01:12 - 26/07/2018

Bếp lửa trong đời sống của người Cor

Đối với người Cor ở huyện vùng cao Bắc Trà My (Quảng Nam), bếp lửa có vai trò, vị trí quan trọng, vừa là chỗ đun nấu, bảo quản lương thực, vừa đề phòng thú dữ và cầu mong sự may mắn, ấm no, hạnh phúc. Chính vì lẽ đó, các gia đình người Cor luôn quây quần sinh hoạt bên không gian bếp lửa.

Khởi nguồn sự sống

Khi tìm hiểu về bếp lửa, chúng tôi được ông Trần Văn Thái (74 tuổi), dân tộc Cor hiện đang sinh sống tại thôn 2A, xã Trà Kót, huyện Bắc Trà My (Quảng Nam) chia sẻ: Bếp lửa với người Cor luôn chiếm một vị trí trong không gian sinh hoạt của gia đình. Bếp lửa tuy nhỏ bé, nhưng mang trong mình cả hơi thở cuộc sống sinh hoạt và nét đẹp văn hóa truyền thống của người Cor vùng cao, cho nên bếp lửa cũng có lúc vui, lúc buồn. Đối với đồng bào dân tộc Cor, ngọn lửa trong căn bếp không chỉ là biểu tượng của sự sống mà còn thể hiện sự chống chọi mãnh liệt của con người với thiên nhiên khắc nghiệt.

Xưa kia, người Cor sống ở những làng gọi là Plơi dựng ven lưng chừng núi, ven suối, sông hay thung lũng. Plơi là một nóc nhà sàn có khi dài tới hàng trăm mét, nhà được chia thành hai phần, một nửa chạy suốt hai cầu thang đầu hồi (Gưl) tức là nhà làng, làm nơi sinh hoạt chung, nơi ở cho già làng và thanh niên chưa vợ. Phần còn lại gọi là Tum được chia thành từng buồng, mỗi buồng có một bếp lửa, làm nơi ở cho các đôi vợ chồng và con cái, có cửa thông với Gưl.

Đồng bào Cor nhóm lửa nấu bánh.

Bếp lửa truyền thống của người Cor được kê nấu với ba hòn đá cuội lấy từ đầu nguồn con suối về. Bếp lửa được đặt ở sát buồng, sao cho ánh nắng không chiếu thẳng vào giữa bếp. Xung quanh bếp phải có một khoảng rộng để đi lại và cho các thành viên trong gia đình ngồi quây quần nói chuyện, ăn cơm trong những ngày đông giá rét.

Ngay tại không gian nấu nướng của người Cor, bao giờ cũng có gác bếp là các thanh cây gỗ, lồ ô được bắc với nhau theo chiều dài của gian nhà tạo nên không gian bếp thoáng đãng. Gác bếp được treo ngay phía bên trên bếp lửa, trên tầm người đứng. Cạnh gác bếp là cầu thang bằng gỗ để tiện mỗi khi lên gác bếp lấy vật dụng sinh hoạt. Gác bếp là nơi bảo quản hạt giống, các công cụ nông nghiệp, củi, nơi để thức ăn, hay bó măng khô cũng được cất giữ trên đó. Bếp của người Cor suốt ngày đêm ấm lửa, ngay cả khi không đun nấu gì. Bởi trong bếp bao giờ cũng có một gốc củi to luôn cháy âm ỉ.

Bếp người Cor luôn đỏ lửa

Theo quan niệm của người Cor, trong nhà lúc nào cũng phải có lửa để xua đuổi ma tà, thú dữ và thể hiện sự đầm ấm, no đủ. Đó là cách giữ lửa theo thói quen mà ông cha người Cor để lại. Do bếp lúc nào cũng đượm hơi lửa, hơi khói nên đồ vật để ở đây không sợ bị hư hỏng, mối mọt, ẩm mốc. Bên bếp lửa, sau một ngày làm lụng vất vả, buổi tối người Cor thường quây quần xung quanh bếp lửa sưởi ấm, nói chuyện mùa màng thời vụ, nương rẫy. Những đêm mùa đông của vùng cao yên ắng, tĩnh lặng và bếp lửa càng thêm phần ấm áp, giúp hong khô quần áo những ngày mưa dài.

Hai ông cháu bên bếp lửa.

Những người già Cor vẫn kể cho con cháu nghe về chuyện cổ tích, về dòng họ, về phong tục tập quán dân tộc mình cũng như răn dạy con cháu điều hay lẽ phải. Theo quan niệm của người Cor, dù xưa hay nay thì họ luôn nhắc nhở trẻ nhỏ là khi ngồi cạnh bếp lửa không được đặt chân lên bếp. Theo họ, đây là nơi trú ngụ của Thần lửa. Khi lấy củi vào bếp không được đặt củi xuống nền mạnh, không được khạc nhổ ở xung quanh hay ngồi quay lưng lại bếp lửa, vì như vậy sẽ thiếu kính trọng với Thần bếp.

