13:09 - 15/01/2017

“Của để dành” quý giá từ ông cha

Trong những “gia tài” mà cha ông ta đã để lại cho nhà nông Việt Nam hôm nay, không chỉ có những kinh nghiệm quý, mà còn có cả những vật nuôi mang nguồn gen quý, có giá trị sử dụng và giá trị thương mại cao. Trong phạm vi bài viết này, Nông Thôn Mới xin giới thiệu một số loài gà bản địa quý, đã đem lại cơ hội làm giàu cho hàng nghìn nông dân.

Gà Mông

Giống gà này có xương đen, và thịt cũng đen nốt. Trên đất nước ta có 3 giống gà như vậy, đó là gà Ác của người dân Long An, gà Hắc Phong (Trung quốc) nhập theo đường tiểu ngạch, có mặt một vài nơi ở miền Bắc và gà Mông. Hai loại gà trước đều có bộ lông điển hình: lông tơ, trắng. Chúng có 4 hoặc 5 ngón chân; thịt hơi tanh, hợp với món gà tần thuốc nam, thuốc bắc và chí ít cũng phải nấu với lá ngải cứu mới dễ ăn.

Còn gà Mông lại khác. Lông của nó như gà bình thường, với đủ sắc màu, nhưng người ta vẫn chuộng nhất là màu đen tuyền óng ánh như than hoa. Thịt, xương gà Mông không đen lắm. Thịt gà được dùng chế biến đủ các món, như thể gà thường và gà “thuốc”. Nếu luộc, thì chỉ cần bỏ mấy hạt muối, nhát gừng vào nước luộc là có ngay món canh ngọt, thơm và rất “khác kiểu”, húp mãi mà không thấy ngán. Còn nếu nướng trên bếp than hoa thì chắc chắn các nhân viên mấy ngân hàng quanh khu Hàng Vôi (Hà Nội) là khách thường xuyên của món này đều phát biểu: thịt đen nhánh như củ tam thất, thơm. Chỉ cần cắn nhẹ xương đùi là nó vỡ ra. Hãy… mút để “thưởng thức hết cỡ” món này. Còn nếu nấu lẩu chỉ cần với lá ngải cứu, rau muống non không thôi, chúng ta ăn rõ no rồi mà vẫn cảm thấy như chưa ăn… Đó là vì gà này hầu như không có mỡ, hàm lượng axit amin glutamic (tạm gọi là chất mỳ chính trong thịt) của nó khá cao: 3,5% so với 1,5% của các giống gà khác.

Viện Chăn nuôi (Bộ NN&PTNT) đã mang giống gà Mông từ Sơn La về thích nghi tại Hà Nội. Sau nhiều năm chọn lọc, giống gà này từ một giống pha tạp, sống trên núi cao, nuôi theo kiểu thả rông, đã có khả năng nuôi mọi miền đất nước, từ Hà Nội, tới Nha Trang đến TP. HCM. Chúng được nuôi thả như thể nguyên gốc, nuôi bán chăn thả và nuôi nhốt như gà công nghiệp. Phải nói giống gà này có khả năng thích ứng cao. Năng suất trứng được nâng từ 50 quả như các giống gà nội bình thường nay đã lên đến 80 quả.

Một số chỉ  tiêu kỹ thuật: Tuổi đẻ quả trứng đầu tiên: 135-140 ngày, đạt 5% lúc 22 tuần tuổi và 30% lúc 26 tuần. Tỉ lệ đẻ trung bình là 30,25%; năng suất trứng: 85 quả. Tiêu tốn thức ăn cho 10 quả trứng: 3,5 kg; Khối lượng trứng: 43,8 gam. Tỉ lệ ấp nở (máy ấp công nghiệp): 94,5%; Khối lượng cơ thể: 6 tuần: 1,15 kg; tiêu tốn thức ăn cho 1kg tăng trọng: 3,3 kg. Tỉ lệ thân thịt: 72,5%. Tỉ lệ mỡ bụng: 1,8%; tỉ lệ thịt đùi: 21-22%; tỉ lệ thịt sườn: 17,5-18%. Hàm lượng nước trong thịt: 47%; protein thô: 22,5%; hàm lượng axit amin Methionine: 1,5% và lysine: 1,37% (cao hơn các loại gà khác).

