00:08 - 04/08/2018

Chiếc nỏ trong đời sống văn hóa miền núi

Bắn nỏ ngày nay đã trở thành một bộ môn thể thao chính thức của dân tộc. Tại các hội thi thể thao, môn bắn nỏ luôn thu hút được sự chú ý và tham dự của đông đảo bà con. Với người Việt Nam, đặc biệt là đồng bào miền núi, chiếc nỏ có vị trí vô cùng quan trọng trong đời sống thường nhật.

Nguyên mẫu chế tác nỏ từ ngàn xưa

Mặc dù được chế tác từ cây rừng nhưng ở mỗi một Mường hay một vùng địa lý khác nhau thì sẽ có cây rừng khác nhau để làm cánh nỏ. Thân nỏ thường dùng gỗ dẻo để làm vì cây này chắc, rắn, chịu khô tốt nên không bị cong vênh. Người ta cũng hay dùng gỗ dổi để làm thân nỏ, bởi dổi có mùi thơm khi đi săn bắn thú rừng khó phát hiện thợ săn. Còn gỗ để làm cánh thường dùng hai loại gỗ, gỗ hai bên núi đá là loại cây rất dẻo, dai đàn hồi tốt. Gỗ này nhân dân thường dùng để làm cán cuốc, cán búa hoặc làm các bẫy thú. Cánh nỏ chọn loại tre đặc biệt để làm, tre không quá già không quá non cây không bị cụt ngon, không bị cớm.

chiếc nỏ của đồng bào miền núi.

Lẫy nỏ còn gọi là cò nỏ. Lẫy có thể dùng tre hay dùng gỗ như thân nỏ. Đẽo hình giống thân nỏ nhưng nhỏ bằng ngón tay cái, dài vừa tầm tay người bắn. Còn dây nỏ người ta thường lấy vỏ cây gai, cây lanh để bện thành cây to, nhỏ, dài ngắn khác nhau tùy thuộc vào sở thích và sức lực của mỗi người.

Tên nỏ thường dùng gốc tre già rắn chắc thân dọc một gióng, vót tròn dài từ 40 đến 50 cm, tùy theo độ dài của chiếc nỏ mà cắt độ dài của tên cho phù hợp, chính xác. Cái nỏ một đầu trổ nhọn như hình đầu đinh, còn đầu để tiếp xúc với dây bắn cắt bằng đầu và dùng lạt mỏng làm cánh tên để giữ thăng bằng chiếc tên đi thẳng trúng mục tiêu.

Cây nỏ – vũ khí tự vệ, công cụ thể thao

Nỏ chủ yếu dùng để làm vũ khí tự vệ của gia đình, đồng thời để hạ thủ các con vật, con thú hay phá hoại mùa màng. Ngoài ra nỏ còn có tác dụng săn bắn con vật rừng để cải thiện bữa ăn gia đình. Nỏ còn là dụng cụ thể thao của đồng bào, có tác dụng rèn luyện sức khỏe qua lực kéo của dây và cơ bụng làm bệ tỳ khi lên nỏ.

Ngày xưa, người ta chưa biết làm súng kíp, súng hoa mai thì nỏ là vật dụng thông thường nhất ở các làng bản và từng gia đình. Hàng năm, cứ vào dịp thu hoạch lúa mùa, ngày lễ, tết ăn cơm mới, bà con tổ chức cúng tổ tiên và vui hội ca hát múa xòe vòng, đồng thời tổ chức thi bắn nỏ để chọn ra nhân tài của bản Mường.

Cuộc thi bắn nỏ của đồng bào miền núi phía Bắc.

Cây nỏ mũi tên đã đi vào truyền thuyết dân gian và lịch sử dân tộc. Trong truyện cổ các dân tộc đã đề cao những tráng sĩ dũng mãnh trong cánh nỏ, đường tên. Những thiện xạ bách phát, bách trúng, một mũi tên bắn trúng tới hai đích hoặc xuyên hai vật cản. Một mũi tên bắn trúng nhiều đích đã là ước nguyện của cộng đồng có những người sử dụng một mũi tên bắn xuyên được qua đôi ba con chim con thú.

Câu chuyện nỏ thần là một khúc tráng ca vừa hào hùng vừa bi thương trong thời kỳ đầu dựng nước. Các mũi tên đồng đào được ở nhiều nơi đã chứng tỏ cha ông ta từng chế tác ra những cây cung, cây nỏ lợi hại đánh giặc ngoại xâm, giữ yên dân, bảo vệ bờ cõi. Ngày nay, cây nỏ vẫn giữ nguyên giá trị văn hóa trong đời sống của đồng bào các dân tộc. Nhiều vận động viên bắn nỏ đã đạt được những thành tích rất đáng khâm phục trong các hội thi thể thao dân tộc ở địa phương và các vùng miền trong cả nước.

