07:30 - 25/06/2018

Doanh nghiệp đang trục lợi từ cơ chế đầu tư BT?

Hà Nội vừa cấp giấy chứng nhận đầu tư cho một loạt dự án hạ tầng theo hình thức BT và đối ứng bằng hàng trăm ha đất.

Để làm tuyến đường nối Lê Trọng Tấn với Vành đai 3 dài gần 3 km, Hà Nội sẽ dùng quỹ đất 39,8 ha tại Nam Từ Liêm thanh toán cho liên danh nhà đầu tư Công ty Cổ phần Phát triển Nhân lực LOD và Công ty TNHH Phát triển Bắc Việt. Tuy nhiên, cả hai đều chưa có kinh nghiệm làm dự án giao thông.

“Cánh tay kỳ ảo” của DN

Từ hai góc độ kinh tế và pháp lý, BT về bản chất là một giao dịch mua sắm công với điều kiện thanh toán chậm hay sau. Mặc dù là hoạt động mua – bán nhưng nó lại phi thị trường, bởi bên mua (Nhà nước) không có sản phẩm cùng loại để được lựa chọn và bên bán không có ai để phải cạnh tranh trực tiếp. Về giá cả đối với bên bán, sẽ không thể có giá bán thị trường bởi nó được xác định theo quy trình dự toán và quyết toán của một dự án đầu tư, vốn rất phức tạp để xác định, lại dễ bị thay đổi theo hướng tăng lên bởi nhiều yếu tố ngoại vi, do đó, con số cuối cùng luôn luôn phụ thuộc vào các quyết định chủ quan của cơ quan hoặc cá nhân có thẩm quyền phê duyệt. Trong khi đó, đối với “vật” mà bên mua sử dụng để thanh toán cho việc mua hàng là công trình hạ tầng thì giá cả lại xác định được ngay, nhưng đó luôn luôn là giá tối thiểu, còn giá tối đa sẽ do thị trường quyết định.

Báo cáo của Kiểm toán Nhà nước công bố gần đây cho thấy có đến hơn 90% dự án BT đều lựa chọn nhà đầu tư qua chỉ định thầu, dù chính sách có quy định cả hình thức đấu thầu công khai.

Và đằng sau cuộc giao thương đó là Nhà nước ứng trước quỹ đất, thay vì khoản vốn cho nhà đầu tư. Nhưng bất cập xảy ra khi những hợp đồng BT bắt đầu tạo ra những cuộc thương lượng không cân bằng, đặc biệt sự nổi lên của một số doanh nghiệp có “cánh tay kỳ ảo” thâu tóm quỹ đất vàng như Tập đoàn Lã Vọng với hàng loạt dự án ở Hà Đông, Cầu Giấy. Hoặc đơn cử như Công ty cổ phần Tasco sau khi làm tuyến đường Lê Đức Thọ – Xuân Phương (dài 3,5 km) được Hà Nội đổi cho 70 ha đất tại khu đô thị Xuân Phương và đường Trần Duy Hưng. Ngay sau đó Công ty công bố xây dựng khu đô thị sinh thái Xuân Phương Tasco với diện tích khoảng gần 50 ha với cao ốc, biệt thự liền kề tại đây, quy mô dân số khoảng 4.000 người.

Ở thời điểm “quỹ đất sạch thì hiếm, doanh nghiệp thì đông”, rõ ràng với chiến lược thông qua hợp đồng BT, các doanh nghiệp có thể dễ dàng hợp pháp hóa những khu đất sạch và lợi thế hơn là nhắm tới vị trí đắc địa.

