23:05 - 13/10/2018

Chỉ dẫn địa lý: Cơ hội định vị của nông sản Việt

Nói đến nông sản Việt, nhiều người định vị ngay những cái tên sản vật, chủng loại cây trái cố hữu ở từng vùng đất, và cả những món ăn từ lâu đã đi vào tâm thức người dân địa phương. Song không mấy ai nhận thức rõ rằng, đó chính là một tiêu chí quan trọng để định vị giá trị nông sản Việt: chỉ dẫn địa lý!

Thậm chí theo nhiều người, chỉ dẫn địa lý được xem là cách gọi tên của quản lý Nhà nước, mới mẻ và xa lạ với người dân. Gắn chỉ dẫn địa lý với bản quyền thương hiệu, sở hữu trí tuệ cho các loại nông sản lâu năm ở từng địa phương, là có cả một khoảng cách.

Chưa được hiểu hết?

Theo Cục Sở hữu trí tuệ, chỉ dẫn địa lý chính là thuật ngữ được sử dụng chính thức, thay thế thuật ngữ “xuất xứ hàng hóa” kể từ khi Luật Sở hữu trí tuệ được áp dụng tại Việt Nam. Chỉ dẫn địa lý, cũng chính là xuất xứ hàng hóa, là “dấu hiệu dùng để chỉ sản phẩm có nguồn gốc từ khu vực, địa phương, vùng lãnh thổ hay quốc gia cụ thể”. Đăng ký chỉ dẫn địa lý cho nông sản, chính là đăng ký xuất xứ hàng hóa cụ thể với các sản phẩm nông sản bản địa, từ đó bảo vệ được quyền sở hữu trí tuệ, thương hiệu nông sản địa phương.

Bởi cách hiểu này khá mới với nhiều người, nên đến nay, việc vận động đăng ký các chỉ dẫn địa lý tại nhiều tỉnh thành, nhất là gắn với các nông sản vẫn còn hạn chế. Đó là chưa kể một số địa phương, do chưa hiểu hết các vấn đề liên quan đến chỉ dẫn địa lý và bản quyền thương hiệu, nên việc đăng ký chỉ dẫn địa lý để bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ còn bị thả nổi. Nhiều cá nhân, đơn vị lạm dụng “lấy luôn” chỉ dẫn địa lý địa phương làm thương hiệu riêng, và nhiều địa phương không biết chọn chỉ dẫn địa lý cho sản vật của mình, đã dẫn đến nhiều tranh chấp, bất đồng trong quá trình xây dựng, định vị giá trị các nông sản địa phương. Tất cả gây ra giới hạn nhất định về vấn đề đăng ký chỉ dẫn địa lý cho nông sản Việt.

Một điển hình của tình hình này, là câu chuyện xây dựng thương hiệu gạo cho Thái Bình, Nam Định. Một thành viên Hiệp hội Nông sản Việt Nam chia sẻ, ở 2 tỉnh này, từ lâu những giống lúa Tám Hải Hậu, Bắc Hương, Hương Thơm 1, QR1… đã rất nổi tiếng, thậm chí chỉ cần nói đến là người tiêu dùng nhận diện ngay loại lúa nào của tỉnh nào. Nhưng vì có quá nhiều sản vật và tất cả đều chỉ “nhận diện mồm”, nên các địa phương đâm lúng túng khi muốn xác lập một thương hiệu gạo riêng. Các doanh nghiệp địa phương cũng không biết đăng ký quyền thương hiệu như thế nào, đành chỉ chọn những tên gọi không ăn nhập gì đến nông sản địa phương để khỏi va chạm chỉ dẫn địa lý. Cuối cùng đến nay, Thái Bình, Nam Định có thương hiệu gạo nào đại diện, vẫn là vấn đề thả lửng!

Cần chung sức chung lòng?

Cách đây chưa lâu, một lần tình cờ về Quảng Ngãi, người viết nghe một người bạn cũ ngẫu hứng đọc câu lục bát: “Anh đi anh nhớ quê nhà/Nhớ con cá bống sông Trà kho tiêu”. Tự dưng, cái vị mặn mà, cảm giác đặc quánh, vừa cay vừa ngọt lừ của món ăn dân dã xứ mía đường chợt dâng lên ngay đầu lưỡi người nghe. Đó chính là xúc cảm, mà bất kỳ ai từng nếm qua món ăn đặc trưng dòng sông Trà hiền dịu, sẽ tự nhiên có.