Ngô Quang Hưng

Chủ đề:
Bạn đang xem danh mục: Làng mới, Một góc trời quê
Tin cập nhật
  • Thịt nhập khẩu giá rẻ – ngành chăn nuôi cần làm gì?

    Khoảng hơn 100.000 tấn thịt lợn và thịt gà với giá siêu rẻ chỉ bằng 1 nửa so với giá trong nước đã được nhập khẩu về Việt Nam trong 6 tháng qua. 6 tháng đã nhập hơn 100 nghìn tấn thịt siêu rẻ Cụ thể, theo thống kê của Tổng cục Hải quan có […]

  • Giá lợn hơi cao kỷ lục trong nhiều năm

    10 ngày đầu tháng 8, tại một số tỉnh, thành ở miền Bắc, giá lợn hơi xuất chuồng có thời điểm chạm mốc 57.000 đồng/kg. Đây được xem là mức giá cao kỷ lục trong nhiều năm.  So với năm 2017, giá thịt lợn ở thời điểm này đã tăng gấp đôi. Tại miền Bắc, […]

  • Bình Thuận: Đến hiện trường vi phạm môi trường để… nhìn?

    Chiều 12/8/2018, nhận được tin báo của nhân dân về sự việc có đơn vị đang khai thác cát trái phép ở khu vực Sông Lũy (Bắc Bình, Bình Thuận), một đoàn kiểm tra liên ngành địa phương đã lập tức đến hiện trường, nhưng… chỉ đứng ở xa nhìn. Đoàn liên ngành này gồm […]

Sự kiện
  • Hợp tác hỗ trợ phát triển rừng ứng phó với biến đổi khí hậu

    Đó là một trong các nội dung quan trọng trong buổi làm việc chiều ngày 13-8, tại Hà Nội giữa Trung ương Hội Nông dân Việt Nam với đại diện Tổ chức Lương thực & Nông nghiệp của Liên Hiệp quốc (FAO) và cán bộ quản lý Chương trình Hỗ trợ Rừng và Trang trại. […]

  • Xử lý nghiêm những báo, tạp chí không thực hiện đúng tôn chỉ mục đích

    Tại hội nghị giao ban Quản lý Nhà nước tháng 7-2018 của Bộ TT-TT diễn ra ngày 10-8, Quyền Bộ trưởng Bộ TT-TT Nguyễn Mạnh Hùng đã chỉ đạo Cục Báo chí cần phải xử lý thật nghiêm ngay trong tháng 8-2018 những báo, tạp chí nào không thực hiện đúng tôn chỉ mục đích.  […]

  • Nông nghiệp là ‘kho vàng tiềm năng’ của Tiền Giang

    Chiều nay, 9/8, ngay sau Hội nghị xúc tiến đầu tư của Tiền Giang, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã có cuộc làm việc với lãnh đạo tỉnh. Thủ tướng cho rằng tỉnh nên phát triển trên 5 trụ cột. Theo Chủ tịch UBND tỉnh Tiền Giang Lê Văn Hưởng, tăng trưởng GRDP năm 2016-2017 […]

Tam nông
  • Nông dân đang rơi vào “ma trận” phân bón

    Hàng nghìn cơ sở sản xuất và hàng chục nghìn sản phẩm phân bón đang lưu hành đẩy người nông dân vào “ma trận” phân bón trong tình trạng hàng thật-hàng giả lẫn lộn, tràn lan. Đa chủng loại Theo Cục Bảo vệ thực vật (Bộ NN&PTNT): Hiện cả nước có 735 cơ sở sản […]

  • Thông tin nhãn nhúng lưu huỳnh là hoàn toàn không chính xác

    Trao đổi với PV, ông Nguyễn Văn Doanh, Giám đốc Sở NN-PTNT tỉnh Hưng Yên khẳng định, không có chuyện nông dân trồng nhãn nhúng trái nhãn vào lưu huỳnh để bảo quản, làm đẹp vỏ. Từ năm 2016 đến nay, ở miền Bắc, cứ đến mùa thu hoạch nhãn là rộ lên thông tin […]

  • Người Thái Lan chia sẻ cách chăm sóc gà

    Là người sở hữu một trong những trang trại gà lớn nhất ở miền Nam Thái Lan, ông Adisak, Giám đốc công ty Green Animate, đã có những chia sẻ rất thú vị về cách chăm sóc dành cho người đam mê gà chọi nhân chuyến thăm trang trại gà Ba Bảo Bình Định (TPHCM) […]