Gà chín cựa trong truyền thuyết  Sơn Tinh

Đây là tên gọi chỉ về một giống gà tại Việt Nam với đặc trưng là có nhiều cựa. Loại gà này được nuôi  tại xã Mẫu Sơn của huyện Lộc Bình tỉnh Lạng Sơn và vùng Thanh Sơn, xã Xuân Sơn, huyện Tân Sơn của Phú Thọ. Gà chín cựa được nhắc đến trong truyền thuyết Sơn Tinh – Thủy Tinh như là một sính lễ mà Vua Hùng đòi hỏi để cầu hôn nàng Mỵ Nương cùng với voi chín ngà và ngựa chín hồng mao. Việc nuôi loại gà này cho hiệu quả kinh tế cao.

Giống gà chín cựa có kích cỡ nhỏ và nặng thông thường không quá 1,5kg. Mào gà đỏ tươi như máu, đuôi cong vút tựa cầu vồng và rất mảnh. Giống gà này còn có đôi mắt sáng quắc và không tỏ ra hoảng hốt ngay cả khi bị giữ chặt, chúng cũng có đặc điểm hiếu chiến và hung dữ. Gà khi đủ lông đủ cánh, chúng bay như chim, bởi chân ngắn và sải cánh rất rộng, gà trưởng thành có thân hình rắn chắc có năm màu ngũ hành đỏ son của mào, vàng rơm của chân, đen trắng xen xanh cánh trả của lông. Giống gà này có khả năng kháng bệnh rất tốt, chúng cũng rất khôn, có thể trông nhà thay chó. Gà chín cựa thông minh tới mức có thể trông nhà khi chủ đi vắng.

Điểm đặc trưng của giống gà này là chúng có đặc điểm chân to, chắc và mọc đều 3, 4 cựa mỗi bên. Mỗi cựa dài, ngắn khác nhau, mọc nối theo hàng. Đặc biệt, cựa trên cùng hoàn toàn chỉ là sừng, cong vút như lưỡi câu liêm hay nanh lợn rừng. Gà có đầy đủ chín cựa thì khá hiếm và rất quý, chủ yếu là gà bảy, tám cựa. Gà chín cựa từ khi còn nhỏ đã có thể nhận thấy rõ các cựa ở khuỷu chân, mỗi bên có thể mọc từ 3-4 cựa tùy vào thời gian gà trưởng thành. Trong cùng một lứa gà, không phải lúc nào cũng có thể nhân được giống gà chín cựa, có con chỉ có bảy hoặc tám cựa, có con không có cựa nào.

Chính quyền địa phương đang tìm cách giúp người dân bảo tồn gà chín cựa. Nhiều bản thí điểm mô hình bảo tồn gà chín cựa. Các gia đình này sẽ được hỗ trợ tiền làm chuồng trại, được hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc và phòng bệnh cho gà để tăng gia sản xuất vừa có thể chắt lọc để bảo tồn nguồn gen quý.

Gà Hồ – một giống gà quý ở tỉnh Bắc Ninh

Con gà trống có 2 màu lông chính là màu lĩnh (đen) và màu mận chín (đỏ đậm). Gà Hồ đầu rất to. Mào gà to, hình hạt đậu và có màu đỏ hoặc màu hồng như màu hoa mẫu đơn. Còn đuôi gà thường xòe to như cái nơm, các lông đuôi bằng nhau. Mỗi khi những chú gà trống cất tiếng gáy, người ta dễ nhìn thấy cái đuôi nơm ấy. Chân gà Hồ thường to, thấp, tròn có 3 hàng vẩy, vẩy chân mịn màu vỏ đỗ nành.

Con gà trống có dáng to, dài, trọng lượng gà trống nuôi làm giống có khi lên đến 6 – 7kg. Còn gà mái thường có 3 màu lông: đất thó (trắng, xanh), vỏ quả nhãn chín và màu lông chim sẻ. Trọng lượng của gà mái tối đa từ 4–5kg. Do trọng lượng lớn, chậm chạp nên việc ấp trứng, nuôi con của gà mái rất vụng. Cũng vì thế mà trứng ấp không nở hết, số lượng gà con trong từng đàn cũng ít hơn nhiều so với gà ri. Gà Hồ và gà Đông Tảo của vùng Văn Giang, tỉnh Hưng Yên cũng có những điểm khác nhau về hình dáng. So với gà Hồ thì gà Đông Tảo dáng thấp hơn, chân to hơn, trọng lượng tối đa của một chú gà Đông Tảo cũng nhẹ hơn, chỉ đến khoảng 4,5kg.