Con cá bống sông Trà, mặc nhiên trở thành tên gọi, định danh, một chỉ dẫn địa lý cho Quảng Ngãi. Do đó, khi địa phương quyết định xây dựng thương hiệu Cá bống sông Trà từ chỉ dẫn địa lý cụ thể, giá trị sản vật lập tức được thiết lập và ngày càng lan tỏa. Đến nay, vào bất cứ siêu thị bán lẻ nào ở miền Trung và TP.HCM, người tiêu dùng đều dễ dàng tìm thấy những hũ Cá bống sông Trà trên giá kệ hàng hóa!

Đó cũng là câu chuyện chung mà nhiều địa phương, trong lộ trình xây dựng phát triển nông thôn mới, thúc đẩy lợi thế nông nghiệp cơ sở, tìm kiếm những giá trị nông sản để cải thiện đời sống, thu nhập người nông dân, đang và sẽ cần lựa chọn. Từ vải thiều Lục Ngạn (Bắc Giang) đến nhãn lồng Hưng Yên, từ làng hoa Sa Đéc (Đồng Tháp) đến Cua Cà Mau, những giá trị chỉ dẫn địa lý đang được các địa phương quan tâm và triển khai bảo hộ. Quan trọng ở đây, theo Hiệp hội Nông sản Việt Nam, chính là sự đồng lòng chung sức của các tổ chức, doanh nghiệp, chính quyền và làng xã. Thiếu đi một móc xích trong quan hệ kết nối này, hoạt động đăng ký chỉ dẫn địa lý của các loại nông sản Việt sẽ bị ảnh hưởng.

Điểm mấu chốt của vấn đề, chính là tập thể các địa phương cần nhận diện thỏa đáng yêu cầu phải đăng ký chỉ dẫn địa lý phù hợp cho các loại nông sản. Cần có những hồ sơ nghiêm túc, vận động và tìm hiểu thông tin khoa học, đầy đủ về xuất xứ nguồn gốc các loại nông sản, để đi đến thống nhất và tôn trọng giá trị chỉ dẫn địa lý ở từng địa phương. Đơn cử danh tiếng Bưởi Năm Roi, cho đến nay người dân miền Tây Nam Bộ đều hiểu loại bưởi này có nhiều ở Vĩnh Long, nhưng lại xuất phát điểm từ Hậu Giang. Vậy chọn lọc chỉ dẫn địa lý nào cho giống bưởi này, cần phải có sự xác minh và hợp tác hành động của các địa phương, doanh nghiệp liên quan, qua đó càng tôn tạo giá trị giống nông sản!

Thụy Bất Nhi.

Chủ đề:
Bạn đang xem danh mục: Bàn tròn, Tiêu điểmDanh mục
Tin cập nhật
Sự kiện
Tam nông
  • Tuyên truyền, vận động nông dân ứng dụng khoa học công nghệ: Giải pháp – Hiệu quả

    Để đẩy mạnh việc đưa các tiến bộ khoa học, kỹ thuật và giúp nhiều nông dân biết ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất nông nghiệp hiệu quả, T.Ư Hội NDVN đã thực hiện đề tài “Nghiên cứu và đề xuất các giải pháp nâng cao công tác tuyên truyền vận động […]

  • Đức Yên quyết tâm đạt chuẩn nâng cao

    Xã Đức Yên là một trong những xã đạt chuẩn nông thôn mới (NTM) sớm của huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh. Là xã thuần nông, hiện nay Đức Yên đang quyết tâm cố gắng thực hiện mục tiêu đạt chuẩn NTM nâng cao vào cuối năm nay. Thành công lớn nhờ dân vận khéo […]

  • 9X nặng lòng với những phóng sự về “tam nông”

    Nhận giải B tại Cuộc thi Báo chí viết về Nông thôn mới năm 2018 do Ban chỉ đạo Các chương trình mục tiêu Quốc gia giai đoạn 2016-2020 trao tặng ngày 12.5.2019 vừa qua, phóng viên trẻ Lệnh Anh Thắng đã có chia sẻ với Tạp chí Điện tử Làng Mới về những ngày […]