Chặn những “chảo lửa” bùng phát

Ít nhất 2 thập niên tới Hà Nội, TP HCM vẫn phải sử dụng hình thức BT để phát triển hạ tầng. Do vậy nếu không có cơ chế pháp lý chặt chẽ và phù hợp để kiểm soát việc tổ chức thực hiện dự án BT thì khó tránh sinh lợi ích nhóm. Câu chuyện về Thủ Thiêm là một ví dụ. Theo Hợp đồng BT của dự án này, nhà đầu tư làm đường với tổng chi phí xây dựng tính, kể cả chi phí lãi vay và dự phòng lạm phát thì lên tới khoảng 12.000 tỷ đồng (tính ra, mỗi km đường này có giá khoảng 1.000 tỷ đồng). Để có 4 con đường đó, Nhà nước sẽ phải trả cho nhà đầu tư quyền sử dụng mảnh đất có giá trị tương ứng. Và thực tế mảnh đất nhà đầu tư được chính quyền địa phương hoán đổi lại là 78,9 ha. Tính ra, đất được định giá bình quân chỉ gần 16 triệu đồng/m2. Giới chuyên gia cho rằng, mảnh đất đó đã được định giá quá thấp so với thực tế.

Hình minh họa

Ai cũng biết rằng để đầu tư theo hình thức dự án, doanh nghiệp luôn luôn cần có đất, được sử dụng như mặt bằng để xây dựng công trình hay nhà máy phục vụ sản xuất – kinh doanh. Với một dự án BT, khu đất được giao để thanh toán dự án đầu tư bắt buộc phải có giá trị cao, thường được tạo nên bởi chính vị trí đắc địa của nó. Nói một cách khác, trong trường hợp đó, phần tham gia của Nhà nước theo cơ chế công – tư chính là các thương quyền, được coi là tài sản công. Yếu tố này, tuy nhiên, đã bị làm lu mờ đi trong quá trình xem xét, phê chuẩn các dự án BT.

Nói một cách cụ thể hơn, ở mức độ bất hợp lý và cho các mục tiêu không rành mạch và thỏa đáng, các quy trình, thủ tục và thẩm quyền phê chuẩn của Luật Đầu tư cho một dự án BT đã lấn át, thậm chí thay thế cho các yêu cầu tương tự của Luật Đất đai. Chẳng hạn, liên quan đến quyền tiếp cận đất và việc định giá đất, Luật Đất đai có quy định rõ về cơ chế đấu thầu các khu đất thuộc quỹ đất dành cho phát triển của mỗi địa phương. Yêu cầu này, tuy nhiên, đã bị loại bỏ đối với các dự án BT.

Trong bối cảnh của các nỗ lực đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực và chủ nghĩa thân hữu hiện nay, đã đến lúc phải rà soát và đánh giá các loại hình dự án cả BOT và BT như là mảnh đất màu mỡ của các hiện tượng này.

 

 

Chủ đề:
Bạn đang xem danh mục: Đầu tư, Kinh tế, Tiêu điểmDanh mục ,
Tin cập nhật
Sự kiện
Tam nông
  • Khởi nghiệp với cây atiso đỏ ở vùng biên

    Khi anh Nguyễn Chí Hoàng ngụ xã Thường Thới Tiền, huyện Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp mang cây atiso đỏ về trồng trên vùng đất biên giới này, nhiều nông dân ở địa phương cứ “mắt tròn mắt dẹt” cho rằng, anh có suy nghĩ gàn dở. Song với tư duy làm nông nghiệp mới mẽ, […]

  • Chi 11.500 đồng cho phí truy xuất nguồn gốc sản phẩm

    Việc truy xuất nguồn gốc một con heo từ trang trại tới bàn ăn chỉ tốn chi phí khoảng 0,5 USD, tương đương 11.500 đồng. Thông tin trên được đưa ra tại Hội nghị Quốc tế Công nghiệp thực phẩm Việt Nam được tổ chức tại TPHCM ngày 14/11. Hội nghị Quốc tế Công nghiệp thực […]

  • Nông dân và doanh nghiệp cần có tiếng nói chung

    Có thể thấy rằng, hiện nay, liên kết sản xuất – tiêu thụ nông sản nói chung và cây lúa nói riêng đã được hình thành bước đầu. Ðể có tính bền vững thì nông dân và doanh nghiệp có tiếng nói chung về giá cả thu mua và một số điều kiện khác… Tính […]

