08:49 - 17/10/2018

Bảo hộ nông sản Việt: Cần gióng tiếng chuông đạo đức kinh doanh!

Những ngày qua, dư luận lại râm ran chuyện quả thanh long Việt ế thừa phải đổ bỏ, khi các thương lái Trung Quốc từ chối nhận hàng. Ngẫm lại, đây không phải lần đầu nông sản Việt bị ứng xử “hủy hợp đồng” trái ngang như vậy, mà nền tảng vấn đề, lại thuộc về chính trách nhiệm bảo toàn đạo đức kinh doanh của người Việt chúng ta.

Để đề cập vấn đề này, xin được dẫn lời một cựu lãnh đạo Hiệp hội Nông sản Việt Nam khi trò chuyện với Làng Mới: “Đừng trách người ngoài vi phạm các hợp đồng với chúng ta, mà hãy tự xem lại cách làm ăn chụp giựt, thủ đoạn ma mãnh trong hành xử buôn bán của chúng ta”.

Ký một đàng, giao hàng một nẻo

Nhận xét trên có thể hơn khắt khe, nhưng đó lại là sự thật đang diễn ra trong quan hệ làm ăn buôn bán, nhất là các loại mặt hàng nông sản Việt với các đối tác nước ngoài, mà phổ biến nhất là thương nhân Trung Quốc.

Thanh long ruột đỏ bị thương lái Trung Quốc từ chối nhận hàng, người nông dân phải dùng cho gia súc ăn và… trang trí sân vườn.

Một đầu nậu Quảng Nam chuyên “đánh hàng” nông sản sang Trung Quốc thổ lộ, thật ra phía bạn hàng rất có uy tín trong những cam kết giao dịch. Nhiều vụ mua hàng không hề có hợp đồng, nhưng đúng ngày giờ, họ luôn tuân thủ giao tiền bạc đầy đủ và dứt khoát. Thái độ hợp tác của họ cũng rất thành thật, sẵn sàng bỏ qua những phần lỗi nhỏ hay sự cố khách quan.

Song ngược lại, thông thường các đối tác làm ăn từ phía Việt Nam lại rất hay không sòng phẳng, cò kè tính toán, đưa ra cả những lý do rất vụn vặt và thiếu cơ sở để “bắt chẹt khách hàng”. Phổ biến nhất trong kinh doanh nông sản, là thái độ không giữ đúng hạn kỳ đã hứa và không tuân thủ những tiêu chí chất lượng hàng hóa đã cam kết.

Đây có thể nói là khâu kém nhất của giới thương mại nông sản Việt. Ban đầu khi mới làm ăn, các đơn vị kinh doanh, sản xuất hàng của ta tỏ ra giữ lời, giao hàng tốt, giá thành hợp lý. Nhưng chỉ sau vài phiên giao dịch, thể nào cũng có sự trễ hạn, rồi hàng hóa giao không đúng kích thước mẫu mã, thiếu cân thừa vỏ, chất lượng giảm sút trầm trọng”. Đầu nậu này nhấn mạnh như vậy.

Đáng nói hơn, rất nhiều vụ việc giao nhận hàng nông sản từ phía nhà sản xuất trong nước, là giao hàng kém chất lượng hẳn, thậm chí vi phạm các tiêu chí an toàn thực phẩm. Lý do được chỉ ra, là nhiều cơ sở, trang trại, nông dân đã bón thúc, bơm thuốc kích thích, “trộn lẫn hàng loại 3 vào loại 1” hay tệ hơn là độn các chất không an toàn vào sản phẩm. Không ít đối tác Đài Loan, Trung Quốc đã phải ngỡ ngàng khi nhận ra đơn hàng nhận được có cả tạp chất, dư lượng thuốc kích thích bên trong, mà chất lượng thì không hề đạt.

Đánh tráo chất lượng đang là mối nguy cho ngành nông nghiệp.

Rõ ràng những cách buôn bán, làm ăn như vậy của các cơ sở kinh doanh, sản xuất hàng nông sản Việt đã khiến đối tác thất vọng và họ buộc phải từ chối lấy hàng hóa. Đây là nguyên nhân dẫn đến những sự cố nghiêm trọng về hàng hóa dồn ứ ở các cửa khẩu xuất hàng. Dưa hấu, vải thiều, nhãn lồng, cam quít, mới đây là thanh long ruột đỏ bị đối tác từ chối nhận, đã tạo nên những tình cảnh oái oăm, khốn đốn cho các nhà vườn, thương lái Việt Nam. Để rồi qua báo chí, dư luận lại khuấy lên những đánh giá, lên án cực đoan về quan hệ làm ăn với các đối tác bên ngoài, mà quên mất thực tế “tiên trách kỷ hậu trách nhân”.

Không quan tâm giá trị chung?

