10:55 - 16/07/2017

Cụ ông gần 100 tuổi trăn trở bảo tồn Quan họ cổ, muốn giữ gìn cho muôn đời sau

Mặc dù đã gần 100 tuổi nhưng nghệ nhân Nguyễn Thừa Kế, sinh năm 1920, thôn Duệ Đông, thị trấn Lim, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh, vẫn đắm say với làn điệu Quan họ mượt mà đằm thắm. Cụ luôn đau đáu nỗi niềm bảo tồn và phát huy giá trị dân ca Quan họ Bắc Ninh để “trả nợ” với UNESCO.
 

Duyên Quan họ

Nghệ nhân Nguyễn Thừa Kế (thứ 2, bên trái) trong một buổi sinh hoạt Quan họ.

Tâm sự về cơ duyên đến với Quan họ, cụ Kế cho biết, làng Duệ Đông là một trong 49 làng Quan họ cổ, nổi tiếng khắp vùng. Năm 16 tuổi, cụ tham gia vào đội thợ xây ở làng. Để quên đi những mệt mỏi công việc, mọi người thường ca những bài Quan họ cho nhau nghe. Bởi vậy, cụ được biết đến Quan họ nhiều hơn và ngày càng gắn bó với làn điệu này. Ngày đi làm, tối về cụ tiếp tục chơi Quan họ cùng các thanh niên trong làng.

Lớn lên, cụ Kế tham gia khởi nghĩa, đóng góp công sức vào thắng lợi của cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Sau đó, cụ tiếp tục tham gia các cuộc chiến đấu và được bổ nhiệm làm cán bộ huyện. Trong quá trình công tác, cụ Kế luôn hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao và luôn song hành cùng nhiệm vụ bảo tồn Quan họ.

Sau năm 1980, cụ Kế về nghỉ hưu và tiếp tục theo đuổi niềm đam mê của mình, cùng sinh hoạt Quan họ với các liền anh, liền chị trong làng. Tuy nhiên, lúc này thấy phong trào luyện tập Quan họ lắng xuống, cụ cùng những người yêu Quan họ trong làng như cụ Nguyễn Văn Đắc (sinh năm 1923), cụ Nguyễn Mậu Chùa và cụ Nguyễn Khoa Ngung (đã mất) vận động mọi người, đóng góp sức người, sức của thực hành, truyền dạy Quan họ.

Năm 1992, Câu lạc bộ Quan họ làng Duệ Đông chính thức được thành lập mà cụ và nghệ nhân Nguyễn Văn Đắc đến nay vẫn là hạt nhân chính. Mặc dù tuổi cao, sức yếu nhưng hai cụ vẫn miệt mài truyền dạy Quan họ cho nhiều thế hệ nơi đây. Từ đó đến nay, với tâm niệm ngày xưa các cụ đã dạy mình cái gì thì mình truyền dạy cho các con cháu cái đó.

Sau khi giao bài, hát mẫu cho lớp những người trong câu lạc bộ Quan họ lớn tuổi trong làng, mỗi tuần cụ lại dành ra một buổi, kiểm tra, uốn nắn từng lời ca, giọng ngân của “từng học viên”.

Sau khi lớp học trò của cụ đạt được đến giọng chuẩn, theo tiêu chí vang, rền, nền, nảy của người Quan họ, cụ giao nhiệm vụ cho các thành viên tiếp tục truyền dạy cho các lớp kế cận, đặc biệt là các cháu thiếu nhi. Nhờ vậy, đến nay, ở thôn Duệ Đông hầu hết mọi người đều có thể thành thục được một số làn điệu Quan họ.

Không chỉ trực tiếp tham gia truyền dạy Quan họ, nghệ nhân Nguyễn Thừa Kế còn trực tiếp tham gia biểu diễn Quan họ. Cụ Kế tâm sự: Hàng năm, vào hội Lim, cụ Kế thường hát trên sân khấu chính để mở màn cho chương trình hát đối đáp.