Nhằm bảo tồn nguồn gen quý hiếm của gà Hồ, Học viện Nông nghiệp VN và Viện Chăn nuôi quốc gia đã tài trợ kinh phí, đầu tư giúp đỡ đưa cán bộ về nằm vùng, theo dõi, gìn giữ, nuôi sinh sản. Hàng năm, hội thi gà Hồ được tổ chức thường niên vào các dịp đầu xuân.

Một con gà Hồ bóc trứng giá cỡ 120.000-150.000đ, một kilogam gà thịt khoảng năm rưỡi, hai năm tuổi giá từ 350.000-500.000đ/kg nên một con gà cũng khoảng 1,5-3 triệu đồng. Ấy vậy mà muốn được thưởng thức một miếng thịt gà Hồ phải đặt từ tháng giêng, tháng hai bởi không có nhiều, có sẵn mà bán.

Gà Đông Tảo – đặc hữu của Việt Nam

Gà Đông Tảo, hay gà Đông Cảo, là một giống gà đặc hữu và quý hiếm của Việt Nam. Đặc điểm nổi bật của loại gà này là cặp chân xấu xí, đôi chân to và thô, khi trưởng thành có thể nặng trên 4,5kg (gà trống) và trên 3,5kg (gà mái). Đây là loài gà nuôi cổ truyền của xã Đông Tảo thuộc huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên, người dân trước đây thường dùng để cúng tế – hội hè, hay tiến Vua. Gà Đông Tảo thuộc danh sách các giống gia cầm quý hiếm của Việt Nam hiện đang được bảo tồn nguồn gen.

Gà thuộc giống gà to con, dáng hình bệ vệ, với thân hình to, da đỏ, đầu oai vệ, cặp chân vững chãi. Gà Đông Tảo trống có hai mã lông cơ bản gồm mã mận (màu tím pha đen) và màu của trái mận. Gà cũng có cặp chân sù sì, cặp chân gà trống to và bao quanh chân ở phía trước là một lớp vảy da sắp xếp không theo hàng, phần còn lại (3/4 diện tích) da sùi giống bề mặt trái dâu tằm ăn, bốn ngón chân xòe ra, chia ngón rõ nét, bàn chân dày, cân đối nên gà bước đi vững chắc

Gà mới nở có lông trắng đục. Khối lượng mới nở 38-40 gam, mọc lông chậm, lúc trưởng thành con trống nặng 5,5 – 6 kg, con mái nặng 4 kg/con. Thịt gà ngon, ngọt với khối thịt ức ngồn ngộn đỏ hồng, những bắp thịt đùi với những bó cơ cuồn cuộn vắt lên nhau trong thịt không có gân, không dai. Trại gà Đông Tảo thuần chủng lớn nhất Việt Nam hiện nay nằm ở xã Đông Tảo, huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên. Gà Đông Tảo là loài rất khó tính, không quen nuôi nhốt, quen chạy nhảy nên chuồng trại phải rộng rãi vì thế chất lượng thịt mới ngon, săn chắc. Mất một năm đến một năm rưỡi nuôi trong môi trường thả vườn, ăn cám tự nhiên không thúc tăng trưởng thì gà mới có thể cho thịt.

Khi trưởng thành gà Đông Tảo có thể nặng từ 3–6kg. Bên cạnh đó, chúng thường đẻ trứng ít hơn gà thường, bộ chân to vụng về khiến gà ấp trứng rất vụng. Gà bắt đầu đẻ lúc 160 ngày tuổi.

Gà Tàu vàng, hay gà Ta vàng

Tên gọi Tàu chỉ ra nguồn gốc xa xưa từ Trung Quốc, được du nhập vào Việt Nam từ lâu, hiện chúng được nuôi dưỡng thuần hóa và lai tạo để sống chủ yếu ở phía Nam và hoàn toàn là một giống gà bản địa của Việt Nam. Chúng được nuôi phổ biến ở các tỉnh miền Nam và hiện nay, phát triển mạnh ở một số địa phương thuộc địa phận đồng bằng sông Cửu Long. Giống gà này được ưa chuộng vì chất lượng thịt cao, dễ nuôi.