  • Xuất khẩu chè khởi sắc trở lại

    Xuất khẩu chè của Việt Nam trong tháng 10/2018 đạt 12,3 nghìn tấn và 23,1 triệu USD, tăng 15,7% về lượng và 24% về trị giá so với tháng 9/2018. Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết, xuất khẩu chè của Việt Nam trong tháng 10 đạt 12,3 nghìn tấn và 23,1 triệu […]

  • Việt Nam vào Top 50 nền kinh tế thế giới

    Việt Nam đứng thứ 47 lọt Top 50 nền kinh tế thế giới với quy mô 216 tỷ USD năm 2017. Trong bài phát biểu “Cập nhật tình hình phát triển kinh tế – xã hội Việt Nam và triển vọng” tại Hội nghị CFO thế giới lần thứ 48, GS. Nguyễn Thiện Nhân, Bí […]

  • Không dùng đất quốc phòng, đất trồng lúa để xây sân golf

    Theo dự thảo Nghị định về đầu tư xây dựng và kinh doanh sân golf đang được lấy ý kiến, không được sử dụng đất xây dựng sân golf và công trình phụ trợ phục vụ cho hoạt động kinh doanh sân golf để xây dựng nhà ở thương mại hoặc sử dụng vào mục […]

Bàn tròn
  • Nông sản Việt trước thách thức bảo hộ sở hữu trí tuệ

    Bốn ngàn năm văn minh lúa nước đã kiến tạo một nền nông nghiệp giá trị cho dân tộc Việt, với những hạt gạo, giống rau, cây cà đã đi vào tâm thức và định vị nông sản Việt Nam. Nhưng để những sản phẩm ấy hòa vào dòng chảy kinh tế hội nhập toàn […]

  • Bộ NN&PTNT hướng dẫn xây dựng chỉ dẫn địa lý, thương hiệu cho nông sản

    Hiện nay, Bộ NN&PTNTN đang chỉ đạo các cơ quan chuyên môn xây dựng thương hiệu một số mặt hàng chủ lực gồm: Gạo, cà phê, cá tra và tôm; hướng dẫn xây dựng chỉ dẫn địa lý đối với các sản phẩm đặc sản của địa phương, nhằm bảo hộ và đăng ký thương […]

  • Chỉ dẫn địa lý: Cơ hội định vị của nông sản Việt

    Nói đến nông sản Việt, nhiều người định vị ngay những cái tên sản vật, chủng loại cây trái cố hữu ở từng vùng đất, và cả những món ăn từ lâu đã đi vào tâm thức người dân địa phương. Song không mấy ai nhận thức rõ rằng, đó chính là một tiêu chí […]

VIDEO
Nhàn đàm
  • Dư luận xã hội hiện đang xôn xao hai vụ việc: xét xử vụ tai nạn xe chạy lùi trên đường cao tốc ở Thái Nguyên, và thu giữ kim cương đá quý ở Cần Thơ, mà gốc rễ chỉ nằm ở một vấn đề: các cơ quan pháp luật đã quá cứng nhắc khi […]

  • Thông tin HĐND TP.HCM họp bất thường để biểu quyết một chuyện bất thường: Xây dựng nhà hát giao hưởng-nhạc-vũ kịch với số tiền lên đến hơn 1.500 tỷ đồng. Nhà hát nghe nói to ơi là to, bà con ai chưa đủ sức tưởng tượng thì cứ nghĩ nó như cái… chợ đầu mối […]

  • Tiếng nói phản biện không được phát huy đúng giá trị; mạng xã hội biến thành “giàn thiêu dư luận” (như một báo điện tử ví von), đầy thị phi-đó là thực trạng của vấn đề ngôn luận ở nước ta hiện thời và tính thiếu nghiêm túc, bát nháo trên mặt trận thông tin, […]