Tối 12 tháng Giêng (âm lịch), cụ cùng cụ Nguyễn Văn Đắc và một số thành viên trong Câu lạc bộ Quan họ thôn Duệ Đông hát tại nhà với những bài Quan họ cổ phục vụ du khách gần xa. Những buổi hát canh diễn ra từ 20 giờ đến 24 giờ như tái hiện không gian văn hóa Quan họ cổ xưa. Ngoài ra, trong những ngày thường, chỉ cần có người muốn nghe, cụ đều tổ chức những canh hát tại gia để phục vụ.

Trăn trở bảo tồn Quan họ cổ

Cụ Kế (áo đen) truyền dạy Quan họ cho các thế con cháu trong thôn.

Càng yêu Quan họ, cụ Kế trăn trở làm sao có thể góp phần nhỏ bé của mình vào bảo tồn và phát huy giá trị Quan họ như cụ thường nói để “trả nợ” UNESCO. Cụ Kế cho biết, lớp trẻ ngày nay thường chú trọng đến Quan họ thực hành, hiện đại, có sự hỗ trợ của âm thanh, nhạc đệm, lời mới. Các cháu ít quan tâm đến cách chơi của người Quan họ vì Quan họ là tổng hòa các yếu tố như văn hóa, hành vi, Quan họ và lời hát…

Người Quan họ khi đi chơi với nhau thường “ăn nửa miếng, nói nửa nhời”, tuân thủ mọi quy định nghiêm ngặt khi biểu diễn trong không gian nhất định hay tục kết bạn Quan họ…

 Đặc biệt, những bài Quan họ cổ rất khó học, nên đang dần bị lãng quên. Theo cụ Kế, để mở đầu cho một canh hát Quan họ, người Quan họ phải tuân thủ theo các giọng từ lề lối, các giọng vặt và giã bạn. Bởi vậy, cụ đã truyền dạy bài bản cho các thành viên yêu Quan họ trong làng. Trong đó, giọng La Rằng là khó nhất. Đến nay, một số thành viên trung tuổi trong câu lạc bộ Quan họ của thôn đã học thành thục những giọng cổ khó này.

Là liền anh hát cặp với cụ Kế thời gian lâu nhất (khoảng hơn 30 năm), cụ Nguyễn Văn Đắc, thôn Duệ Đông, thị trấn Lim, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh, tâm sự: Để có thể hát đôi được với nhau, nhất là những bài cổ, hai người phải có sự hòa hợp về giọng điệu, người này bồi đắp cho người kia, người giữ giọng, người lên giọng.

Hai cụ đã tạo thành chuẩn mực hát đôi Quan họ không chỉ trong vùng mà nổi tiếng khắp tỉnh Bắc Ninh. Cũng cùng nỗi trăn trở như cụ Kế, không giấu nổi sự lo âu, cụ Đắc cho biết, ngày nay bên cạnh sự phát triển không ngừng của Quan họ mới, Nhà nước cần quan tâm nhiều hơn nữa đến Quan họ cổ. Bởi những người hiểu, thành thục loại hình Quan họ này không còn nhiều.

Vì vậy, mong muốn lớn nhất của những lớp nghệ nhân lớn tuổi là khi còn sức khỏe, sẽ “truyền dạy” tất cả những điều mình biết về Quan họ để sau này khi tuổi càng cao, sức càng yếu, không còn điều gì phải tiếc nuối.

Cô Nguyễn Kim Thanh, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Quan họ Duệ Đông cho biết: Nghệ nhân Quan họ Nguyễn Thừa Kế là người tâm huyết cho sự tồn tại và phát triển của dân ca Quan họ Bắc Ninh.

Cụ có công thành lập, dìu dắt các thành viên trong câu lạc bộ bảo tồn và phát huy giá trị Quan họ Bắc Ninh. Nhờ vậy, đến nay, phong trào dạy và hát Quan họ ở Duệ Đông phát triển mạnh mẽ, hàng năm thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước đến thưởng thức Quan họ.

Với những thành tích trên, cụ Kế được Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Quan họ năm 2010; được nhận Bằng Khen vì sự nghiệp văn hóa Quan họ do trung tâm Nghiên cứu bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc Việt Nam tặng năm 2010.