Gà Tàu vàng có đặc điểm lông, da, chân vàng và thịt ngon. Phần lớn chúng có lông màu vàng rơm, vàng sẫm, có đốm đen ở cổ, cánh và đuôi. Gà Tàu vàng có lông màu vàng, chân có lông màu đen ở bàn, có khi ở cả ngón, gà mẹ có loại trụi đuôi hoặc cũng có loại đuôi dài. Chân màu vàng, da vàng, thịt trắng, mào phần lớn là mào đơn và ít mào nụ. Thịt rắn chắc, thơm ngon. Sản lượng trứng 70 – 90 quả/mái/năm, nặng 45-50 g/quả. Trong đó, tỷ lệ trứng có phôi 85%, tỷ lệ ấp nở 88%, tỷ lệ nuôi sống đến 8 tuần tuổi là 95%. Gà Tàu vàng có trọng lượng lớn, từ 3–4 kg/con, còn gà nòi trung bình khoảng 3 kg/con. Trọng lượng trưởng thành con mái nặng 1,8 – 2 kg/con, con trống nặng 2,5 – 3 kg/con. Khối lượng có thể lúc mới sinh 30g, khi trưởng thành, gà trống nặng 3 kg, mái nặng 2kg.

Gà tàu vàng thuần chủng có lông, chân, mỏ và da màu vàng, thịt săn chắc và ngon. Gà tàu vàng có tốc độ tăng trưởng nhanh, nuôi khoảng 4 tháng có thể xuất bán, trong khi gà nòi phải nuôi trên 4 tháng đến 5 tháng mới bán được.

Gà chọi

Gà chọi  là tên gọi chung cho các giống gà dùng cho mục đích chọi gà. Trên thế giới, có một số giống gà chọi có thể kể đến là: Gà nòi, gà Bình Định, gà Cao Lãnh, gà Chợ Lách (của Việt Nam), gà Asil (Ấn Độ), gà chọi Mỹ (Mỹ), gà chọi Anh (Anh), gà chọi Pêru (Peru), gà chọi  Cuba (Cuba)…

Ở Việt Nam, gà chọi có 2 loại chính là gà đòn và gà cựa. Gà đòn thường được nuôi ở khu vực phía Bắc, miền Trung, có trọng lượng chừng 2,8 – 4kg, dùng đòn để đánh gà đối phương đến khi thắng. Gà cựa thường nuôi ở phía Nam, gà được đá có cựa nguyên hoặc là cựa bằng kim loại gắn vào chân khi cho đá với gà đối phương, trận đấu của gà cựa thường diễn ra nhanh hơn của gà đòn, gà cựa có trọng lượng nhỏ hơn, thường là dưới 3kg. Cách nuôi gà chọi ở khu vực miền Bắc bộ (gà đòn): chủ gà áp dụng nhiều cách nhằm mục đích là rèn cho gà có một thể lực tốt, bền bỉ, các đòn đánh chính xác, khả năng chịu đòn…

Mua gà Mông ở đâu?

Hiện tại giống gà thuần của người Mông có  mặt tại nhiều nơi. Bạn đọc có  thể đặt mua trực tiếp con giống tại Trung tâm Thực nghiệm và Bảo tồn vật nuôi (Viện Chăn nuôi). Điện thoại: 043 838 9125; anh Lê Đình Bình (Quốc Oai, Hà Nội: 0945 556 819).

Võ Văn Sự-Lam Giang

Chủ đề:
Bạn đang xem danh mục: Du lịch, Đặc sản vùng miền, Thị Trường
Tin cập nhật
Sự kiện
Tam nông
  • Vai trò Vitamin A và E với bò thịt

    Kết quả từ các cuộc điều tra của Đại học bang Washington về hội chứng suy yếu ở bò thịt đã thúc đẩy tập trung mới, nhấn mạnh tầm quan trọng của Vitamin A và E trong sự phát triển của bò thịt. Sự thiếu hụt trong một trong hai vitamin trên là nguyên nhân […]

  • Lời giải nào cho bài toán lạm dụng kháng sinh trong chăn nuôi

    Lạm dụng kháng sinh trong TĂCN đang là vấn đề nhức nhối với nhiều doanh nghiệp xuất khẩu hiện nay. Tuy nhiên, theo các doanh nghiệp, kháng sinh được đưa vào thức ăn không phải là con đường duy nhất. Vẫn tràn lan Một khảo sát của đơn vị nghiên cứu lâm sàng Đại học […]

  • Chú trọng tổng kết thực tiễn, nhân rộng mô hình

    Từ nhiều năm qua, Đăk Lăk được xem là tỉnh có nền kinh tế nông nghiệp khá vững chắc với các loại cây trồng chủ lực như cà phê, hồ tiêu, cao su… trong đó có vai trò Hội Nông dân các cấp trong tỉnh với việc chú trọng tổng kết thực tiễn, tích cực […]