Theo cựu lãnh đạo Hiệp hội Nông sản Việt, mấu chốt vấn đề chính là thái độ của những người sản xuất, người nông dân hết sức coi nhẹ trách nhiệm về chất lượng hàng hóa, cụ thể là vấn đề giá trị thương hiệu, sở hữu trí tuệ nông sản Việt. Không ít đơn vị sản xuất hoàn toàn thờ ơ khi nghe nhắc đến luật sở hữu trí tuệ hay các nguyên tắc giữ vững “giao kèo”. Cách hành xử của nhiều người chỉ đơn giản là “lên án đối tác”, dựa vào những tâm lý kỳ thị xã hội, quy chụp các thương lái người Hoa là gian xảo, tâm địa xấu… dù không có cơ sở nào chứng minh. Cách hành xử này ăn khớp với một số quan niệm đánh giá tiêu cực về các đối tác thương mại bên ngoài, mặc cảm kỳ thị của nhiều người, dẫn đến không ít nhìn nhận méo mó và bế tắc.

Ngay một số đơn vị sản xuất nông sản Việt ở Bến Tre, Trà Vinh, Hải Dương… cũng phải thừa nhận, tình trạng “đánh lận con đen” giữa các chủng loại nông sản Việt, thói quen “nhận vơ thương hiệu người khác” là phổ biến. Người tiêu dùng đã không ít lần cay đắng nhận ra nhiều loại quả vải tu hú được bán tràn lan với mác “vải thiều Lục Ngạn”, rồi sầu riêng chín ép, có thuốc kích thích sẽ gắn thông tin “sầu hạt lép” Ri6 miền Tây. Không ít vụ việc “giải cứu nông sản cho nông dân” đã bị bóc trần là tiêu thụ hàng kém chất lượng, giả nhãn hiệu các đơn vị đầu tư và sản vật nổi tiếng.

Tôm bơm tạp chất

Giải pháp được nhiều đơn vị kinh doanh thương mại đưa ra, là ngành sản xuất nông sản Việt cần lập tức rà soát và có một cuộc “tổng động viên” về công tác đăng ký thương hiệu và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Việc này cần sự chung tay từ chính chính quyền, các cấp quản lý địa phương với các loại sản phẩm nông sản nổi tiếng cố hữu, sự đồng thuận và hiểu biết của các nhà vườn, trang trại, của người nông dân về ý thức tôn trọng thương hiệu, bản quyền. Cần xử  phạt thật nghiêm những đơn vị, cơ sở kinh doanh sản xuất thiếu trách nhiệm trong hợp đồng hàng hóa với đối tác làm ăn, cố tình trộn lẫn chất lượng sản phẩm, ngụy tạo uy tín khi đưa hàng hóa đến người tiêu dùng.

Bản thân các địa phương có sản vật nổi tiếng, các đơn vị đã xây dựng thương hiệu, đăng ký sở hữu trí tuệ nông sản, cần mạnh dạn đấu tranh, tố giác với mọi biểu hiện làm ăn gian dối, chụp giựt, đánh tráo trách nhiệm… đang diễn ra trên thị trường. Chỉ có như vậy, hàng nông sản Việt mới tránh lâm vào tình cảnh bị thả nổi và nhất là vi phạm các nguyên tắc thương mại, tự mình đánh mất mình trong sân chơi lớn toàn cầu.

Rõ ràng để thật sự bảo vệ được giá trị nông sản Việt, bảo vệ quyền lợi chính đáng của hàng triệu nông dân Việt Nam, câu chuyện trách nhiệm đạo đức kinh doanh của người Việt trong hành xử buôn bán, làm ăn với các đối tác phải đặt ra một cách nghiêm túc. Trong đó, vấn đề bảo vệ sở hữu trí tuệ, bảo vệ thương hiệu nông sản Việt là căn cơ quan trọng nhất!

Nguyên Đức.

Chủ đề:
Tin cập nhật
  • “Hồi sức” cho cây vải sau thu hoạch bằng phân bón Văn Điển

    Vải là loại cây ăn quả ra hoa đầu cành, ra hoa cách năm. Để năm nay trúng mùa, thì cây phải được chăm sóc, bón phân đúng cách từ năm trước. Ở thời điểm hiện nay (tháng 7-2019), phân lân nung chảy Văn Điển là một lựa chọn hoàn hảo cho việc đầu tư […]

  • Khuyến cáo phòng, chống bệnh sốt xuất huyết

    Theo khuyến cáo của Cục Y tế Dự phòng (Bộ Y tế), hiện nay đang là cao điểm của mùa dịch sốt xuất huyết, dịch bệnh có nguy cơ bùng phát và diễn biến phức tạp nếu mỗi chúng ta không chủ động, tích cực thực hiện các biện pháp phòng chống dịch. Bệnh sốt […]

  • Xây dựng NTM: Đảm bảo vai trò chủ thể thực sự của nông dân

    Ngày 17.7.2019 tại TP.Nam Định, Hội thảo quốc gia về Lý luận và thực tiễn trong xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam do Bộ NN&PTNT phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, UBND tỉnh Nam Định tổ chức. Chủ trì Hội thảo có các đồng chí Nguyễn Xuân Cường – Bộ […]

Sự kiện
Tam nông