Theo TTXVN
Tin cập nhật
  • Thúc đẩy chuyển đổi số để không đứt gãy chuỗi cung ứng do Covid-19

    Trong bối cảnh dịch Covid-19 vẫn diễn biến phức tạp trên thế giới, trong khi Việt Nam lại xuất hiện những ca mắc mới sau nhiều ngày không ghi nhận ca lây nhiễm Covid-19 trong cộng đồng, ông Nguyễn Quốc Toản  – Cục trưởng Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản (Bộ […]

  • Thủ tướng Chính phủ “Đối thoại 2045” với doanh nhân, trí thức tiêu biểu

    Chiều 6/3, tại TP. HCM, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã có cuộc gặp mặt các doanh nhân, trí thức tiêu biểu với chủ đề “Đối thoại 2045”. Dự đối thoại, có đồng chí Trương Thị Mai, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Dân vận Trung ương; đồng chí Nguyễn Văn Nên, […]

  • Cầu cống hư hỏng do lũ, dân chờ đến bao giờ?

    Cầu Khe Chai xã Đông Sơn, huyện miền núi A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế đưa vào sử dụng chưa được bao lâu đã bị mưa lũ cuối năm ngoái làm hư hỏng, đứt gãy 2 phía đầu cầu. Đến nay, cây cầu được đầu tư hơn 2,3 tỷ đồng này và nhiều cầu, cống […]

Sự kiện
  • Thủ tướng Chính phủ “Đối thoại 2045” với doanh nhân, trí thức tiêu biểu

    Chiều 6/3, tại TP. HCM, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã có cuộc gặp mặt các doanh nhân, trí thức tiêu biểu với chủ đề “Đối thoại 2045”. Dự đối thoại, có đồng chí Trương Thị Mai, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Dân vận Trung ương; đồng chí Nguyễn Văn Nên, […]

  • Thành lập Hội Nông dân Thành phố Thủ Đức

    Ngày 4/3, tại TP. Hồ Chí Minh, Hội Nông dân TP. Hồ Chí Minh phối hợp với Thành ủy Thành phố Thủ Đức tổ chức lễ công bố Quyết định thành lập Hội Nông dân Thành phố Thủ Đức, khóa V, nhiệm kỳ 2018-2023. Hội Nông dân Thành phố Thủ Đức được thành lập trên […]

  • Cả nước có 184 đơn vị bầu cử đại biểu quốc hội khóa XV

    Chủ tịch Hội đồng Bầu cử quốc gia Nguyễn Thị Kim Ngân đã ký nghị quyết số 04/NQ-HĐBCQG của Hội đồng Bầu cử quốc gia quyết nghị về số đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị bầu cử và số lượng ĐBQH được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử của các tỉnh, […]

Tam nông
  • Tạo thiết bị leo cây cho dân xứ dừa

    Anh Nguyễn Văn Hưng (SN 1987) ở ấp Thới Sơn, xã Bình Hòa, huyện Vĩnh Cửu, tỉnh Đồng Nai là chủ xưởng gia công chế tạo dụng cụ leo dừa đã giúp ích rất lớn cho nhiều người trồng dừa tại các địa phương có thể chăm sóc, thu hoạch dừa an toàn và hiệu […]

  • Những nông dân thu tiền tỷ nhờ mạnh dạn chuyển đổi

    Xã Ea Sol (huyện Ea H’leo, tỉnh Đăk Lăk) vốn có thế mạnh về phát triển cây cà phê và hồ tiêu. Tuy vậy những năm gần đây cà phê và hồ tiêu rớt giá, dẫn đến giảm thu nhập, người dân đã mạnh dạn chuyển đổi sang cây trồng, vật nuôi khác. Nhờ đó, […]

  • Hiệu quả từ mô hình HTX liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm

    Nhờ liên kết với doanh nghiệp, mở rộng quy mô sản xuất, hình thành vùng nguyên liệu để liên kết tiêu thụ bền vững, Hợp tác xã Bưởi Thành Công (HTX) (huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng) đã mở rộng diện tích có trên 54,2ha, thu hút 41 xã viên. Trung bình mỗi năm doanh […]