  • Mấy bữa nay báo chí bàn tán 2 chuyện ăn của người Việt: nhà giàu Hà Nội mua cua Úc nặng 8kg giá 60 triệu để ăn và chính quyền Thủ đô vận động người dân không ăn thịt chó. Gắn hai việc này với nhau để toan so sánh gì đó quả là khập […]

  • Những ngày này, người dân đồng bằng sông Cửu Long đang nhộn nhịp vào vụ khai thác thủy sản, và đặc biệt là “mở đê đón lũ nhập đồng”. Thông tin lũ đang về từ miền sông Mê Kông khiến người dân hớn hở. Bởi nói như Giáo sư Tiến sĩ Võ Tòng Xuân, người […]

Tách trà sáng
  • “Chúng ta đang bỏ trống việc kiểm soát ở khâu sử dụng bia rượu”

    Nhìn thẳng thực tế, hiện chúng ta đang bỏ trống việc kiểm soát ở khâu sử dụng bia rượu. Điều này khiến thói quen sử dụng rượu bia của người Việt Nam ngày càng có xu hướng lạm dụng, điều này cũng đồng nghĩa với việc những hệ lụy của nó gây ra ngày càng […]

  • Mất bò mà vẫn chưa lo ‘làm chuồng’

    Nước ngập tràn các tuyến đường. Thành thị lẫn nông thôn chìm trong biển nước, vỡ đê trên các cánh đồng. Cá, tôm thoát ra ngoài, cây ăn trái ngập úng nặng nề, lúa chín nằm chìm sâu trong con nước triều cường. Đâu đã vậy, mọi sinh hoạt trong đời sống đảo lộn, bệnh […]

  • Thầy của danh họa Pi Cát Xô

    Ngọc Hoàng : Nam Tào, Bắc Đẩu đâu ? Nam Tào : Dạ có thần, còn Bắc Đẩu đang chuẩn bị lễ trao “ Huy chương cuộc thi Ai nói dóc hay nhất thế gian” bẩm Ngọc Hoàng. Ngọc Hoàng: Ta nhớ ra rồi. Nhưng các thí sinh đã về dự đầy đủ hết chưa […]

  • Ai ký tên nhanh nhất

    Hai Méo: Nè 3 Tròn : tui đố ông trên đời này ai ký tên nhanh nhất. Ba Tròn: Biết chết liền. Nhưng tui “ đán” mấy ông cán bộ ký duyệt  bán đất giá bèo ở Sài Gòn chớ ai. Hai Méo: Trớt quớt củ hủ dừa Ba Tròn: Vậy là mấy ông quan ở binh […]

  • Nghèo mà chơi sang

    Ngọc Hoàng: Nam Tào, Bắc Đẩu đâu. Hôm nay họp sơ kết cuộc thi tỉnh thành nào dưới hạ thế đang tạm dẫn đầu cuộc thi “ Nghèo mà chơi sang” các khanh báo cáo xem nào. Nam Tào: Theo báo cáo từ Cục Thống Kê của Thiên Đình, các địa phương sau đây đang […]

Copyright 2015 Làng Mới, All right Reserved
Tạp chí điện tử Làng Mới - Cơ quan của TW Hội Nông Dân Việt Nam
Giấy phép số 373/GP-BTTTT cấp ngày 06/07/2016
P.Tổng biên tập phụ trách: Nguyễn Thị Thanh Huyền
P.Tổng biên tập: Nguyễn Thanh Sơn
Thư ký điện tử: Trần Thanh Lâm
Tòa soạn: Tầng 7, Lô E2, KĐT mới Cầu Giấy, Đ Dương Đình Nghệ, P Yên Hòa, Q Cầu Giấy, Hà Nội
Văn phòng Phía Nam: 236A/6 Lê Văn Sỹ, P1, Q.Tân Bình, TP.HCM
Điện thoại: 0839913578 - Đường dây nóng: 0962934444