy mà muối được sử dụng rộng rãi trong xử lý thủy sản nước ngọt. Điều trị bệnh Thực tiễn những năm qua, việc sử […]

  • Nhìn từ chiến thắng UAE: Nền tảng thể lực – bệ phóng cho Đội tuyển Việt Nam bay cao

    Chiến thắng thuyết phục trước UAE (Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất) trên sân nhà trong khi Thái Lan “sảy chân” trước Malaysia, đội tuyển Việt Nam hiện đã leo lên đứng đầu bảng G. Hơn bao giờ hết, người hâm mộ đang tràn trề hy vọng về cơ hội đi tiếp của […]

  • Bảo quản nông sản – nhìn từ sau những lần chạy bão

    Chỉ sau 2 ngày vần vũ, cơn bão số 5 (Matmo) đã gây thiệt hại lớn tại nhiều tỉnh thành miền Trung, và khu vực bị tổn hại nặng nhất vẫn là các làng xã dọc ven biển. Hàng trăm tàu cá phải về bờ, hàng trăm đê kè biển bị phá tan, và hàng […]

Sự kiện
  • Trà Vinh: Xông đèn tiết kiệm điện cho thanh long trái vụ

    Vừa qua, tại tỉnh Trà Vinh, Hội Nông dân tỉnh Trà Vinh phối hợp với Công ty cổ phần Bóng đèn Phích nước Rạng Đông và Công ty cổ phần Greenfeed Việt Nam tổ chức Hội thảo: “Tổng kết mô hình xông đèn tiết kiệm điện cho thanh long trái vụ” và “Mô hình gà […]

  • T.Ư Hội NDVN: Học tập, quán triệt Nghị quyết Hội nghị T.Ư 11 Khoá XII của Đảng

    Ngày 14.11.2019, tại Hà Nội, Đảng bộ Cơ quan T.Ư Hội Nông dân Việt Nam (NDVN) đã tổ chức Hội nghị học tập, quán triệt nội dung Nghị quyết Hội nghị T.Ư 11 Khoá XII của Đảng và một số văn bản mới ban hành của Bộ Chính trị, Ban Bí thư T.Ư Đảng. Tham […]

  • Thúc đẩy nông dân tham gia chuỗi giá trị nông sản

    Ngày 11/11/2019, tại tỉnh Trà Vinh, Ban Kinh tế, Trung ương Hội Nông dân Việt Nam phối hợp với Hội Nông dân tỉnh Trà Vinh tổ chức Hội thảo chuyên đề: “Nội dung, giải pháp Hội Nông dân tham gia xây dựng Nông thôn mới” và chuyên đề: “Hội Nông dân Việt Nam tham gia […]

Tam nông
  • Nỗ lực “giữ hồn” thổ cẩm Ê Đê

    Đăk Lăk là một trong những tỉnh có rất nhiều nghề truyền thống gắn bó lâu đời với bà con nông dân, đặc biệt là mỗi phụ nữ trong đồng bào dân tộc thiểu số như Ê Đê, M’nông… đều gắn chặt với nghề dệt thổ cẩm. Vì vậy, mặt hàng thổ cẩm truyền thống […]

  • Gỡ khó để chăn nuôi gắn với chế biến sâu và xuất khẩu

    Một trong những vấn đề đáng chú ý trong tuần qua chính là việc Bộ NN&PTNN tổ chức đánh giá kết quả chăn nuôi đến năm 2020 và xây dựng chiến lược phát triển chăn nuôi giai đoạn mới. Nhiều chuyên gia đầu ngành cho rằng Việt Nam cần phải gỡ khó cho chăn nuôi, […]

  • Mục tiêu đến năm 2025: Cả nước có 85% xã đạt chuẩn về giao thông nông thôn

    Mục tiêu phấn đấu về giao thông nông thôn là đến năm 2025, cả nước có 85% xã đạt tiêu chí chuẩn về giao thông và đến năm 2030 là 100%. Nông thôn ngày nay thực sự chuyển mình, nhiều nơi trở thành miền quê đáng sống với cảnh quan môi trường sáng, xanh, sạch, […]