14:03 - 28/06/2017

Gốm Bàu Trúc, nét văn hóa độc đáo của đồng bào Chăm

Nằm cách thành phố Phan Rang gần 10km về phía Nam, làng gốm Bàu Trúc (thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận), được xem là làng nghề cổ xưa nhất Đông Nam Á, với những sản phẩm độc đáo, mang đậm nét văn hóa của đồng bào Chăm.

Người thợ làng gốm Bàu Trúc dùng loại đất sét được lấy từ sông Quao làm nguyên liệu chính vì đất ở đây có độ dẻo cao, sau đó làm sạch, đập nhuyễn, ngâm nước, trùm ủ một đêm, rồi nhồi với cát trắng theo một tỷ lệ nhất định để đem nặn. Đặc biệt, gốm Bàu Trúc không dùng bàn xoay mà người thợ đi vòng quanh, dùng đôi tay, con mắt và kinh nghiệm để tạo dáng cho sản phẩm. Xong công đoạn tạo dáng thì đem phơi khoảng 4 – 6h, sau đó để trong bóng mát chừng 5 – 10 ngày rồi đem nung.

Tạo hình cho sản phẩm gốm chủ yếu là bằng tay.
Công đoạn làm mịn bề mặt sản phẩm sau khi tạo dáng.

Các nghệ nhân làng gốm Bàu Trúc thường chọn người châm lửa, xem hướng gió, ngày giờ tốt trước khi nung. Họ chỉ đốt lò vào buổi chiều ít gió hoặc gió nhẹ và đốt theo chiều ngược gió. Hầu hết các dòng gốm dùng lò nung, riêng gốm Bàu Trúc được nung lộ thiên bằng rơm và củi với nhiệt độ khoảng 400 – 6000C trong thời gian 4 – 6h (tùy theo sản phẩm và kinh nghiệm). Gốm chín ra lò có màu vàng đỏ, đỏ hồng, nâu, đen xám đặc trưng, mang đậm phong cách, nét văn hóa rất riêng của dòng gốm Bàu Trúc.

Nghệ nhân gốm làm mịn bề mặt sản phẩm bằng những công cụ đơn sơ nhưng hiệu quả.
Phơi và hong khô sản phẩm trước khi đem nung.

Phương thức tạo hình, đường nét trang trí, cách tạo màu và xử lý nhiệt khi nung, tất thảy đã tạo nên hồn cốt của dòng gốm Bàu Trúc, một di sản sống hiện hữu giữa thời buổi kinh tế thị trường. Mới đây, nghề làm gốm Bàu Trúc vừa được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục 12 Di sản văn hóa phi vật thể của Quốc gia và trình UNESCO xét duyệt, công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp của nhân loại. Đây thực sự là bước đi cần thiết để gìn giữ một di sản vô cùng đặc sắc.

Theo dân gian truyền tụng, tổ nghề của gốm Bàu Trúc là ông Poklong Chanh. Hơn ngàn năm trước, ông từ chối làm quan triều đình về làng dạy cho phụ nữ cách lấy đất, nặn rồi nung thành những dụng cụ, vật trang trí trong nhà. Để tỏ lòng biết ơn tổ nghề, người dân làng gốm Bàu Trúc đã lập đền thờ tưởng nhớ và tổ chức cúng tế ông vào dịp lễ hội Katê hàng năm (khoảng từ cuối tháng 9 đến tháng 10 dương lịch).

Ái Châu

Tin cập nhật
  • Thông cáo đặc biệt: Nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu từ trần

    Sau một thời gian lâm bệnh, mặc dù đã được Đảng, Nhà nước, tập thể các giáo sư, bác sỹ, gia đình tận tình cứu chữa, chăm sóc, nhưng do tuổi cao, Nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu đã từ trần ngày 7/8. Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Quốc […]

  • Thảm họa chất độc hóa học: Huy động nguồn lực xoa dịu nỗi đau da cam

    Chiến tranh đã lùi xa gần nửa thế kỷ song hàng triệu người dân Việt Nam hàng ngày vẫn phải sống cùng với những di chứng, hậu quả của cuộc chiến ấy do phơi nhiễm chất độc da cam/dioxin. Ngày 10/8/1961, quân đội Mỹ lần đầu tiên dùng máy bay rải chất độc hóa học […]

  • Phòng chống dịch bệnh cho vật nuôi trong mùa mưa bão

    Thời tiết mưa bão ảnh hưởng lớn đến sức khỏe đàn vật nuôi, vì vậy cần phòng chống dịch bệnh cho vật nuôi trước, trong và sau mùa mưa bão. Thời tiết mưa, bão không những gây khan hiếm nguồn thức ăn mà còn dễ phát sinh dịch bệnh trên đàn gia súc gia cầm. […]

Sự kiện
Tam nông
  • Hội ND Nghệ An: Xây dựng tổ hội nghề nghiệp, hỗ trợ chuyển dịch cơ cấu cây trồng

    Hướng tới hỗ trợ hội viên phát triển kinh tế hộ theo chuỗi giá trị, liên kết các lĩnh vực ngành nghề, thời gian qua, Hội Nông dân (ND) huyện Thanh Chương (Nghệ An) đã triển khai các giải pháp cụ thể để xây dựng chi hội ND, tổ hội ND nghề nghiệp. Đẩy mạnh […]

  • Thực hiện 3 có, 3 không để sản xuất, kinh doanh tiêu thụ nông sản, thực phẩm an toàn

    An toàn thực phẩm (ATTP) là nhiệm vụ hết sức cần thiết đối với toàn xã hội. Xác định được tính cấp thiết của vấn đề đó, giữa tháng 7.2020 Hội Nông dân tỉnh  Nghệ An đã phối hợp với UBND huyện Nghi Lộc phát động phong trào “Nông dân Nghệ An sản xuất, kinh […]

  • Đánh thức Đồng Chum

    Là xã vùng cao của huyện Đà Bắc, những năm qua, xã Đồng Chum đã khai thác tốt những tiềm năng, lợi thế của riêng mình để phát triển kinh tế, đặc biệt là kinh tế rừng. Lợi thế từ rừng “vàng” Ông Lường Văn Thịnh – Chủ tịch UBND xã Đồng Chum cho biết: […]