Ngày nay, dù cuộc sống của người Cor có nhiều thay đổi và chịu ảnh hưởng bởi sự du nhập của nhiều nét văn hoá các dân tộc khác. Nhiều hộ gia đình người Cor đã tách riêng ra trong từng ngôi nhà trệt và đa phần họ không còn dùng đá để làm bếp nữa mà thay vào đó là mua bếp dáng ba chân của người Kinh (Việt) về dùng, hoặc chuyển sang dùng bếp gas. Nhưng từ lâu, bếp lửa đã có vai trò rất quan trọng trong đời sống của đồng bào dân tộc Cor vùng cao huyện Bắc Trà My, tạo nên không gian văn hóa độc đáo, thể hiện đặc trưng trong đời sống sinh hoạt, của họ.

Trong ký ức của người Cor, bếp lửa gắn liền với cái gác bếp tạo nên một không gian dù đã trở thành hoài niệm xa xôi nhưng mãi là hình ảnh thân thương không thể nào quên được đối với đồng bào dân tộc Cor huyện Bắc Trà My.

Gia Phúc

Tin cập nhật
  • Thịt nhập khẩu giá rẻ – ngành chăn nuôi cần làm gì?

    Khoảng hơn 100.000 tấn thịt lợn và thịt gà với giá siêu rẻ chỉ bằng 1 nửa so với giá trong nước đã được nhập khẩu về Việt Nam trong 6 tháng qua. 6 tháng đã nhập hơn 100 nghìn tấn thịt siêu rẻ Cụ thể, theo thống kê của Tổng cục Hải quan có […]

  • Giá lợn hơi cao kỷ lục trong nhiều năm

    10 ngày đầu tháng 8, tại một số tỉnh, thành ở miền Bắc, giá lợn hơi xuất chuồng có thời điểm chạm mốc 57.000 đồng/kg. Đây được xem là mức giá cao kỷ lục trong nhiều năm.  So với năm 2017, giá thịt lợn ở thời điểm này đã tăng gấp đôi. Tại miền Bắc, […]

  • Bình Thuận: Đến hiện trường vi phạm môi trường để… nhìn?

    Chiều 12/8/2018, nhận được tin báo của nhân dân về sự việc có đơn vị đang khai thác cát trái phép ở khu vực Sông Lũy (Bắc Bình, Bình Thuận), một đoàn kiểm tra liên ngành địa phương đã lập tức đến hiện trường, nhưng… chỉ đứng ở xa nhìn. Đoàn liên ngành này gồm […]

Sự kiện
  • Hợp tác hỗ trợ phát triển rừng ứng phó với biến đổi khí hậu

    Đó là một trong các nội dung quan trọng trong buổi làm việc chiều ngày 13-8, tại Hà Nội giữa Trung ương Hội Nông dân Việt Nam với đại diện Tổ chức Lương thực & Nông nghiệp của Liên Hiệp quốc (FAO) và cán bộ quản lý Chương trình Hỗ trợ Rừng và Trang trại. […]

  • Xử lý nghiêm những báo, tạp chí không thực hiện đúng tôn chỉ mục đích

    Tại hội nghị giao ban Quản lý Nhà nước tháng 7-2018 của Bộ TT-TT diễn ra ngày 10-8, Quyền Bộ trưởng Bộ TT-TT Nguyễn Mạnh Hùng đã chỉ đạo Cục Báo chí cần phải xử lý thật nghiêm ngay trong tháng 8-2018 những báo, tạp chí nào không thực hiện đúng tôn chỉ mục đích.  […]

  • Nông nghiệp là ‘kho vàng tiềm năng’ của Tiền Giang

    Chiều nay, 9/8, ngay sau Hội nghị xúc tiến đầu tư của Tiền Giang, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã có cuộc làm việc với lãnh đạo tỉnh. Thủ tướng cho rằng tỉnh nên phát triển trên 5 trụ cột. Theo Chủ tịch UBND tỉnh Tiền Giang Lê Văn Hưởng, tăng trưởng GRDP năm 2016-2017 […]

Tam nông
  • Nông dân đang rơi vào “ma trận” phân bón

    Hàng nghìn cơ sở sản xuất và hàng chục nghìn sản phẩm phân bón đang lưu hành đẩy người nông dân vào “ma trận” phân bón trong tình trạng hàng thật-hàng giả lẫn lộn, tràn lan. Đa chủng loại Theo Cục Bảo vệ thực vật (Bộ NN&PTNT): Hiện cả nước có 735 cơ sở sản […]

  • Thông tin nhãn nhúng lưu huỳnh là hoàn toàn không chính xác

    Trao đổi với PV, ông Nguyễn Văn Doanh, Giám đốc Sở NN-PTNT tỉnh Hưng Yên khẳng định, không có chuyện nông dân trồng nhãn nhúng trái nhãn vào lưu huỳnh để bảo quản, làm đẹp vỏ. Từ năm 2016 đến nay, ở miền Bắc, cứ đến mùa thu hoạch nhãn là rộ lên thông tin […]

  • Người Thái Lan chia sẻ cách chăm sóc gà

    Là người sở hữu một trong những trang trại gà lớn nhất ở miền Nam Thái Lan, ông Adisak, Giám đốc công ty Green Animate, đã có những chia sẻ rất thú vị về cách chăm sóc dành cho người đam mê gà chọi nhân chuyến thăm trang trại gà Ba Bảo Bình Định (TPHCM) […]